ခါလၢကဟဲတၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ် မုၢ်တြီၢ်ရ့ၣ်ပူၤကၠိလိၣ်ဘၣ်၀ဲကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်အခိၣ်ဒုး
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီ ˜ ၂၀၂၄ နံၣ် ˜ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ˜လူၤသီကီၢ်ဆၣ် ˜ပ့က့ကရူၢ်အပူၤ ˜ ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(DECD)စုတီၤဖီလာ်လ့၀ါတီၤခၢၣ်သးကၠိဒီးဒ့ၣ်ဘူးနိၣ်နီၢ်ဂံၢ်(၁)တီၤထီကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခါလၢကဟဲတၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်အခိၣ်ဒုးအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အပူၤကွံာ်လၢညါမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် လ့၀ါတီၤခၢၣ်သးကၠိအံၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤလၢသ၀ီပူၤလီၤဒီး ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ခဲအံၤခဲအံၤအဃိတၢ်ဆီတလဲသူၣ်ထီၣ်က့ၤအီၤလၢၦၢ်ပူၤဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိကၠိအခိၣ်ဒုးဟးဂီၤထီၣ်လံအဃိနံၣ်လၢကဟဲအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ခိၣ်ဒုးအဂ့ၢ်န့ၣ် လ့၀ါတီၤခၢၣ်သးကၠိ ˜ သရၣ်မုၣ်နီၢ်ယူရံၣ်ဖီ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ ပကၠိဒုလၢကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤတၢ်အဃိဒၢးဒ်သိးတကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ˜ ပက့ၤဆီတလဲသူၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၦၢ်ပူၤမီၤနီၤ˜ပကၠိအံၤအိၣ်လၢၦၢ်ပူၤတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်ၦၤကၠိဖိတဖၣ်,ဘၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤ၀ဲယံၤအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်˜၀ံၤဒီးပကၠိန့ၣ်ပမ့ၢ်ကွၢ်အခဲအံၤန့ၣ်˜နံၣ်တကတၢၢ်ဒံးဘၣ်အခိၣ်ဒုးဟးဂီၤကွံာ်၀ဲလံမီၤနီၤ˜အဃိပတိာ်ပာ်လၢတချူးတၢ်စူၤခါကၠိတထီၣ်ဒံးဘၣ်အဆၢကတီၢ်ပကဘၣ်ဘှီလၢအ၀ံၤမီၤနီၤ˜ပမ့ၢ်တဘှီဂ့ၤထီၣ်ဘၣ်ဒုဖဲပသိၣ်လိတၢ်အဆၢကတီၢ်,မူခိၣ်စူၤဒီးကကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢဖိသၣ်လၢအမၤလိတၢ်တဖၣ်အဂီၢ်မီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ကၠိဖိအဂီၢ်လံာ်မိၢ်ၦၢ်˜ဒီးကၠိဖိတၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်တအိၣ်လၢၦဲၤလၢကၠိဖိကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်ဘၣ်အဃိ˜ လၢတၢ်သိၣ်လိအပူၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲဒီးဒ်သိးကၠိတၢ်လဲၤတရံးသးကဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးအဂီၢ် ˜ ကၠိဖိကရၢဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုကျဲလၢတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤ˜တၢ်ထါဆါဆ့ကူဆ့ကၤထၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်˜လ့၀ါကၠိတီၤခၢၣ်သးကၠိ˜ကၠိသရၣ်မုၣ် နီၢ်ယူရံၣ်ဖီစံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိၦၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်˜ဘၣ်အိၣ်လၢၦၢ်ပူၤထီၣ်ကၠိလၢၦၢ်ပူၤလီၤဒီး˜ မ့မ့ၢ်လၢတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကထီၣ်ကၠိအမဲာ်ညါ˜ကၠိအခိၣ်ဒုးတဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးထီၣ်ဃာ်အီၤန့ၢ်ယံာ်လံအဃိနံၣ်လၢကဟဲကဘၣ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ၀ဲအသီအဂ့ၢ်န့ၣ်˜ဒ့ၣ်ဘူးနိၣ်နီၢ်ဂံၢ်(၁)တီၤထီကၠိ˜ကၠိဖိစီၤမီၤဟဲစံး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤႉ “ မ့မ့ၢ်လၢထီၣ်ကၠိဒုအခဲအံၤပထီၣ်ဒၣ်ကၠိလၢၦၢ်ပူၤလီၤ,ကၠိလၢသ၀ီပူၤလၢတၢ်ပျီပူၤဒု,ပထီၣ်တဘူၣ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်သး တဂ့ၤဘၣ်အဖီခိၣ်˜ပဘၣ်ပျံၤတၢ်မီၤနီၤႉပထီၣ်ကၠိလၢၦၢ်ပူၤဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲဒီဒူၣ်,မူခိၣ်မ့စူၤအါတလၢန့ၣ်ထီၣ်ကၠိတသ့တညီဒိၣ်ဒိၣ်ဘၣ်တၢ်စီၣ်တၢ်အုၣ်အဃိပကၠိခိၣ်တသူဘၣ်မီၤႉအဂၤတမံၤန့ၣ်တၢ်စူၤသီၣ်ဒိၣ်အဃိပသရၣ်ရှဲပၠးၦၤလံာ်နာ်က့ပတနၢ်ဟူတၢ်ဘၣ်မီၤ˜ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်˜ပကၠိခိၣ်ဒုးခီလၢတၤလပၣ်မီၤနီၤႉကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢပ၀ဲၦၤမၤလိတၢ်အဂီၢ်˜အဃိနံၣ်လၢကဟဲဒုတၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဒ်အံၤဒု,ၦၤကဘၣ်တ့ထီၣ်တၢ်မၤလိလီၢ်အံၤလၢအသီလီၤအဃိတၢ်ကလိၣ်၀ဲဒီၣ်ဒူၣ်,လၢအကျါဒုကၠိခိၣ်ဒုးဒုလီၤတံၢ်လံ˜အခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ပဘၣ်အိၣ်လၢၦၢ်ပူၤ,သ၀ီပူၤပအိၣ်တဘူၣ်ဘၣ်အဃိပထီၣ်ကၠိပဖးလံာ်လၢၦၢ်ပူၤ˜ပသူပနဲတၢၣ်˜ပနဲတၢၣ်နာ်က့ပဘၣ်ကးဘၢအီၤဒံး˜ပပျံၤလၢမုၢ်နၤခီကဘီယူၤကထံၣ်စိၦၤအဃိမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လူၤသီကီၢ်ဆၣ်˜ဒ့ၣ်ဘူးနိၣ်နီၢ်ဂံၢ်(၁)တီၤထီကၠိအံၤ˜၂၀၂၃တၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤ˜ကၠိဖိခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၃၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢလ့၀ါတီၤခၢၣ်သးကၠိခီန့ၣ်˜တနံၣ်အံၤကၠိဖိနီၢ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးဟံန့ၢ်တၢ်စိကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ˜လၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤ˜ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်ဃုာ်ဒီးၦၤကၠိဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးဒီးဒ်န့ၣ်အသိးဟံၣ်ဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်ဘါယွၤသရိာ်ဒီးကၠိတဖၣ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါစရီပူၤအသိး...
ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤကဒီးတၢ်ဘိၣ်လၢတးပီသုးကလၢၤႇခးလီၤစ့ၢ်ကီးတၢ်
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲမဟါလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤထီၣ် ၁ သီ ဟါခီ ၄ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤတၢ်ဘိၣ်တဖၣ်လၢတးပီသုးကလၢၤဒီး ခးလီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲကျိဖိအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တးပီသ၀ီဖိတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါန့ၣ်ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲၣ်လံၣ်ခီးပတၢၣ်တဘ့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤကျိတၢ်ဘိၣ်တဖၣ်လၢတးပီသုးကလၢၤပူၤဒီး တကးဒံးဘၣ်ခးလီၤစ့ၢ်ကီး၀ဲကျိဖိတဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တးပီသ၀ီဖိတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးကဘီယူၤန့ၣ်ဟဲခးလီၤတၢ်တဘ့ၣ်လီၤႉတၢ်မၢၤခးလီၤဒီးကွံာ်လီၤဃုာ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘိၣ်ႉ တၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၣ်ကဘၣ်ဖဲဟါခီ ၄ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ် န့ၣ်ႉမ့မ့ၢ်လၢဟံၣ်ဃီတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤန့ၣ် အအါဒီး အစှၤဒု အိၣ်လီၤႉခဲအံၤယဆိမိၣ်ၦၤကညီဒုဘၣ်ဒိတအိၣ်ဘၣ်တနၢ်ဟူတၢ်ကစီၣ်နီမံၤဒံးဘၣ်ႉဟးလူၤဃုသ့ၣ်ညါအဖၢမုၢ်လီၤႉအဟဲကွံာ်လီၤတၢ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်အီဘၣ်ႇၦၤထၢန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘိၣ်တဘိၣ်အိၣ်ထဲကျိချံလီၤႉကျိဖးဒိၣ်ခီန့ၣ်တနၢ်ဟူဘၣ်မ့မ့ၢ်လၢကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်ခးတ၀ံၢ်လီၤ၀ဲလဲးလိးခးတရီးတၢ်၀း၀းလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးကဘီၤယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဘျီ၀ဲအံၤမ့ၢ်လၢၦၤသ၀ီဖိတအိၣ်လၢသ၀ီပူၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးအိၣ် လၢတၢ်လီၢ်အဂၤအိၣ်ဖးယံၤလံအဃိၦၤကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်၀ဲဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်လၢဟံၣ်ဃီတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ တၢ်အိၣ်သးခီန့ၣ်တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ၀ဲအဖၢမုၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တးပီသ၀ီဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဘၣ်ဃးပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤတၢ်ဘိၣ်လၢပယီၤသုးကလၢၤဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် တၢ်မၤန့ၢ်ပယီၤသုးအတၢ်ဘိၣ်တဘိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဖးယံၤညါႉဟဲခးလီၤတၢ်၀ံၤဘျီကွံာ်လီၤတၢ်ဘိၣ်ဘျီအက့ၤလီၤႉ ပမၤန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘိၣ်တဘိၣ်တၢ်ဘိၣ်တဘိၣ်န့ၣ်အိၣ်ထဲကျိချံလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၃၀ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုး(အမတ–၃၁၄)မျိာ်သုးရ့ၣ်ဒီး ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၂၀၈)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၂၄)ဖျၢၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢတးပီသ၀ီပူၤခံဖျၢၣ်အဃိ ၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဟးဂီၤတကးဒံးဘၣ်ၦၤသဲးထူၣ်ႇဃီၤထူၣ်ႇတကွံထူၣ်တၢ်ထူၣ်တၢ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါတၢ်ကစီၣ်အသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ၀ံၤလီၢ်ခံသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၃) ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဒီးလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ် ဆၣ်အပူၤတၢ်မၤလၤကပီၤကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ၀ံၤလီၢ်ခံ သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဒုးသုး(၂)ဘ့ၣ် ဟဲခးလီၤ ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ(၃၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ(၃၁)သီလၢအလီၤဘၣ်၀ဲ(၇၅)၀ီတ၀ီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအံၤ ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒီးဒူ သ၀ီကမျၢၢ်တဖၣ်ဟဲထီၣ်မၤလၤကပီၤ၀ဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ၀ံၤလီၢ်ခံ ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ(၁း၀၀)ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ် န့ၣ် သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဒုးသုး(၂)ဘ့ၣ်ဟဲခးလီၤတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၦၤ ဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤန့ၣ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲလၢ “ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်န့ၣ်တၢ်လီၢ်ခံတီၤမီၤႉ လၢလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ(ကွံလါ)သ၀ီပူၤတတီၤဒီး လၢ ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ပူၤ(ထံ၀ါထၣ်)သ၀ီတၢ်လီၢ်န့ၣ်တတီၤလီၤႉ ဘၣ်လၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ံၤဒီးဘၣ်လၢၦၤပျၢ်လီၤ်ႇ ၦၤစံၣ်လီၤအဖၢမုၢ်န့ၣ်ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်မီၤနီၤႉ ၦၤကညီဘၣ်ဒိဒုတအိဘၣ် အိၣ်ဒၣ်ကမျၢၢ်ဟံၣ်ဟးဂီၤ်ႇ တၢ်ဆါဟံၣ်ဟးဂီၤႉ မ့မ့ၢ်လၢ(ကွံလါ)သ၀ီန့ၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ႇ တၢ်အီၣ်မ့ၤလီၢ်ဒီးတၢ်ဟးလီၢ်ဟးဂီၤ၀ဲႉ ဒီးမ့မ့ၢ်လၢ (ထံ၀ါထၣ်)သ၀ီန့ၣ်ဟံၣ်ဟးဂီၤခံဖျၢၣ် သၢဖျၢၣ်ညါႉ အက့အခီဖျိး၀ဲအိၣ်ဒီဒူၣ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ သုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဒုးသုး(၂)ဘ့ၣ်လၢဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်လၢလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒီးဆီထံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ အ၀ဲတဘ့ၣ်န့ၣ်ဟဲခးလီၤတၢ်ဒီး(အီၤလံၤကၢး)ကျိဒီးမ့မ့ၢ်လၢအ၀ဲတဘ့ၣ်ခီန့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤဒုးသုး(၂)ဘ့ၣ်ဟဲခးလီၤတၢ်ဒ်အံၤအဃိဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်(ကွံလါ) သ၀ီအကသံၣ်ဒၢး၊ကသံၣ်ဒၢးတၢ်အီၣ်မ့ၤလီၢ်၊တၢ်ဟးလီၢ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးမ့မ့ၢ်လၢဆီထံးကီၢ်ဆၣ် (ထံ၀ါထၣ်) သ၀ီအပူၤခီန့ၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤ၀ဲကမျၢၢ်ဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်ဃုာ်ဒီးဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအဂ့ၢ်န့ၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲတၢ်တနံၤဃီ၀ဲန့ၣ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်(၄)ဖျၢၣ်လၢလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်(တီၤခ့ၤ)သ၀ီပူၤ အဃိဘၣ်ဒိ၀ဲ ယါကၠူၤ(၅၂)နံၣ်တဂၤႇ ကမျၢၢ်အဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲ(၂)ဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲ ဖဲတနံၤအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
(Myanmar Health Support-MHS)ကရူၢ်လဲၤဟ့ၣ်ခီနီၤ၀ဲလီၢ်အိၣ်ကမှံကၠိဖိတဖၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီ၊ ၂၀၂၄ နံၣ်၊ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး ဂီၤလ့ၤမၠဲၤဟီၣ်က၀ီၤ လၢၢ်ဃီၤဒီးကနဲလ့ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်န့ၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤယနူၤအါရံၤ(၂၄)သီတုၤလၢ(၂၆)သီအနံၤ လၢသၢသီအတီၢ်ပူၤ ကီၢ်ပယီၤဆူၣ်ချ့တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ်-Myanmar Health Support-MHS လဲၤဟ့ၣ်ခီနီၤ၀ဲလီၢ်အိၣ်ကမှံကၠိဖိ တဖၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်လဲၤဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ၀ဲလၢၢ်ဃီၤဒီးကနဲလ့လီၢ်အိၣ်ကမှံကၠိဖိလၢဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါ နၢ်ပၢၢ်အံၤအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်၀ဲဒ်သိးဖိဒံဖိသၣ်လၢဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်အံၤကအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ကအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီ လၢတၢ်ဖံးလိမၤလိပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ကီၢ်ပယီၤဆူၣ်ချ့တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ်MHSဆူၣ်ချ့ၦၤဃုသ့ၣ်တၢ်ဖိသရၣ်မုၣ် နၣ်စကါလဲးစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အခဲအံၤဒုတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ကဲထီၣ်သးတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲအါတီၤလီၤမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်ၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်လၢအိၣ်လၢလီၢ်အိၣ်ကမှံပူၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်ဘၣ်ပျံၤဘၣ်ဖုးတၢ်ဒီးဘၣ်ယိာဘၣ်ဘှီ၀ဲတၢ်၊အသးဆံးသးသဟီၣ်လီၤလၢအတၢ်မၤလိမၤဒိးပူၤအိၣ်၀ဲဒီဒူၣ်မီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်ပလဲၤဒီးပဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ၀ဲကၠိဖိတဖၣ်လၢသးတကပၤဒ်သိးကထီၣ်ကၠိၦဲၤဒီးတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီ၊အမဲာ်ညါတၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးမၤ၀ဲန့ၣ်ကသ့မၤ၀ဲဒီးကနၢ်ပၢၢ်၀ဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ပလဲၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအ၀ဲသ့ၣ်မီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါသၢသီအတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်မၤ၀ဲတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးဒီးလီၢ်အိၣ်ကမှံကၠိဖိတဖၣ်၀ံၤဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ၀ဲ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်၊မၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲ၊သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢသကိး၀ဲတၢ်၊ဒိကနၣ်၀ဲကၠိဖိတဖၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ဒီးထၢ၀ဲဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအမဲာ်ညါဟ့ၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဆူကသံၣ်သရၣ်၊မုၣ်လၢအိၣ်ဆိးဖဲဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်မုၣ် နၣ်စကါလဲး စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဒီးအတၢ်မံမီၢ်တၢ်တိာ်ပာ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိ အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒီးတမၤလိဘၣ်တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်အဃိတူၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်သူၣ်ဆံးသးဆံးန့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ တနီၤန့ၣ်ဘၣ်ဟးထီၣ်ကၠိနုာ်လီၤမၤတၢ်အိၣ်၀ဲအါမးအဃိဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အံၤဖဲတဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ၦဲၤဒံးဘၣ်အဆၢ ကတီၢ်သုတအိၣ်လၢကၠိချၢတဂ့ၤအဂီၢ်ကွဲမုာ်ဘၣ်ၦၤကိးဂၤလၢကဆီၣ်ထွဲမၤသစၢၤသကိးအ၀ဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (MHS)ၦၤဘၣ်မူဒါစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်ပယီၤဆူၣ်ခ့တျၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ် (Myanmar Health Support-MHS)အံၤ စးထီၣ်မၤ၀ဲကၠိဖိတၢ်အိၣ် ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤန့ၢ်၀ဲတနံၣ်လံဒီးအတၢ်ပညိၣ်အိၣ်လၢဖိဒံဖိသၣ်အိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒီး ခီကီၢ်ကၠိဖိလၢအဘၣ်စံၣ်တၢ်ဒုးတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲကၠိတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးကသူၣ်ဖှံသးညီလၢ ကၠိတၢ်မၤလိမၤဒိးပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
KNU တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ(၃)နံၣ်အတီၢ်ပူၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၇)ကလီၢ်ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် KPSN ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ် အိၣ်၀ဲ(၇၀၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ၦာ်ဘျးစဲ ကရူၢ် (KPSN)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲ တနံၤအံၤလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီအနံၤ န့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤစးထီၣ်(၂၀၂၁)လါယနူၤအါရံၤ တုၤလၢ(၂၀၂၃)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤ ခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးအကလုာ်ကလုာ်အဃိ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ ခဲလၢာ်(၇၅၂၆၆၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KPSN)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်အဖီခိၣ်အံၤ(KPSN)ၦၤနဲၣ်တၢ် နီၢ်၀ါခုၣ်ဆှံ စံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤခီဖျိ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ ဆူၣ်ထီၣ်ပယီၤသုးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလီၤက့ၤအဖီခိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သူအါက့ၤလၢကဘီယူၤႇခးလီၤကျိဖးဒိၣ် အဃိ ၦၤဖံးအီၣ် မၤအီၣ်က့ၤလၢသ၀ီတသ့လၢၤဘၣ်ၦၤဘၣ်စံၣ်မှံဟးဖျိးမီၤနီၤႉသ၀ီလၢအိၣ်ဘူးဒီးပယီၤသုးကလၢၤတဖၣ်နါက့ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးထီၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉဒီးအဂၤတခါတၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ်န့ၣ်ကဘီယူၤန့ၣ်ဟးကွံာ်နၢၤတၢ်အဃိၦၤက့ၤ မၤအီၣ်တၢ်တဘူၣ် လၢၤဘၣ် သ၀ီတဖၣ်န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်အိၣ်ခူသူၣ်က့ၤလၢၦၢ်ပူၤအဃိပထံၣ်ဘၣ်လၢၦၤနီၣ်ဂံၢ်န့ၣ်အါထီၣ်၀ဲ(၇)ကလီၢ်ဘျဲၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတကီၢ်ခါခဲအံၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်မိၢ်ၦၢ်ဟုသးဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးလၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအဂၤ(၇)ကလီၢ်ဘျဲၣ်အံၤအဂီၢ်လၢ(၁၂)လါတနံၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်စ့ဒီၣ်လၣ်(၆၆) ကကွဲၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်မုၣ် နီၢ်၀ါခုၣ်ဆှံ စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်(KPSN)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤန့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၁၄၃ႇ၅၂၉)ဂၤႇတီအူကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၂)န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၂၀၁ႇ၅၂)ဂၤႇချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃) န့ၣ်အိၣ်၀ဲ (၂၄၈ႇ၁၆၀)ဂၤႇဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၄)န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၇၅ႇ၁၈၅)ဂၤႇမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)န့ၣ်အိၣ်၀ဲ (၉၁ႇ၆၉၃)ဂၤႇ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၁၅၀ႇ၉၆၉)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၇)ခီန့ၣ် ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးနီၣ်ဂံၢ် အိၣ်၀ဲ(၂၂ႇ၉၈၁)ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်...
ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအိၣ်မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံးသ့ၣ်ဘီဘိထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒဲခိၣ်ဒုးသ့ၣ်လၣ်
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံးဟီၣ်က၀ီၤ အပူၤန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲသ့ၣ်ဘီဘိထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ် ဒဲတၢ်ခိၣ်ဒုး(သ့ၣ်လၣ်)တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤစံး၀ဲဒၣ်လၢ“ဖဲအံၤတမ့ၢ်ကစၢ်သ၀ီဘၣ်ဘျီဟးဃု၀ၣ်ဟးဃုလၣ်တညီဘၣ်ႉ တၢ်တကျး န့ၣ်ဒုလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤမီၤနီၤႉလိၣ်ဘၣ်အခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်ခီဒုသ့ၣ်လၣ်လီၤမီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်လၢ၀ၣ်န့ၣ်ပဟးဃ့ကျီလၢၦၤကျီးပူၤ သ့ႉလဲၤကျီလၢကစၢၢ်ခီၣ်ထံးနါက့သ့တၢ်မၢၤဘၣ်လဲၤကျီ၀ဲယံၤန့ၣ်ႉမ့ၦၤကျီးခိၣ်ကျီးဃၢၤဒုပကျီတဘူၣ်စ့ၢ်ဘၣ်ႉ အကဲၦၤတၢ်လီၢ်အဃိဟးကျီကြီတဘူၣ်စ့ၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဟဲအိၣ်တၢ်အံၤလၢၦၤဒူသ၀ီၦၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဃိကဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ႇဃုအီၣ်ဃာ်အီၣ်တသ့ဒ်သိး ကစၢ်ဒူသ၀ီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဘၣ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးကက့ၤအိၣ်လၢကစၢ်ဒူသ၀ီစ့ၢ်ကီးခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤဒံးကျိဖးဒိၣ် အဃိကက့ၤအိၣ်အဂီၢ်တမ့ၢ်တၢ်ညီဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအိၣ်သ့ၣ်ဘီဘိသ၀ီဃၢၤထံကျိကၢၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ဟံၣ်ခိၣ်ကအိၣ်၀ဲ(၅၀)ခိၣ်ဃၢၤႇ ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်၀ဲ(၂၀၀)ဘျဲၣ်ဒီး ၦၤဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲမဲၢ်ကနဲသ၀ီႇယသ့ၣ်ကူၤႇထံမူထၣ်သ၀ီဖိ သ့ၣ်တဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲစံၣ်အိၣ်လၢအံၤတကပၤတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤထီၣ်လံအဃိ ထံၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ကီၢ်တၢ်ခဲအကလုာ်ကလုာ်လၢတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇတၢ်အီၣ််တၢ်အီဃုာ်ဒီးဒံၣ်ဖိတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ် သ့တကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ မဲၢ်ကနဲသ၀ီဖိလၢအဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲန့ၣ်တဂၤစ့ၢ်ကီးစံး၀ဲလၢ“ပဆိမိၣ်သးလၢတၢ်အိၣ်သးမ့ဂ့ၤန့ၣ်ပက့ၤအိၣ်လၢပဟံၣ်ႉ ခဲအံၤပက့ၤအိၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်ႉပအိၣ်ဖဲအံၤန့ၣ်ပဟံၣ်ပဃီနါက့လီၤၦီၢ်လံႉပကဘၣ်မၤကဒီးလၢအသီန့ၣ်ပကဘၣ်ဆိမိၣ်ဒ်လဲၣ်တသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်ႉမ့ဘၣ််ဆဲးအိၣ်ဖဲအံၤဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်ညါႉအိၣ်တၢ်ဖဲအံၤလဲၤဃုဖံးဃုမၤတၢ်တဘၣ်ဘၣ်ႉ မ့ၢ်ဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်ဆိမိၣ်က့ၤမးတဘၣ်လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခါဆူညါမ့ဘၣ်ဆဲးအိၣ်ဒံးဖဲအံၤဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ထီၣ်သ့၀ဲလၢဟံၣ်ဃီတၢ်ပီးတၢ်လီတကပၤဒီး တကးဒံးဘၣ်ခီဖျိဟဲအိၣ်ဖဲအံၤယံၤထီၣ်လံအဃိတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအိၣ်ထီၣ်လၢဒံၣ်ဖိတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ခါဆူညါ အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် နီၢ်ဖီကျၢၤစ့ စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤကမျၢၢ်လၢအဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအိၣ်ကိးလါဒဲးလီၤဘၣ်ဆၣ် လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိဒံၣ်ဖိအဂီၢ်တသ့ဖဲအသ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤမ့အိၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်လဲၤတူၢ်ငါ၀ဲဒၣ်အိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ အပူၤကွံာ်ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဒူသ၀ီပူၤပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႇ ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲစံၣ်ထီၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢသ့ၣ်ဘီဘိသ၀ီထံကျိကၢၢ်နံၤအံၤကန့ၢ်လၢသၢနံၣ် ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိးလၢတၢ်သးတဖျၢၣ်ဃီအပူၤန့ၣ်တၢ်မၤနၢၤအံၤအိၣ်ဒၣ်လၢပစုအထိးနါလီၤအဂ့ၢ် (သုးက့-၂) သုးက့ခိၣ် စံး၀ဲ
လါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ပမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဃူးတၢ်ဖိးလၢတၢ်သးတဖျၢၣ်ဃီအပူၤန့ၣ်တၢ်မၤနၢၤအံၤအိၣ်ဒၣ်လၢပစုအထိးနါလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တီအူကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၂)သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤအီကၢးစတံ ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါစံးလီၤ၀ဲဖဲ လါယနူၤအါရံၤ(၃၁)သီ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤဆၢက့ၤ(၇၅)၀ီတ၀ီအပူၤန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါဆၢကတီၢ်ခဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်ဂ့ၤဒိၣ်မးလၢပကဂုာ်ကျဲးစၢးဒုးမၤန့ၢ်က့ၤကီၢ်သူလ့ၤအဂီၢ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးပမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိးလၢတၢ်သးတဖျၢၣ်ဃီအပူၤန့ၣ်တၢ်မၤနၢၤအိၣ်ဒၣ်လၢပစုအထိးနါလီၤဒီး လၢန့ၣ် အမဲာ်ညါ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢ(၇၅)နံၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိအံၤတဘၣ်သးအုးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတမၤနၢၤတၢ်ဒံးဘၣ်ဒီးပတ ဘၣ်သးခုစ့ၢ်ကီးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတလီၤၦီၢ်ဒံးဘၣ်အဃိန့ၣ်တဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့-၂)သုးက့ခိၣ် စီၤအီကၢးစတံ စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်(သုးက့ ၂)သုးက့ခိၣ် အလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢ(၇၅)နံၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိအံၤ ပကသမံသမိးလိာ်က့ၤပသးလၢပမ့ၢ်ၦၤလၢအမၤယံၤမၤထီထီၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢအနံၣ်အလါသ့ၣ်တဖၣ်ဧါမ့တမ့ၢ် ပမ့ၢ်ၦၤလၢအဟ့ၣ်လီၤအသးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုတလီၤၦီၢ်ဒံးအဂီၢ်ဧါန့ၣ်ပကသမံသမိးလိာ်သးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီး မၤဂ့ၤထီၣ်ပတၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်လၢပလီၢ်ပကျဲပသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဒ်ကညီကလုာ်တၢ်နာ်န့ၣ်ၦၤဒီးဟ့ၣ်ၦၤမူဒါအဖီခိၣ်ပမ့ၢ်ၦၤလၢအမၤယံၤထီထီၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢအနံၣ် အလါလၢပတၢ်တသ့ၣ်ညါပမူပဒါဒီးပတမၤထွဲပတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ဧါန့ၣ်ပကဘၣ်ပဲာ်ထံနီၤဖးဒီးမၤ ဂ့ၤထီၣ်ပတၢ်သ့ၣ်ညါပမူပဒါဒီးမၤဆူၣ်ထီၣ်မၤထွဲပတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်တၢ်ဟ့ၣ်ၦၤမူဒါအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ် လၢပကမၤန့ၢ်က့ၤပကီၢ်သူလ့ၤလၢအအိၣ်ဒီးနီၣ်ကစၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤသးႇ တၢ်ထဲသိးတုၤသိးႇ အိၣ်ဒီးဒံၣ်မိၤကရ့ၣ်စံၣ်ကျဲသနူႇ ကအိၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်ၦၤထူလံၤဖိအတၢ်ခွဲးတၢ် ယာ်ႇ တၢ်သဘျ့အဂီၢ်န့ၣ် တလိၣ်လၢၦၤကဘၣ်ဟ့ၣ်ၦၤဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီပနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲပကဘၣ်သူၣ် ထီၣ်သ ကိးအီၤအဃိဒ်မူဒါလီၤဘၣ်ၦၤအသိးပကဂုာ်ကျဲးစၢးတဂၤလၢပလီၢ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးက့ခိၣ် စီၤအီကၢးစတံ ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတနံၤအံၤလါယနူၤအါရံၤ(၃၁)သီလၢအလီၤဘၣ်၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤဆၢက့ၤ(၇၅)၀ီတ၀ီအံၤန့ၣ် ကလုာ်ဒူၣ်သိၣ်မှံၤစုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ် ကီၢ်ပယီၤကၠိဖိဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ်သုးမုၢ်(ABSDF)ႇ ရၢၣ်ခၢၣ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးပၣ်တံၣ်(ALP)ႇ ၦၤတ၀ၢသီဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်(DPNS)ႇ ကရ့ၣ်နံၣ်ဒီကလုာ်တၢ် ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ပၣ်တံၣ်(KNPP)ႇ ဒီကလုာ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးၦၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်ကီၣ်ကး(NUCC)ႇ ကီၢ်ပယီၤက မျၢၢ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (BPLA)ႇ ပအိၣ်ဒီကလုာ်ဖဲၣ်ဒရၢၣ်ကီၣ်ကး(PNFC)ႇ ကီၢ်စၢဖှိၣ်ဘျီၣ်ဒိၣ်ခၢၣ်စးက မံးတံာ်(CRPH)ဃုာ်ဒီးကညီတၢ်ကရၢကရိ...
ကညီကလုာ်အဘူၣ်အတီၢ်ကညီဖိကစံၣ်ညီၣ်ဆၢတဲာ်အဂီၢ်အရ့ဒိၣ်၀ဲလၢကဘၣ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢခိၣ်စံး၀ဲ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီကလုာ်အဘူၣ်အတီၢ်ကညီဖိတဖၣ်စံၣ်ညီၣ်ဆၢတဲာ်ကန့ၢ်အဂီၢ်ဒိးသန့ၤထီၣ်၀ဲအသးကညီဖိကိးဒံနီၢ်ဂၤဒဲးအတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိာ်သးလီၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၤကရၢခိၣ်ဆီၣ်တခူစံး၀ဲဖဲမဟါလါယနူၤအါရံၤ(၃၁)သီလၢလီၤဘၣ်၀ဲ(၇၅)၀ီတ၀ီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ပၢၢ်ဆ(၇၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤပတတုၤဒံးလၢပတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီ၊တၢ်ကွၢ်စိဒံးဘၣ်၊ဘၣ်ဆၣ်ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤတလီၤပအၣ်ကွံာ်၀ဲဘၣ်ခီဖျိလၢပအိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်ဂဲၤလိာ်အပူၤအဃိဒီးဒ်ပမုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတၢ်လၢပကညီကလုာ်အဘူၣ်အတီၢ်ပကညီကလုာ်ဒၣ်ပ၀ဲပကစံၣ်ညီၣ်ဆၢတဲာ်လီၤက့ၤအီၤအသိးန့ၣ်အရ့ဒိၣ်၀ဲလၢပကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဃူအိၣ်ဖိးအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢကရၢခိၣ်ပဒိၣ်စီၤကွဲၤထူ၀့ဆီၣ်တခူစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “(၇၅)အတီၢ်ပူၤပ၀ဲကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတမၤနၢၤတၢ်ဒီးတတုၤဃီၤဒံး၀ဲလၢပတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဖီတၢၣ်ဒံးဘၣ် ˜ ဘၣ်ဆၣ်ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤတဃၣ်ကွံာ်˜တလီၤပအၣ်ကွံာ်ဘၣ်ခီဖျိလၢပ၀ဲကိးဂၤပအိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢပတၢ်ဂဲၤလိာ်အပူၤအံၤအဃိ˜မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တခါန့ၣ်လီၤႉအဃိဒ်ပအိၣ်ဒီးပထံရုၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်စိလၢပကစံၣ်ညီၣ်တီနံပဘူၣ်ပတီၢ်ဒၣ်ပကစၢ်ဒၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်ဒ်ပကစံၣ်ညီၣ်ဆၢတဲာ်လီၤက့ၤပကညီကလုာ်အဘူၣ်အတီၢ်ကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်၀ဲအသးလၢပ၀ဲကိးဂၤတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးန့ၣ်လီၤႉကညီကလုာ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ထဲတမံၤဧိၤလၢကအုၣ်ကီၤ၀ဲပၦၤကလုာ်အဘူၣ်အတီၢ်” အဂ့ၢ်အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဆီၣ်တခူဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်၀ဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသိၣ်ဒူဖီၣ်စုက၀ဲၤဒီးကညီတၢ်ကရၢကရိလၢအဟူးဂဲၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢပူၤကိးဖုဒဲးလၢကအိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးကလုာ်ဒူၣ်ဖိလၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤသနူသ့ၣ်တဖၣ်အမဲာ်ညါတၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးလၢပၦၤကလုာ်အကျါမ့ၢ်ဂ့ၤလၢကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤလၢအထီဒါ၀ဲသုးမီၤစိရိၤသနူသ့ၣ်တဖၣ်အကျါအံၤန့ၣ်မ့ၢ်န့ၢ်သၢပျၢၤန့ၣ်တၢ်မၤနၢၤအံၤကအိၣ်၀ဲလၢပစုပူၤဒီးပကသူၣ်ထီၣ်ဘၣ်၀ဲထံကီၢ်ဘ့ၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်သဘျ့လၢကလုာ်ဒူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အသိးထံကီၢ်အံၤကမ့ၢ်၀ဲဖဲၣ်ဒရၢၣ်ထံကီၢ်လၢအလဲၤထီၣ်လဲၤထီတဘ့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်(၇၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤပဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤသွံၣ်ထံ၊သးသမူအါမးဘၣ်ဆၣ်သးဆံးသဟးဂီၤအလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်ခီဖျိတၢ်ပၢၢ်ဆၢအကျဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ဂဲၤလိာ်တခါလၢတၢ်ထူၣ်ဖျဲးထီၣ်လၢကုၢ်အလီၢ်အဃိပစိၤပဆၢကတီၢ်ပမ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်မုာ်ခုၣ်ဘၣ်ဆၣ်ကမ့ၢ်တၢ်လၢခံတစိၤအဂီၢ်အသိးတၢ်ပၢၢ်ဆၢကတီၢ်အံၤမ့ၢ်ယံာ်ဘၣ်ဆၣ်ပ၀ဲတနီၤပမၤဖုၣ်လီၤမ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်ပသုတမၤယံာ်ထီၣ်အီၤကွ့ၢ်ကွ့ၢ်တဂ့ၤအဂ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢအသုးခိၣ်ကျၢၢ်˜သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိစီၤရှံလ့ၣ်စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ထံကီၢ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးတချူးလၢအိၣ်မုာ်အိၣ်ခုၣ်န့ၢ်တၢ်သဘျ့ဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်˜ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ဒီးဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤသွံၣ် ထံလီၤမီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်ပ၀ဲကညီကလုာ်အံၤန့ၣ်ပဂုၢ်ကျဲးစၢးဒ်သိးပကန့ၢ်တၢ်သဘျ့ပကအိၣ်ဒီးပနီၢ်ကစၢ်ထံကီၢ်ပနီၢ်ကစၢ်တၢ်ပၢလီၤသးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်ပဂဲၤလိာ်အဖၢမုၢ်လီၤႉ(၇၅)နံၣ်ၦဲၤထီၣ်လံဒီးပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤယံာ်စ့ၢ်ကီးလံဒီးပဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤတ့ၢ်ပသွံၣ်ပထံပသးသမူအိၣ်၀ဲအါမးလံအဃိယအဲၣ်ဒိဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤကိးဂၤလၢပကျဲလၢပပိာ်အံၤတမ့ၢ်ကျဲလၢပကအိၣ်ဆဲးအိၣ်လၢကုၢ်အလီၢ်ဘၣ်၊မ့ၢ်ကျဲလၢပကထူးဖျဲးထီၣ်လၢကုၢ်အလီၢ်အဃိပသးဆံးသဟးဂီၤအလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်၊ဒ်ပဖှံတၢ်အသိးန့ၣ်မုၢ်တနံၤပကကူးဘၣ်က့ၤ၀ဲပခိၣ်ပနၢ်တဖၣ်ကျဲးစၢးတ့ၢ်လံ၀ဲဒီးလၢပစိၤအံၤပဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤပသးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဒါလီၤကျဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢၦၤလၢခံတစိၤကအိၣ်မုာ်အိၣ်ပၢၤဘၣ်အဂီၢ်အဃိပကပာ်ဆူၣ်ပသးကိးဂၤဒဲးအသိးတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤကယံာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်ပထံၣ်စိကွၢ်စိတဖျါဘၣ်အဃိတၢ်ပၢၢ်ဆၢကတီၢ်၀ဲအံၤပ၀ဲတနီၤပမၤဖုၣ်လီၤသကိးမ့ၢ်တသ့ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ပသုတမၤယံာ်ထီၣ်အီၤလၢၤတဂ့ၤ၊ပကညီအဘူၣ်အတီၢ်န့ၣ်အိၣ်လၢပစုပူၤ၊ပကညီတၢ်ဃူတၢ်ဖိးန့ၣ်ပကညီကဘၣ်သူၣ်ထီၣ်” အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီလ(၇၅)၀ီတ၀ီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ၀ဲအံၤန့ၣ်ပ၀ဲကညီဖိကိးဂၤပကမၤသ့ၣ်နီၣ်က့ၤပသးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤဟဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤဒီးအလီၢ်အိၣ်၀ဲလၢပကဘၣ်စီၣ်မဲာ်စီၣ်နါဟံးလိာ်ဖီၣ်လိာ်စုလၢပတၢ်ပၢၢ်ဆၢပူၤအံၤအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢပၢဆှၢတၢ်ကမံတံာ်ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်ကလုာ်စ့ဆီၣ်တခူစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ တနံၤအံၤမ့ၢ်၀ဲမုၢ်နံၤဒိၣ်အကျါမုၢ်နံၤလၢပ၀ဲကိးဂၤပဘၣ်မၤလၤကပီၤအီၤတနံၤန့ၣ်လီၤႉဒီးပကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤဘၣ်မနုၤအဃိဘၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်အသးလဲၣ်၊ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤမ့ၢ်တၢ်ဂဲၤလိာ်လၢအတီအတြၢ်လီၤႉပတတုၤဆူပတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်စိဖီတၢၣ်ဒံးဘၣ်အဃိအလီၢ်အိၣ်လၢပကဘၣ်ဆဲးဂဲၤလိာ်တၢ်တၤတၢ်ဒီးၦၤအိၣ်အါမး၊အဃိပကဘၣ်စီၣ်မဲာ်စီၣ်နါဟံးလိာ်စုဖီၣ်လိာ်စုမၤဂဲၤလိာ်သကိး”အဂ့ၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအံၤဖဲ(၁၉၄၉)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ(၃၁)သီ(ပဆဖလ)ပဒိၣ်ပၢတၢ်အစိၤဆၢကတီၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲလၢကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(ု္ဒီO)အံၤတမ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢလၢအဖိးသဲစးဘၣ်အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီး(KNDO)အဘၢၣ်စၢၤ၀ံၤအလီၢ်ခံကညီဖိလၢအိၣ်ထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤပာ်ပနီၣ်က့ၤ၀ဲမုၢ်နံၤအံၤလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအမုၢ်နံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉဒီးမုၢ်နံၤ၀ဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤကညီဖိတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်သးဃူဃူဖိးဖိးကိးသတြီဃ့ထီၣ်၀ဲအတၢ်မိၢ်န့ၢ်သးလီ(၄)ထံၣ်လၢအမ့ၢ်(၁)ဟ့ၣ်ကညီကီၢ်တဘျီဃီ(၂)ကညီတဘးပယီၤတဘးဒုးနဲၣ်ခဲအံၤ(၃)ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးပတသးလီဘၣ်(၄)ကလုာ်တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်ပတသးလီဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မ့ၢ်ထုးဖးကွံာ်သးဒီးပယီၤသုးဘၣ်ဆၣ်ကဟးဆှဲး၀ဲတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အဂ့ၢ်သုးခိၣ်ခၠံၣ်သူၣ်စံး၀ဲ
လါယနူၤအါရ့ၤႇ ၃၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ(၁၃)သီအနံၤန့ၣ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တီၣ်ထီၣ်လံာ်လၢပယီၤသုးကီၣ်ကးအအိၣ်လၢထုးဖးကွံာ်သးဒီးပယီၤသုးအဖီခိၣ်ႇကမျၢၢ်သ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ကကဲထီၣ်အဃိႇကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ႇသုတဘၣ်ယိၣ်တၢ်တဂ့ၤအဂ့ၢ်ဒီးမ့ၢ််ထုးဖးကွံာ်သးဒီးပယီၤသုးဘၣ်ဆၣ်ႇဒ်သိးတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်သုတအိၣ်ထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ကဟးဆဲှး၀ဲဒီးႇတၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်တမံၤမံၤန့ၣ်အဂ့ၤကတၢၢ်ကဘှါရှဲ၀ဲလၢစီၤနီၢ်ခိၣ်အဂ့ၢ်(BGF)အနဲၣ်ရွဲၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်တဲလီၤ၀ဲလၢကမျၢၢ်ကျါဖဲႇတၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ဘူးဒးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလီၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိး၀့ၢ်ဖၣ်အၣ်ႇတၢ်ကြဲၢ်ဟီၣ်က၀ီၤႇကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သုတဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်တၢ်ထီဘိဘၣ်ဆၣ်တၢ်မ့ၢ်ဟဲမၤၦၤန့ၣ်ပကဘၣ်က့ၤမၤဆၢကဒါက့ၤအဃိအဲၣ်ဒိးလၢကမျၢၢ်ကနၢ်ပၢၢ်စၢၤအ၀ဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်ႇဒီးတၢ်ခဲလၢာ်တၢ်မ့ၢ်ဘှါရှဲအီၤလၢတၢ်စုက၀ဲၤန့ၣ်ကဘၣ်နးကမျၢၢ်ႇတၢ်သံတၢ်ၦၢကအါထီၣ်အဃိႇတၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်တမံၤမံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကဘှါရှဲ၀ဲလၢစီၤနီၢ်ခိၣ်အဂ့ၢ်(BGF)သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဒ်သိး၀့ၢ်ဖၣ်အၣ်ႇတၢ်ကြဲၢ်ဟီၣ်က၀ီၤ ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ပဆိကမိၣ်တၢ်ထီဘိလီၤႉပဆိမိၣ်သနာ်က့ၦၤမ့ၢ်ဟဲမၤၦၤန့ၣ်ပကဘၣ်က့ၤမၤဆၢက့ၤလီၤႉအဃိန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးလၢကမျၢၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကနၢၢ်ပၢၢ်စၢၤၦၤန့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်လၢပကလဲၤမၤအ၀ဲသ့ၣ်ႇပကလဲၤဃုထီၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ် ပတဘၣ်သးမၤဘၣ်ႇပတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ႉဘၣ်မနုာ်လဲၣ်ပဒုးပယီၤပဒုးတနၢၤဘၣ်ႉပယီၤဒုးၦၤဒုးၦၤတနၢၤဘၣ်ႉတၢ််ဂ့ၢ်ခဲလၢာ်တၢ်မ့ၢ်ဘှါရှဲအီၤဒီးတၢ်စုက၀ဲၤန့ၣ်ပမျၢၢ်ကဘၣ်နးႇတၢ်သံတၢ်ၦၢ်ကအါထီၣ်အဃိန့ၣ်အဂ့ၤကတၢၢ်တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်သးတမံၤမံၤန့ၣ်ပကဘှါရှဲအီၤလၢစီၤနီၢ်ခိၣ်”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကညီဒုးပယီၤတနၢၤဘၣ်အသိးပယီၤဒုးကညီစ့ၢ်ကီးတနၢၤဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် တယံာ်တမီၢ်ဘၣ်န့ၣ်ကီၢ်ပယီၤပူၤအံၤတၢ်ဆီတလဲကအိၣ်ထီၣ်ဒီး ပဘူးထီၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးပဖီတၢၣ်လံအဂ့ၢ် သုးခိၣ်ခၠံၣ်သူၣ်တဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အံၤအိၣ်ဒီးသုးဟီၣ်က၀ီၤ(၄)ဘ့ၣ်ႇသုးရ့ၣ်(၁၃)ႇစးထီၣ်လၢသုးရ့ၣ်(၁၀၁၁)တုၤ(၁၀၂၃)ၦၤနီၢ်ဂံၢ်ကအိၣ်(၉၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကိးဘျီဒဲးပူၤႇ ခိၣ်နၢ်ဖိဒီးသုးမုၢ်သံၣ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်တီၣ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢကညီကဒဲကဒဲတအဲၣ်ဒိးခးလိာ်သးလၢၤဘၣ်ႇတအဲၣ်ဒိးအီၣ်ပယီၤလါလဲလၢၤအဖီခိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆၢတဲာ်လီၤက့ၤ၀ဲလၢကထုးဖးကွံာ်သးဒီးပယီၤသုးအဂ့ၢ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်စံး၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ (BGF)ထုးဖးကွံာ်သးဒီးပယီၤသုးအဂ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးတကပၤတီၣ်ထီၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်အလီၢ်လၤလၢသုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိအမူဒါမ့ၢ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤဒုးယာ်ခိၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ဟးထီၣ်အိၣ်ထီၣ်၀ဲအဖီခိၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တလိၣ်ဘၣ်၀ဲဘၣ်အသိးတမံမီၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲနီတဘျီဘၣ်အဂ့ၢ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤခၠံၣ်သူၣ်တဲဘၣ်၀ဲ (CNI)တၢ်ကစီၣ်သန့အိၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤ(KNU)ဟီၣ်က၀ီၤသုးခိးကီၢ်ဆၢ( BGF)အသုးဖိလၢအိၣ်ဃုာ်ဒီးပယီၤသုးဟံးန့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢသုးကလၢၤတၢ်မဲာ်ညါတနီၤထုးလီၤကဒါက့ၤသးအိၣ်၀ဲအသိးဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤ(BGF)သုးဖိသ့ၣ်တဖၣ်က့ၤဟံးန့ၢ်ကဒါက့ၤတၢ်လီၢ်လၢအခိၣ်အနၢ်ဟံၣ်ကရၢၢ်ႇဖီကရၢၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဒၣ်၀ဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်အိၣ်ခိးတြဲၤအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဆၢကတီၢ်ဂ့ၤလၢကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်တဖၣ်ကဖီၣ်လိ၁်စုဒုးထီဒါက့ၤသုးမီၤစိရိၤအဂ့ၢ် IKO စံး၀ဲ
လါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဂ့ၤလၢ(BGF),(DKBA)ဒီး(PC)သ့ၣ်တဖၣ်ကဒုးထီဒါက့ၤသုးမီၤစိရိၤအခိၣ် မ့အီၤလဲၤ ကရူၢ်အံၤဒီးဖီၣ်လိာ်စုအိၣ်ကဒါက့ၤလၢ(KNLA)အတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဖီလာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ကညီကရၢ (International Karen Organisation-IKO)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီတၢ်ကရၢကရိလၢပယီၤသုးခိၣ်နၢ်ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်ဒီးဒုးကဲထီၣ်အီၤလၢအမ့ၢ်သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ႇ တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ႇတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကးကရၢ(PC)ဒီးကညီတၢ်ကရၢအဒ့အတြၢ်အဂၤတဖၣ်ခဲလၢာ်ခဲအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်ဂ့ၤလၢကဘၣ်ထီဒါဒုးဆၢက့ၤ(မ့အီၣ်လဲၣ်)သုးကရူၢ်အံၤဒီးဖီၣ်လိာ်စုအိၣ်ကဒါက့ၤလၢ (KNLA)အတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဖီလာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (IKO)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါစံး၀ဲလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤဆၢက့ၤ (၇၅)၀ီတ၀ီ အလံာ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်(IKO)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)လၢအပာ်သးကျၢၤမုဆူလၢကဒုးထီဒါ လီၤၦီၢ်ကွံာ်ဒုၣ်ဒါတဖၣ်အံၤမ့တၢၣ်ပီၣ်မၤသကိးက့ၤတၢ်ဒီး(KNLA)အိၣ်က့ၤလၢသုးမုၢ်ဒိၣ်တဖုဃီအတၢ်နဲၣ်လီၤအဖီလာ်န့ၣ် ကဂ့ၤဒိၣ်အဘျုးအိၣ်ကဒိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအံၤ(IKO)ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သရၣ် စီၤဒ့လ့ၢ်ထူ စံး၀ဲလၢ“ပထံၣ်လၢဆၢကတီၢ်ခဲအံၤမ့ၢ်၀ဲ ဆၢကတီၢ် လၢအဂ့ၤဒိၣ်မးလၢကဘၣ်ထိၣ်ဃူထိၣ်ဃီၤလီၤက့ၤသးဟဲက့ၤမၤသကိးက့ၤတၢ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်ပဒုၣ်ပဒါသုးမီၤစိရိၤအဂံၢ်အဘါလီၤစၢ်လံႉသုးမီၤစိရိၤအဂံၢ်လီၤဘါအဆၢကတီၢ်အံၤအလီၢ်အိၣ်၀ဲဒၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်ဒီးမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဆၢကတီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်လၢပ၀ဲကညီကလုာ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤခဲလၢာ်ကဖီၣ်လိာ်သကိးစုမၤသကိးက့ၤတၢ်ဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးအိၣ်က့ၤလၢတၢ်ကလုၢ်တခါဃီဖီလာ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်၀ဲဒိၣ်မးမီၤနီၤႉအ၀ဲန့ၣ်ကကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်အနီၢ်ကီၢ်လၢဆၢကတီၢ်ခဲအံၤဒီးမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဂ့ၤဒိၣ်မးတခါလၢပဆှၢပၦၤကလုာ်ဆူတၢ်မၤနၢၤဖီတၢၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ အတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်တၢ်ပာ်လီၤအိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ် တၢ်ကြၢး မၤဂ့ၤထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲခိၣ်နၢ်ကံၢ်စီဒီးဃုထၢထီၣ်က့ၤခိၣ်နၢ်အသီလၢပၣ်ဃုာ်သးစၢ်လၢအအိၣ်ဒီးအကံၢ်အစီလၢအဂ့ၤႇ အိၣ်ဒီးသးလၢအတီအတြၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်စီၤဒ့လ့ၢ်ထူ ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ အပူၤကွံာ်ခီဖျိဒုၣ်ဒါတၢ်ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အဃိတၢ်လီၤမုၢ်ပြံပြါအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးခဲအံၤဒုၣ်ဒါအတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်အတၢ်ဂံၢ်စၢ်န့ၣ် ပထံၣ်လံ အဃိပမၤတၢ်မ့ကမၣ်န့ၣ်ပကဘှါဆှဲသကိးအီၤဖျိဖျိဖျါဖျါဒီးဒ်န့ၣ်အသိးခါဆူညါပကမ့ၢ်က့ၤၦၤတကလုာ်ဃီလၢကညီနီၣ်တယၢ်တဘ့ၣ်ဃီအဖီလာ်ဒုးပၢၢ်ဆၢသကိးဒုၣ်ဒါလၢတၢ်ကလုၢ်တခါဃီဖီလာ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်ဒိၣ်မး အဂ့ၢ်န့ၣ် (IKO)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါသုးမီၤစိရိအသနူအံၤတၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်ဒုးထီဒါအ၀ဲသ့ၣ်လၢထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးဃူဃူလံအဃိပထံၣ်ဘၣ်လၢမ့အီၣ်လဲၣ်အၦၤသုးဖိသံၣ်ဖိတဖၣ်ဟဲက့ၤပာ်လီၤစုက၀ဲၤလၢကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢအအိၣ် အိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးဒီးတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ကွံာ်ပယီၤသုးကလၢၤအတၢ်လီၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်အါမးအဃိကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအိၣ်ကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢထံဆၢကီၢ်ဆၢတဖၣ်ကအိၣ်ၦိၤဆီၣ်ထွဲသကိးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသိၣ်ဒူဖိတဖၣ်အခံအဂ့ၢ်န့ၣ် (IKO)ဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ပၢၢ်ဆၢယံၤတ့ၢ်၀ဲအနံၣ်(၇၀)ဘျဲၣ်လံဘၣ်ဆၣ်ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိတဖၣ်တချံးလီၤခီၣ်တူၢ်ဃၣ်အသးနီတစုဘၣ် ဒီးဒ်န့ၣ်အသိးလၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးအဂီၢ်ၦၤလၢအတူၢ်ဆါသးႇဘၣ်လုၢ်ထီၣ်ကွံာ်အသးမူဒီး ၦၤလၢၦၤဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်ပ(IKO)ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ယူးယီၣ်ဆူအ၀ဲသ့ၣ်ကိးဂၤဒဲးဃုာ်ဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်ခဲလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (IKO)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်(ဖဆပလ)ပဒိၣ်အစိၤ (၁၉၄၉)လါယနူၤအါရံၤ ၃၀ သီအနံၤန့ၣ် ဒုၣ်ဒါဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲကညီဒီကလုာ် ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)အံၤလၢအမ့ၢ်ကရၢလၢအတဖိးသဲစးဘၣ်ဒီးဖဲန့ၣ်၀ံၤမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်လါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီ အနံၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီး(KNDO)အဘၢၣ်စၢၤဒီးမုၢ်နံၤလၢတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အံၤတၢ်ပာ်ပနီၣ်က့ၤ၀ဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ န့ၣ်လီၤႉ