တၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်လၢစွ့ၣ်ကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီကပၤႇလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂၤ(၃၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်လၢယိၤကီၢ်ပူၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢမၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤစိး စွ့ၤကိၣ်ကိၤ(ကၣ်စံၣ်နိၣ်)တရူး၀့ၢ်သီကပၤန့ၣ် စးထီၣ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီတုၤလၢ ၆ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်ဘၢၣ်စၢၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂၤ(၃၀၀၀)ဘျဲၣ် ဘၣ်လဲၤစံၣ်ထီၣ်လၢယိၤကီၢ်တကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤစံး၀ဲလၢ“ဖဲမဟါန့ၣ်လၢလၢသ့ၣ်ကၤယၣ်သ၀ီႇကၠီၣ်ဖၠၤႇသဲပိၤႇထံကီာ်ထီႇစွ့ၤကိၣ်ကိၤ က၀ီၤဒ့(၁)တဖၣ်န့ၣ်ၦၤစံၣ်ထီၣ်ကအိၣ်ခံကထိဘျဲၣ်ညါႉတုၤလၢတဂီၤညါအံၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံးအဃိ တုၤလၢခဲအံၤ ၦၤဟဲခီဃီၤထံကျိဘၣ်ဖၢလီၤႉယိၤသုးတပျဲက့ၤ၀ဲလၢကီၢ်ပယီၤတကပၤန့ၣ်ဒံးဘၣ်ႉၦၤဃ့ၢ်ထီၣ်ကအိၣ်လၢအဂၤ(၃၀၀၀)ဘျဲၣ်လံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢကျီၢ်ကရၢႇရီဘၢၣ်ကျီးပူၤဒီး တၢ်ဆီထွဲမၤစၢၤလၢအလိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကရူၢ်ကရၢဒီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “မမ့ၢ်လၢယိၤသ၀ီပူၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တပျဲနုာ်လီၤ၀ဲဘၣ်ႉၦၤက၀ီၤတံၢ်ဃာ်အီၤဒီးပျံၤထးဆှူၣ်မီၤနီၤႉကရူၢ်ကရၢလၢအမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤတဟ့ၣ်နုာ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိအိၣ်အလီၢ်ဘၣ်ႉမ့ဘၣ်သးမၤဘူၣ်လီၤန့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤလၢယိၤကရူၢ်ကရၢဒီးၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်တဆီ၀ံၤမးၦၤက့ၤနီၤလီၤကဒါန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤ(BGF)မၤအါထီၣ်သုးနီၣ်ဂံၢ်ဒီးခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအံၤအိၣ်လၢတၢ်ဒုးကဆဲးဆူၣ်ထီၣ်အဃိ ဖဲတနံၤအံၤမုၣ်ထူၣ်န့ၣ်တၢ်ဒုးလီၤကယးဒီးကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကီၢ်ပယီၤပူၤတဖၣ်ဟဲခီဃီၤထံကျိဟဲစံၣ်ထီၣ်အိၣ်၀ဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်(ခွ့ခလိး)သ၀ီ သူမှဲကျိကပၤကျီၢ်ကရၢဒီးရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ “တၢ်အိၣ်သးခဲအံၤဒုတၢ်ဒုးကဆဲးကဲထီၣ်န့ၣ်အလီၢ်အိၣ်လီၤႉလၢစွ့ၤကိၣ်ကိၤ(ကၣ်စံၣ်နိၣ်)ကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးဟဲတုၤဒီဒူၣ်ညါႉ(BGF)နါက့က့ၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အၦၤလၢစွ့ၤကိၣ်ကိၤတကပၤန့ၣ်ႉၦၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်စွ့ၤကိၣ်ကိၤခီန့ၣ်(BGF)တမၢအစံၣ်ဘၣ်ႉဟးတဲ၀ဲလၢကအိၣ်လၢကစၢ်ဟံၣ်ပူၤတဘၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢဘၣ်ႉတရူးတဖၣ်နါက့ၦၤမၢအိၣ်လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ကိပူၤလီၤ ၦၤတအဲၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤအိၣ်လၢသဲပိၤတြဲၤတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢစွ့ၣ်ကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ လၢမၠၣ်၀တံၣ် မဲၢ်ကနဲသ၀ီႇ ကီးတရံး တတါအူႇ၀ၤစိၤအူက၀ီၤဒ့တဖၣ်အပူၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ခးလိာ်သးဆဲးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲလၢ (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးႇသုခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)အဘၢၣ်စၢၤတပယူာ်ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ၦၤပိ၁်ခွါပၣ်ဃု၁်ပၣ်ဂီၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲလၢတၢ်မၤလၤကပီၤ(KWO)မုၢ်နံၤမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီအနံၤ လၢဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် ချၢၣ်ဒ့သ၀ီအပူၤ တၢ်မၤလၤကပီၤ၀ဲကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ(KWO)မုၢ်နံၤၦဲၤထီၣ် ၃၈ ၀ီတ၀ီမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒီး လၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤပိာ်ခွါတဖၣ်ဟဲပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီအနံၤ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲကညီပိာ်မုၣ်ကရၢမုၢ်နံၤၦဲၤထီၣ်(၃၈)၀ီတ၀ီအံၤန့ၣ် ဖၣ်အၣ်ရ့ၣ်(KWO)ပိာ်မုၣ်ကရၢခိၣ်နၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤ၀ဲမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒီးလၢမုၢ်နံၤမုၢ်သီ၀ဲအံၤၦၤပိာ်ခွါဟဲထီၣ်ပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်၀ဲဒ်အံၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်အံၤလၢကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်ခွဲးယာ်အဂီၢ်န့ၣ်ကျဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤပိာ်ခွါလၢအဟဲထီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်မၤလၤကပီၤကညီပိာ်မုၣ်ကရၢမုၢ်နံၤမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် သ၀ီကရူၢ်(၃)ဘ့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် အဂၤ(၃၀၀)ဘျဲၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲဒီး လၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်ပိာ်မုၣ်ကရၢခိၣ်တဖၣ် ဆှဲပၠးလီၤ၀ဲ(KWO)ဟဲကဲထီၣ်သး အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအဂ့ၢ်အကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(KWO)ကရၢခိၣ်လီၢ်လံၤ နီၣ်အဲၣ်စ့ စံး၀ဲလၢ“(KWO)ဟဲကဲထီၣ်အံၤလၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်၀ဲ ၦၤပိာ်မုၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤႉခီဖျိလၢ(KWO)အိၣ်အဃိန့ၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်သးစၢ်လၢဒူသ၀ီမ့ၢ်ဂ့ၤႇဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇအိၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤတဖၣ်အံၤတၢ်မၤမူဒါလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်မၤ၀ဲတဖၣ်၊လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂီၢ်ကကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်၊ကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၤဒီးကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအဂီၢ်န့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဖးဒိၣ်ညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ(KWO)မုၢ်နံၤလၢအလီၤဘၣ်လၢဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် တၢ်မၤလၤကပီၤအီၤလၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့)ႇကီၢ်ရ့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်လၢာ်အပူၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤပူၤဒီး ကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်မၤလၤကပီၤ၀ဲမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဒီး ကညီပိာ်မုၣ်ခိၣ်နၢ်တနီၤလၢအမၤတၢ်န့ၢ်ဖးယံၤတဖၣ်တၢ်ဟ့ၣ်မၤလၤကပီၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢခိၣ်ဖးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးပိာ်မုၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူပတီၤပတီၢ်ကထီထီၣ်ဒီးအတၢ်အိၣ်မူကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်လၢတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤအကလုာ်ကလုာ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ(KWO)အံၤဟူးဂဲၤ၀ဲဒီး ကရၢအံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ ၁၉၈၅ နံၣ် ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်လီၢ်လံၤ(မၤနၢၤပျီ)တၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
မဲၢ်ကနဲကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ချၢ မဲၢ်ကနဲလီၢ်က၀ီၤအပူၤ ကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဟးစံၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤထီၣ်လံအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီတုၤလၢခဲအံၤတစု ခီဖျိတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲတပယူာ်ဃီလၢကညီဒီကလုာ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအဃိ မဲၢ်ကနဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုး အဂၤ(၁၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အကျါတနီၤန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤတက့ၤဘၣ်လၢအဟံၣ်အဃီဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ဖၣ်အကျါၦၤအဂၤ(၃၀၀)ဘျဲၣ်အံၤခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုစိသးလၢတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤယံၤထီၣ်လံအဃိ လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “အ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်စိလၢသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤလီၤႉမ့ဘၣ်တဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မံလီၢ်န့ၣ်ဖးအံၣ်ညါႉတၢ်လီၢ်လၢပကလဲၤမၤစၢၤတၢ်အလီၢ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးတုၤလၢတဂီၤညါအံၤကျိသီၣ်ဒံးအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ–၂၇၅)ကျိဖးဒိၣ်သုးစ့ၢ်ကီးတုၤလၢခဲအံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ် ကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢအိၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးဟံၣ်ဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိမဲၢ်ကနဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တနီၤလဲၤစံၣ်ထီၣ်အိၣ်လၢမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲအသိး တနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်ကဒုစိသးတစိၢ်တလီၢ်ဆူမဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ပူၤလၢ(visa) ၇ သီဒ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုစိသးလၢမဲၢ်ဆီးတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ခီန့ၣ်လၢမဲၢ်ဆီးတကပၤအံၤပဘူးပတံၢ်အိၣ်အဃိပလဲၤအိၣ်ဒ်ပှၤဟးလိာ်ကွဲ(visa) ၇ သီ ဒ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ခးနါစိၤကျိဖးဒိၣ်အဃိလၢန့ၣ်တကပၤန့ၣ်အိၣ်တဘၣ်ဂီၢ်နီတစဲးလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်ဒီးၦၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဃိ လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူကသံၣ်ကသီႇတၢ်ကူတၢ်ကၤႇထံအီဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢကြုၢ်တု၀့ၢ်တကပၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲဒီး ခီဖျိတၢ်ကးတံၢ်ဃာ်မၠၣ်တ၀ံၣ်–ကီးတရံးအ့ရှါကျဲအဃိ ၦၤနီပနံာ်သိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်အံၤအိၣ်ကတာ်ထီသးလၢမၠၣ်၀တံၣ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤလီၢ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီပနံာ်သိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
သုးမီၤစိရိၤဆှၢထီၣ်လံ၁်ဆူကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢအအိၣ်လၢကမၤဃံးထီၣ်အၦၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်စဲၣ်သုးကီၣ်ကးဘံၣ်ဘၢဒီးကီၢ်ဆၢဂ့ၢ်၀ီကိတိာ် သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ မၠိမ့နီၣ် ဆှၢထီၣ်လံာ်ဆူတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢး ဘၣ်ထွဲတဖၣ်အအိၣ်လၢ ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢလၢအိၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤတဖၣ် မ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၣ် ကဒုးသ့ၣ်ညါဟ့ၣ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢခိၣ်နၢ်အအိၣ်ဒီးတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢးတဖၣ်အအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤ သုးကီၣ်ကးကီၢ်စဲၣ်ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်အခၢၣ်စးကညီကီၢ်စဲၣ်ဘံၣ်ဘၢဒီးကီၢ်ဆၢဂ့ၢ်၀ီကိတိာ် သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ မၠိမ့နီၣ် ဆှၢလံာ်ဆူခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢးႇ ကညီတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ကီၣ်ကး(PC)၀ဲၤဒၢးႇ တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA) တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢး သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢကီၢ်စဲၣ်အပူၤဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢအၦၤလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤစိာ်ဃုာ်တၢ်စုက၀ဲၤတဖၣ်အံၤမ့ကလဲၤလၢတၢ်လီၢ်တတီၤဂ့ၤတတီၤဂ့ၤန့ၣ်မၢအတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဆှၢတၢ်ကစီၣ်ဆူတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢးဘၣ်ထွဲတဖၣ်အအိၣ်တဆီအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖၣ်အၣ်(DKBA)တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢး မူဒါခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ စိမိ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မၠၣ်၀တံၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇနိၣ်တကီမ့ၢ်ဂ့ၤမ့ဟဲလီၤဟးတလၢထီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤလံန့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ကစီၣ် မ့ၢ်စုက၀ဲၤပၣ်ဆံးအါႇသိလ့ၣ်မနုၤလဲၣ်ႇၦၤနီၣ်ဂံၢ်ပၣ်ဆံးအါလဲၣ်ဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉဖဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်နါက့ကက့ၤဟ့ၣ်ကဒါက့ၤတၢ်ကစီၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်တြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်ဒ်န့ၣ်ႉလၢညါခါနါက့ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်စိတၢ်ကစီၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤအရ့ဒိၣ်ထီၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်စဲၣ်သုးမီၤစိရိၤဘံၣ်ဘၢအလံာ်ကွဲးဒုးသ့ၣ်ညါအပူၤစံး၀ဲလၢဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဖၣ်အံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအခါခီဖျိတအိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျိးဘၣ်ဒါဘၣ်အဃိတၢ်လၢတကြၢးကဲထီၣ်သးတဖၣ်ဟဲကဲထီၣ်၀ဲအဖီခိၣ်အံၤကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢအၦၤတဖၣ်မ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတၢ်လီၢ်တတီၤဂ့ၤတတီၤဂ့ၤန့ၣ်ကဟ့ၣ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်ဆူခိၣ်နၢ်ဘၣ်ထွဲတဖၣ်အအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဆှၢထီၣ်လံာ်အဖီခိၣ်အံၤ(KNU/KNLA-PC)ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤကၠီၤညိၣ်စံး၀ဲလၢ “အပူၤကွံာ်လၢညါခါန့ၣ်တၢ်သးလီၤပလိာ်ဒ်အံၤအိၣ်လီၤႉၦၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤဒ်အံၤန့ၢ်အနံၣ်ဖးအါလံႉခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးခီန့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်တၤတၢ်အိၣ်အါထီၣ်အဃိဒ်သိးတဂၤဒီးတဂၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီသုတကဲထီၣ်တဂ့ၤဒီးတၢ်ထံၣ်ကမၣ်သုတကဲထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ပဒီတဒၢစိဃာ်အီၤကသ့၀ဲအဂီၢ်လီၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်တ၀ံၣ်ႇကီးတရံးႇနိၣ်တကီဒီးကြုၢ်တု၀့ၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် စးထီၣ်ဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခးပယီၤသုးကလၢၤလၢ၀့ၢ်ပူၤကဲထီၣ်သး၀ံၤလီၢ်ခံ သုးမီၤစိရိၤအံၤမၤဃံးထီၣ်၀ဲ ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢအတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂)အခါစ့ၢ်ကီး တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢမၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢၤအခါန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤဆှၢထီၣ်လံာ်ဆူ တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်၀ဲၤဒၢးဘၣ်ထွဲတဖၣ်အအိၣ်လၢ ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢမ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤန့ၣ်ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါ ဟ့ၣ်စိတၢ်ကစီၣ်(၂)သီဒီးတၢ်မ့ဟ့ၣ်အခွဲးလၢလဲၤသ့မးဟးထီၣ်က့ၤလီၤသ့၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢစွ့ၤကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီကပၤအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်လၢသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး ဖဲတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခး၀ဲပယီၤသုးဒီးသုခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်သုးကလၢၤလၢအိၣ်စွ့ၤကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီကပၤ ထံကီၤထီသ၀ီပူၤအံၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်လၢ သူမှဲကျိကၢၢ်နံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢစွ့ၤကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီကပၤအဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ကးတံၢ်ကွံာ်၀့ၢ်ပူၤ၀့ၢ်ချၢတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဒီး ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအကယၤလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်၀ဲလၢသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တုၤလၢသ၀ီခိၣ်ထိးလံႉယဲယဟံၣ်ဒုၦၤဘိၣ်ထီၣ်တၢ်ဘိၣ်တၢ်စၢၤလံႉကျိဖးဒိၣ်စးထီၣ်သီၣ်လၢမဂီၤန့ၣ်လံႉၦၤတဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဟဲခးထံကီၤထီ (BGF)သုးကလၢၤမီၤနီၤ, ခဲအံၤၦၤလဲၤစံၣ်အိၣ်လၢသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤလံႉတၢ်အိၣ်သးဒုတဂ့ၤဘၣ်ႉၦၤအိၣ်လၢတရူးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်နါက့စံၣ်လံႉလၢနံၣ်ထီၣ်သီပျီပူၤနါက့ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိကမျၢၢ်လၢအိၣ်စွ့ၤကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီက၀ီၤဒ့ပူၤတဖၣ်အံၤ (BGF)သုးဟးဒုးသ့ၣ်ညါတဲလီၤ၀ဲလၢတဘၣ်ဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢဘၣ်အိၣ်လၢတဂၤလၢကစၢ်ဟံၣ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ စွ့ၤကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီကပၤ(ထံကီၤထီ)သ၀ီပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဖဲတနံၤညါအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီ ဂီၤခီ အဆၢကတီၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲလၢမၠၣ်၀တံၣ်–ကီးတရံးအ့ရှါကျဲ တီနီၢ်ထံလီၤဆှူကပၤဒံးအဃိ ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်ဘျံးခိၣ်ဟဲက့ၤကဒါ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဖဲစွ့ၤကိၣ်ကိၤ၀့ၢ်သီကပၤဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤလၢခံခီခံကပၤတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီိတၢ်ကစီၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ၀ဲလီၤလီၤဆီဆီတန့ၢ်ဒံး၀ဲဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လါမးရှးအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်(၁၉၀)ဘျီဒီးပယီၤသုးသံအါမးအဂ့ၢ် KNU (သုးက့ ၅)ထုးထီၣ်ပ၁်ဖျါ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လါမးရှးတလါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲ(၁၉၀)ဘျီဒီး ပယီၤသုးတကပၤသံအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ လါမးရှးတလါအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဒီး(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲ(၁၉၀)ဘျီဒီး ဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၉၂)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၄၅)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၅)လံာ်တၢ်ပာ်အပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တလါအတီၢ်ပူၤအံၤမ့မ့ၢ်(KNLA)တကပၤဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူ(၄)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁၄)ဂၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးသံတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသုးခိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်(၁)ဂၤဒီးသုးစကီၤ(၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်နၣ်အသိးဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ် လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲမဲၤခါထၣ် ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဃိၣ်လိာ်ကျိကၢၢ်နံၤအံၤဒီး ဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၁၆)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤဒီး မၤန့ၢ်၀ဲကျိချံၦာ်သၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢလါမးရှးအတီၢ်ပူၤန့ၣ်(KNLA)မၤဟးဂီၤ၀ဲပယီၤသုးအသိလ့ၣ်(၃)ခိၣ်ႇဆဲးကဲးတခိၣ်ဒီး ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်(၁၆)ဖျၢၣ်ႇတကးဒံးဘၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၁၄၂)ဖျၢၣ်ဆူလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဒူသ၀ီတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်အဃိ ကမျၢၢ်သံ(၁)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၅)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
(KNDO)ဒီး(Federal Wings)လဲၤထီၣ်ခးဂီၤလ့ၤပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်လူၢ်လၢဒြိအဃိ ပယီၤသုးအကျိဖးဒိၣ်(၁၂၂ mm)ဟးဂီၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၅ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ ဟါခီအဆၢကတီၢ် ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)သုးရ့ၣ် ၈ ဒီး(Federal Wings)ဒြိသုးတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးလဲၤထီၣ်ခး၀ဲဂီၤလ့ၤပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်လူၢ်လၢဒြိအဃိ ပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်(၁၂၂ mm)ဟးဂီၤ၀ဲဒီး မ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်တၢ်ပာ်ကီၤသုးတၢ်အီၣ်တၢ်အီလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDO)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ ဟါခီ ၉ နၣ်ရံၣ်တုၤလၢ ၁၁ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အံၤ ဆူပယီၤသုးတၢ်လီၢ်အံၤလၢဒြိဒီး ပယီၤသုးအကျိဖးဒိၣ်(၁၂၂ mm)ဟးဂီၤ၀ဲဒီးမ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ် တၢ်ပာ်ကီၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDO)သုးရ့ၣ် ၈ သုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤအဲၣ်မၠးထူ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢဂီၤလ့ၤကျိဖးဒိၣ်လူၢ်လၢဒြိမီၤနီၤႉမ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ်ကျိဖးဒိၣ်မီၤနီၤႉ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်လၢလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်ခဲလၢာ်လီၤႉ မ့၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ပာ်ကီၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီလီၢ်နါက့မ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်ခဲလၢာ်လီၤႉအဃိတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တခးၦၤလၢၤဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးခီန့ၣ်ပပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအီၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဂီၤလ့ၤပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်လူၢ်၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် နီၣ်ဂံၢ်(၁၃)ဒုးယၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်စုတီၤဖီလာ် နီၣ်ဂံၢ်(၂)အၦၤတဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီးညီနုၢ်အပူၤကွံာ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်၀ဲအံၤလၢသ၀ီပူၤန့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်ကတီၢ်ခဲအံၤခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ကျိဖးဒိၣ်ဟးဂီၤလံအဃိခးလီၤတၢ်တအိၣ်လၢၤ၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤအဲၣ်မၠးထူ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လဲၤထီၣ်ခးသုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၣ်လ့ထိ(ဇော်လင်းထွန်း)တီခိၣ်ရိၣ်မဲကျိဖးဒိၣ်လူၢ်အံၤ၀ံၤလီၢ်ခံ (KNDO)ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢတဂီၤညါအံၤသုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၣ်လ့ထိက့ၤလီၤကဒါဆူမၠၣ်၀တံၣ်ဒီး မ့ၢ်အက့ၤလီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်မနုၤလဲၣ်ခီန့ၣ်တသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNDO)စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲလါမးရှး ၄ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်လဲၤထီၣ်ခးဂီၤလ့ၤကျိဖးဒိၣ်လူၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤသုးမီၤစိရိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါတၢ်ကစီၣ်တအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤတပယူာ်ဃီဒီးခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤႉ
“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့” တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၃)
“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့” တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၃) နုၢ်ခဲစၢၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤဒီးတၢ်တြီဆၢဒီသဒၢဆိဃ၁်အီၤအကျိၤအကျဲတဖၣ် တၢ်လၢနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢအကဲထီၣ်သးအါကတၢၢ်လၢၦၤပိ၁်မုၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉပသိၣ်ခဲစၢၣ်မ့၀ံၤ ၦၤသံအါကတၢၢ်(ခံခါတခါ)န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲနုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤႉၦၤပိ၁်မုၣ်အဂၤ(၁၀၀) ၂၅% န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ် ဘၣ်၀ဲဒၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤအဃိၦၤပိ၁်မုၣ် ၂၃% န့ၣ် တူၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဆါအံၤဒီး ၁၄% န့ၣ်သံကွံာ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါပူၤန့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိကူစါယါဘျါ၀ဲနုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤတချုးဆၢချုးကတီၢ်ဘၣ်အဃိဘၣ်သံ၀ဲအသးဘီၣ်ဘီၣ်ဖိလၢအဆိအချ့အိၣ်၀ဲအါမးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢၦၤပိ၁်မုၣ်အံၤဒ်သိးကဟ့ၣ်၀ဲတၢ်အီၣ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါအံၤဆူဖိဆံးတဖၣ်အအိၣ်ကသ့အဂီၢ်တၢ်တ့လီၤဃာ်န့ၢ်၀ဲအနုၢ်ခံဖျၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉနုၢ်ခံဖျၢၣ်အံၤမၤဖျါထီၣ်၀ဲပိ၁်မုၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤတၢ်ဂ့ၤတၢ်၀ါစ့ၢ်ကီးအသိးဒ်မူဒါအိၣ်ပာ်စၢၤ၀ဲအသိးဘၣ်ဒုးအီစ့ၢ်ကီး၀ဲဖိနုၢ်ထံအံၤန့ၣ်လီၤႉ ပမ့ၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူကွံာ်နုၢ်လၢအလုၢ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲခံဖျၢၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤသူၣ်ဘၣ်ဒိသးဘၣ်ဒိဒိၣ်မးတခါန့ၣ်လီၤႉ ၦၤပိ၁်မုၣ်တနီၤန့ၣ်ဘၣ်တူၢ်ဆှူဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်၀ဲအနုၢ်ခံဖျၢၣ်လၢာ်(မ့တမ့ၢ်)နုၢ်တဖျၢၣ်(မ့တမ့ၢ်)အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤလၢအဂၤတနီၤအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ဒ်သိးတၢ်ကဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်တၢ်ဆါအအၢတခါလၢတၢ်ကိးအီၤလၢနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ထုးထီၣ်ကွံာ်နုၢ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤႉခီဖျိနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢအတရ့ၦၤနီၢ်ဒိၣ်နီၢ်ဆံးသးနံၣ်ဘၣ်အဃိပကတြီဆၢဒီသဒၢဆိဃာ်အီၤအဂီၢ်တၢ်လၢပကဘၣ်လူၤပိာ်မၤထွဲအီၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ (စဲလ်)လၢအိၣ်ပမိၢ်ၦၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤကၢၤဃာ်တၢ်သုတန့ၢ်တဂ့ၤဒီးဟဲဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအံၤန့ၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢခဲစၢၣ်န့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်ဖဲအလိၣ်ဘီဘိထီၣ်သီလီၢ်ခံၦၤပိာ်မုၣ်တဂၤန့ၣ်အနုၢ်န့ၣ်အသိႇထံးဆှူလၢအဒုးစဲဘူးတၢ်ႇ(gland)ထၢၣ်ဖိလၢအထုးထီၣ်န့ၢ်၀ဲနုၢ်ထံအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အံၤဒီးတၢ်အကျိၤဘိလၢဆှၢနုၢ်ထံဆူနုၢ်ခိၣ်ထိးတဖၣ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲအါမးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထၢၣ်ဖိလၢအထုးထီၣ်န့ၢ်၀ဲနုၢ်ထံအံၤတဆီ(စဲလ်)တဖၣ်ကဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲခဲစၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ နမ့အိၣ်ဒီးနုၢ်ခဲစၢၣ်လံန့ၣ်နကထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်အံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ -နုၢ်ကချံထီၣ်ကကိၣ်လိၣ်ထီၣ် -နုၢ်အက့ၢ်အဂီၤကဆီတလဲသး -တဒ်သိးလုၢ်လၢ်ဟဲဘၣ်နကတူၢ်ဘၣ်လၢနကံၢ်လာ်ပူၤႇနနုၢ်ကဆါ -နနုၢ်ခိၣ်မီၣ်အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်ကထီၣ်ဂီၤတက၀ီၤတက၀ီၤ -နနုၢ်ခိၣ်မီၣ်အထံကထီၣ်ဃုာ်ဒီးသွံၣ် -နနုၢ်ဒီးနနုၢ်ခိၣ်မီၣ်န့ၣ်အသဘျံးကလီၤအဲး -နနုၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ်အဘ့ၣ်ကဆီတလဲသး(ကလီၤသ၀ံး)ကဲထီၣ်သးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ နုၢ်ခဲစၢၣ်မ့ၢ်ဧါႇတမ့ၢ်ဧါန့ၣ်ပကသမံသမိးအီၤဒ်လဲၣ် နုၢ်ချံနုၢ်ကိၣ်လိၣ်ဧါန့ၣ်ပကစၢ်သမံသမိးလီၤအီၤသ့၀ဲလီၤႉတၢ်ပနီၣ်အိၣ်ဖျါလၢတၢ်ဖီခိၣ်(မ့တမ့ၢ်)နမ့တူၢ်ဘၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်ချံတၢ်ကိၣ်လိၣ်တခါခါလံန့ၣ်လဲၤဒုးနဲၣ်ပၠးနသးဆူတၢ်ဆါဟံၣ်ႇကသံၣ်ဒၢးတက့ၢ်ႉကသံၣ်သရၣ်(မ့တမ့ၢ်)ဆူၣ်ချ့ၦၤမၤတၢ်ဖိမ့ဆိမိၣ်၀ဲလၢအမ့ၢ်နုၢ်ခဲစၢၣ်န့ၣ်အကျိၤအကျဲလၢအိၣ်ဖျါလၢတၢ်ဖီလာ်တဖၣ်အံၤအကျါတဘိဘိလၢအကြၢး၀ဲဘၣ်၀ဲလၢနဂီၢ်အံၤဒီးနကြၢးသမံသမိးကဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤႉ (၁) နမၤကွၢ်ဒိကွၢ်အီၤဒီးတၢ်ဒိကွၢ်နုၢ် Mammogram သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (၂) နဒိကွၢ်နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒွဲ(Ultrasound)သ့၀ဲလီၤႉကျိၤကျဲ၀ဲအံၤမ့ၢ်အကဲ(ထံးဆှူ)ဧါႇမ့ၢ်တၢ်ဒၢဖံဧါန့ၣ်ပနီၤဖးအီၤသ့၀ဲလီၤႉ (၃) ပမၤကွၢ်အီၤလၢ(MRI Scan)အံၤစ့ၢ်ကီးသ့၀ဲလီၤႉ (၄) နဟံးန့ၢ်နညၣ်ဒီးသမံသမိးမၤကွၢ်အီၤလၢအမ့ၢ်ခဲစၢၣ်ဧါႇတမ့ၢ်ဧါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးသ့၀ဲလီၤႉ တၢ်ကူစါယါဘျါအကျိၤအကျဲ မ့ၢ်ကဲထီၣ်လၢနုၢ်ခဲစၢၣ်လံန့ၣ်တသ့တဘၣ်နကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤန့ၣ်လီၤႉနမ့တကူစါယါဘျါအီၤဘၣ်နမ့ပာ်အီၤဒ်န့ၣ်လီၤန့ၣ်(ခဲစၢၣ်စဲလ်)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကရၤလီၤအသးဆူပမိၢ်ၦၢ်တၢ်လီၢ်လၢအဂၤတဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢနုၢ်ခဲစၢၣ်အကလုာ်ႇခဲစၢၣ်အပတီၢ်ႇအချံကိၣ်လိၣ်အဒိၣ်အဆံးႇခဲစၢၣ်စဲလ်လၢအက့ၤခီၣ်ဆၢကဒါဟီၣ်မိတဖၣ်ႇနတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်အိၣ်သးလၢခဲအံၤတဖၣ်ဒီးနကဘၣ်ခွဲးထုးထီၣ်ကွံာ်ခဲစၢၣ်တၢ်ချံကိၣ်လိၣ်ႇခီဖျိဘၣ်ခွဲးထုထီၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးခဲစၢၣ်ႇခဲစၢၣ်ကိၣ်လိၣ်လၢအရၤလီၤသးလၢပမိၢ်ၦၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤအဃိနနုၢ်အက့ၢ်အဂီၤကဟးဂီၤႇနကဘၣ်ခွဲးထုးထီၣ်နနုၢ်တကပၤ(မ့တမ့ၢ်)ခံကပၤလၢၤသ့၀ဲလီၤႉ (၁) တၢ်မၤသံခဲစၢၣ်စဲလ်တဖၣ်လၢလီသဟီၣ်(Radiation Therapy) (၂) တၢ်သွီန့ၢ်(Chemotherapy)ကသံၣ်အံၤလၢကမၤပတုာ်ကွံာ်ခဲစၢၣ်စဲလ်အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ် (၃)ပကူစါယါဘျါအီၤသ့စ့ၢ်ကီး၀ဲလၢ Hormone Therapy လၢကမၤပတုာ်ကွံာ်ခဲစၢၣ်စဲလ်အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါခဲလၢာ်န့ၣ်အတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံအိၣ်အဃိပမ့အိၣ်ဒ်သိးပသုတဘၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤတဂ့ၤ(မ့တမ့ၢ်)ကြၢးလၢပကဘၣ်သ့ၣ်ညါဆိဃာ်နုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤလၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤႉဒ်တၢ်ကတိၤအိၣ်ပာ်အသိးလီၤတၢ်ဒီသဒၢအံၤဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်တၢ်ကူစါယါဘျါဒံးလီၤႉႉႉႉႉဒ်သိးနုၢ်ခဲစၢၣ်သုတကဲထီၣ်သးတဂ့ၤန့ၣ်တၢ်လၢပကြၢးလူၤပိာ်မၤထွဲအီၤအကျိၤအကျဲတဖၣ်အံၤပအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒီတဒၢဆိဃာ် -ၦၤပိ၁်မုၣ်တဖၣ်အကျါၦၤလၢအအီမီာ်ထီဘိ ၃၅% တုၤလၢ ၅၀% န့ၣ် ဘၣ်၀ဲဒၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်သ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါလံာ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉအဃိပကြၢးဟးဆှဲး၀ဲဒၣ်တၢ်အီမီာ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ -ဟးဆှဲးတၢ်အီသံးႇဟးဆှဲးတၢ်ခုၣ်ထံလၢတၢ်ဃါဃုာ်အီၤဒီးသံအံၤတက့ၢ်ႉပမ့အီသံးန့ၣ်မၤအါထီၣ်၀ဲ(အဲးထရိၤကၠံၣ်) အဟီၣ်မိသ့၀ဲအသိးမၤဟးဂီၤ၀ဲ(DNA)အစဲလ်တဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ -ခီဖျိပဘီၣ်ဒိၣ်တလၢအဃိအံၤစ့ၢ်ကီးကဲထီၣ်၀ဲခဲစၢၣ်သ့အဃိပကဘၣ်အီၣ်တၢ်ဖဲအကြၢးအကြၢးလီၤႉ အီၣ်တၢ်သူတၢ်သၣ်တၢ်ဒိးတၢ်လၣ်မ့အါအါအါႉမၤနီၢ်ခိတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးတက့ၢ်ႉ တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢပဒီတဒၢဆိဃ၁်အီၤတသ့ဘၣ်တဖၣ် တၢ်လၢၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်ဒ်အသးၦၢ်ထီၣ်န့ၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်သ့အါဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လီၤႉၦၤလၢအသးၦၢ်ထီၣ်မးအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိ(မ့တမ့ၢ်)ၦၤလၢတအိၣ်ဖျဲၣ်ဘၣ်ဖိနီတဘျီဘၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိလၢအဘၣ်၀ဲဒၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲသွံၣ်ဘူးကကတၢၢ်အခါၦၤပိာ်မုၣ်လၢအအီဟီၣ်မိကသံၣ်န့ၢ်(၅)နံၣ်ဆူဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်၀ဲဒၣ်နုၢ်ခဲစၢၣ်သ့အါကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ နုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤကဲထီၣ်သးသ့ခီဖျိလၢတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်အံၤတဆီစ့ၢ်ကီးသ့၀ဲလီၤႉနတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်နဖံနဖုနမိနပါမ့အိၣ်ဒီးနုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်နကြၢးအိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသမံသမိးနသးတက့ၢ်ႉတၢ်လၢနုၢ်ခဲစၢၣ်အံၤပထံၣ်ဘၣ်လၢ ၁၀% န့ၣ် ဟဲကဲထီၣ်သးခီဖျိလၢတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်အဃိအံၤန့ၣ်လီၤႉ အဃိၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်အံၤတနွံတဘျီ(မ့တမ့ၢ်)တလါတဘျီန့ၣ် ကြၢးဘံးလီၤဖီၣ်လီၤကွၢ်အကစၢ်နုၢ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ နမ့တူၢ်ဘၣ်လၢနနုၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ချံတၢ်ကိၣ်လိၣ်တခါခါလံန့ၣ်လဲၤပၠးနသးလၢတၢ်ဆါဟံၣ်တက့ၢ်ႉနသ့ၣ်ညါအီၤမ့ဆိမးတၢ်သံမျးကယၤကစှၤအဃိအလီၢ်တအိၣ်လၢနကဘၣ်မဲာ်ဆှးဘၣ်ဒီးလူၤပိာ်မၤထွဲအီၤဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အသိးတက့ၢ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မ်ၦၤပိ၁်မုၣ်ပိ၁်မၢၤခဲလၢ၁်ကအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဘၣ်ကိးဂၤဒဲးတက့ၢ်ႉ
ပယီၤသုးႇ(BGF)နုာ်လီၤလၢကၠီၤစှၤကိသ၀ီပူၤဒီး ဒွဲၣ်အူအီၣ်ကမျၢၢ်အဟံၣ်
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီအနံၤ ပယီၤသုးကျိၤဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တဖၣ်နုာ်လီၤ၀ဲလၢကီးတရံး၀့ၢ် တီနီၢ်ကျဲလီၢ်လံၤ (ကၠီၤစှၤကိ)သ၀ီပူၤ၀ံၤလီၢ်ခံအ၀ဲသ့ၣ်ဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိအဟံၣ်ကအိၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ကဘၣ်ဖဲအနၣ်ရံၣ် ၁၀ န့ၣ် ပယီၤသုးဒီး(BGF)ဟဲနုာ်လီၤလၢ(ကၠီၤစှၤကိ)သ၀ီပူၤၦၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၁၀၀)ညါႉ ဟဲနုာ်လီၤဘျီအ၀ဲသ့ၣ်ဟးခးနါစိၤတၢ်ႇကျိဖးဒိၣ်နါက့ခးကျိဖိနါက့ခး၀ဲလီၤႉဒွဲၣ်အူအီၣ်ပှၤဟံၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ႉဖီၣ်ဃာ်၀ဲဒၣ်ၦၤကညီမုၣ်တဂၤႉနုာ်လီၤဃုကွၢ်တၢ်လၢၦၤဟံၣ်ပူၤသမံသမိးတၢ်ႉမ့မ့ၢ်ၦၤသ၀ီဖိခီန့ၣ်ဟးပလဲာ်သးက့ၤတဘူၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠီၤစှၤကိသ၀ီဖိစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၆ သီအနံၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ် နုာ်လီၤခးဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲ ကီးတရံး၀့ၢ်ချၢပယီၤသုးႇ(BGF)သုးတၢ်လီၢ်တဖၣ်ဒီး ခီဖျိပယီၤသုးက့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိဃ့ၢ်ထီၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤပယီၤသုးအံၤဒ်သိးတၢ်သုတဟဲနုာ်လီၤခးအ၀ဲသ့ၣ်ပၢပြးရူ၀ဲၤကျိၤႇသုးဘံၣ်ဘၢတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တပယူာ်ဃီအဃိကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးသ၀ီဖိအဟံၣ်အဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီအနံၤ ပယီၤသုးတြိၤ(၂၂)အၦၤလၢအိၣ်ဖၣ်အၣ်အံၤဟဲထီၣ်၀ဲဒီးသုးသိလ့ၣ်ကအိၣ်အခိၣ်(၁၀) ဃၣ်ဃၣ်ညါအသိးသိလ့ၣ်ပူၤစ့ၢ်ကီးတီၣ်ဃုာ်၀ဲကျိချံၦာ်သၣ်လၢလၢၦဲၤၦဲၤဒီးလဲၤမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါဆူကြုၢ်တုႇကီးတရံးႇမၠၣ်၀တံၣ်ပယီၤသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤလၢအိၣ်ဘူးဒီးဖၣ်အၣ်၀့ၢ်သုးတြိၤ(၂၂)သုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤ တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲဂီၤခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်တဘျီႇလၢသုးသိလ့ၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤကညီနီၣ်ဂံၢ်ဒီးမ့ၣ်ပိၢ်ပၣ်လၢလၢၦဲၤၦဲၤလီၤႉလၢဟါခီန့ၣ်ဟးထီၣ်ကဒီးတဘျီႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်ဒီးသိလ့ၣ်န့ၣ်ကအိၣ်အခိၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်ညါႉတနံၤညါအံၤအ၀ဲသ့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီး ကီးတရံးႇကြုၢ်တု(BGF)တဖၣ်ဒီးဆီလီၤအလီၢ်အကျဲလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢအသ့ၣ်ညါဒုးယၤ တၢ်အိၣ်သးတဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီတုၤလၢလါမးရှး ၃၁ သီအနံၤန့ၣ် (KNLA)သုးကျိၤသုးပာ်ဖှိၣ်(၃)ကျိၤ နုာ်လီၤခး၀ဲ မၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးဒီးကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤပူၤပယီၤသုးတၢ်လီၢ်ႇပၢၤကီၢ်တၢ်လီၢ်ႇ(BGF)တၢ်လီၢ်ဒီးတြဲၤလၢအိၣ်ခိးဃ့အီၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်နုာ်လီၤခးပယီၤသုးတၢ်လီၢ်ဘျီ၀ဲအံၤ၀ံၤလီၢ်ခံပယီၤသုးဒီး(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်ခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူပျီပူၤကိးမုၢ်နံၤမုၢ်နၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤၦၤဂ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ယ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးခး၀ဲအဃိၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါ(၂)ဂၤလၢကလဲၤလၢရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအံၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ယ့ကီၢ်ဆၣ် မီၣ်ကန့ၤသ၀ီအပူၤ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီ ဂီၤခီ ၄း၃၀ အဆၢကတီၢ် ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါ(၂)ဂၤအံၤ ဖဲအလဲၤလၢရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအကတီၢ်ပယီၤသုးခးအ၀ဲသ့ၣ်အဃိ ဘၣ်ဒိ၀ဲခံဂၤလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါအံၤဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ကလဲၤရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအဆၢကတီၢ်ပယီၤသုးတြဲၤလၢအိၣ်(မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီပူၤအံၤ တၢ်ကိးပတုာ်အ၀ဲသ့ၣ်ခံဂၤအံၤဒီးခီဖျိၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခံဂၤအံၤတအိၣ်ပတုာ်ဘၣ်နီဃ့ၢ်ထီၣ်ဆဲးကဲးအဃိ ပယီၤသုးခးစိအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခံဂၤအံၤအခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်ဒီးအခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤတၢ်ကရူၢ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ကလဲၤလၢရီဘၢၣ်ကျီးပူၤအခါန့ၣ်ပယီၤသုးခးအ၀ဲသ့ၣ်လၢကျဲမီၤနီၤႉဖဲယ့အံၤပယီၤသုးထုးထီၣ်(မၤရှဲၤလီ)လၢဟါခီ ၆ နၣ်ရံၣ်တုၤလၢဂီၤခီ ၆ နၣ်ရံၣ်န့ၣ်တဘၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢဘၣ်မီၤနီၤႉကဘၣ်ဖဲဂီၤခီ ၄း၃၀ န့ၣ် (မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီဖိ ၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါခံဂၤလဲၤလၢကျီးပူၤႇဖဲန့ၣ်ပယီၤသုးတၢ်အိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လီၢ်အိၣ်မီၤနီၤႉ ပယီၤသုးမၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်ပတုာ်ဘျီအ၀ဲသ့ၣ်ခံဂၤန့ၣ်ပျံၤတၢ်ဘျံးကဒါခိၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အဃိပယီၤသုးခးစိအ၀ဲသ့ၣ်လီၤ, ဘၣ်၀ဲဒၣ်အခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်တဂၤႇအခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ်တဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ” တၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိပယီၤသုးခးတပျုာ်တပျီာ်တၢ်အဃိၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါလၢအဘၣ်ဒိခံဂၤအံၤ တၢ်လဲၤဆှၢကူစါယါဘျါအီၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တအိၣ်လၢၤ၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(ကၠိတတါ)သ၀ီလၢအိၣ်(မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီကပၤအံၤစ့ၢ်ကီး စးထီၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤန့ၣ် ခီဖျိပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျီးပူၤအိၣ်၀ဲအဃိ ၦၤမၤအီၣ်ကျီးဖိတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် မီၣ်ကန့ၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢယ့၀့ၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤဒီး ဖဲအပူၤကွံာ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးထုးထီၣ်၀ဲ(မၤရှၢၤလီ)လၢဟါခီတၢ်တဘၣ်ဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢ ဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ