ပယီၤသုးခးနါစိၤကျိအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲဒၣ်ဖိသၣ်(၁၂)နံၣ်တဂၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ကြုၢ်တု၀့ၢ် မနံၤကိ(မနီကုန်း)သ၀ီအပူၤ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ ဂီၤခီ ၈ နၣ်ရံၣ် ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်သုးသိလ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤခးနါစိၤကျိအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲဒၣ်ၦၤဖိသၣ်(၁၂)နံၣ်တဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢကြုၢ်တု မနံၤကိသ၀ီပူၤ ပယီၤသုးလၢအိၣ်သိၣ်လ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤခးနါစိၤကျိကအိၣ်လၢလွံၢ်ထံၣ်ယဲၢ်ထံၣ်ညါအဃိ မီၤ၀့ၤသၤလံၤထိ(၁၂)နံၣ်လၢအိၣ်တၢ်ဘှီဆဲးကဲးကျးပူၤအံၤဘၣ်၀ဲအခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်ဒီးတၢ်လဲၤဆှၢအီၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်အခါ သံ၀ဲလၢကျဲပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သးလီၢ်ကပိၤကပၤတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢညါခါတၢ်တပၤန့ၣ်ပယီၤသုးသိလ့ၣ်ဟဲထီၣ်မၢ်မၢ်လီၤႉပတဆိကမိၣ်လၢကကဲထီၣ်သးဒ်အံၤဘၣ်မီၤနီၤႉကဲထီၣ်သတူၢ်ကလာ်အဃိပကစံၣ်အိၣ်ခူသူၣ်အဂီၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တအိၣ်ဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထီၣ်တဘျီဃီန့ၣ်ခးနါစိၤတၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးခီဖျိပယီၤသုးခးနါစိၤကျိအဃိဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢသးသမူတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်မၤတၢ်ဒ်အံၤတလီၤဂၤၦၤကူၦၤကညီလၢၤဘၣ်ႉဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဖိသၣ်လၢအတၢ်ကမၣ်တအိၣ်ဘၣ်အံၤမီၤနီၤႉပတဲကွၢ်အဒိပယီၤသုးခးတၢ်န့ၣ်မ့အိၣ်ဒီး(PDF)န့ၣ်ကိညၢ်ဒံးႉခဲအံၤတမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဘၣ်ကယဲၢ်မ့ၢ်အထံၣ်၀ဲန့ၣ်ဟးခးနါစိၤတၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီအခါစ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုးခးနါစိၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ဘၣ်၀ဲဒၣ်ကီးတရံး က၀ီၤဒ့ဖိ(၁)ဂၤႇ ယ့ၤပူၤသ၀ီဖိပိာ်မုၣ်(၁)ဂၤဒီးခီဖျိယ့ၤပူၤသ၀ီဖိပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤဘၣ်ဒိနးအဃိတၢ်လဲၤဆှၢကူစါယါဘျါအီၤလၢဖၣ်အၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
“ပိ၁်မုၣ်ပိ၁်မၢၤဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့”တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၂)
“ပိ၁်မုၣ်ပိ၁်မၢၤဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့”တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၂) (STIs)တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂ၁်တၢ်ဆါကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃု၁်တဆီအဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ် တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃုာ်တဆီအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢတၢ်ကြၢးသ့ၣ်ညါအီၤလၢၦၤတ၀ၢအပူၤန့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ််ဂာ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်ခီဖျိမုၣ်ခွါတၢ်မံဃုာ်အံၤတနီၤန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ကူစါယါဘျါအီၤတုၤလၢအလီၤမၢ်တန့ၢ်ဘၣ်အဃိဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါတြီဆၢဒီတဒၢဆိဃာ်အီၤကသ့အဂီၢ်န့ၣ်ပကပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (STI)တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဲထီၣ်ခီဖျိပိာ်ခွါအဒံၣ်ဘိႇပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤႇတၢ်အီၣ်လီၢ်လံၤအလီၢ်ႇဆံၣ်ကျိၤႇကိာ်ပူၤႇကိာ်ယူၢ်ဘိႇကသါကျိၤဒီးမဲာ်ချံ(Mucous)အသလီဘူဘူဖိအံၤတဆီသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (၁) ဃဲသဲတၢ်ဆါ(Syphilis) တၢ်လၢတၢ်ဃဲသဲတၢ်ဆါအံၤလၢမုာ်ခွါတၢ်မံဃုာ်လိာ်သးတဆီ(Treponema pallidum)တၢ်ဆါဃၢ်နုာ်လီၤ၀ဲဒီး မ့ၢ်တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်ဆါတခါလၢအမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲပဖံးပဘ့ၣ်ႇပကိာ်ပူၤႇမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤဒီးပထူၣ်ပပျၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဃဲသဲတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်အံၤအပတီၢ်အိၣ်၀ဲ(၃)ပတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ (က)တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်၀ံၤလီၢ်ခံ(၂)နွံ(၃)နွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တၢ်ပူၤလီၢ်လၢအဆူးအဆါတအိၣ်ဘၣ်အံၤကဟဲထီၣ်၀ဲလၢမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤအခိၣ်အဃၢၤသ့၀ဲလီၤႉဖဲနမံဃုာ်လိာ်သးအခါနမ့သူတၢ်မံဃုာ်အံၤလၢကိာ်ပူၤႇခံပူၤအံၤန့ၣ်တၢ်ပူၤလီၢ်လၢအဆူးအဆါတအိၣ်၀ဲဘၣ်အံၤဟဲထီၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (ခ) တပတီၢ်(၁) နမ့တကူစါယါဘျါအီၤဘၣ် အပတီၢ်(၂) ၆ နွံတုၤလၢ ၁၂ နွံအတီၢ်ပူၤ တၢ်ညၣ်ဂိၢ်ကထီၣ်ႇခိၣ်သၣ်ဃံဆါႇ အီၣ်တၢ်တ၀ံၣ်လၢၤဘၣ်ကိာ်ပူၤဟးဂီၤႇ လိၤကဖိထီၣ်ႇတၢ်ဖိပြံဂီၤဂီၤဖိကဟဲထီၣ်လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤႇကဟဲထီၣ်လၢစုညါသးခီၣ်ညါသးအပူၤႇကိာ်ယူၢ်ဘိဆါႇကံၢ်လာ်ပူၤကံၢ်ကါထံးကဆူးတဖၣ်န့ၣ်ကညိးထီၣ်၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်အပတီၢ်(၂)န့ၣ်တဒုးနဲၣ်ပၠးတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးသ့၀ဲလီၤႉ (ဂ) မ့မ့ၢ်အပတီၢ်(၃)န့ၣ် တၢ်ဆါဘၣ်နၤန့ၢ်အနံၣ်(၁၀)ဒီးအနံၣ်(၄၀)၀ံၤလီၢ်ခံမးကဟဲဖျါထီၣ်၀ဲသ့လီၤႉ နသးဒီးနခိၣ်နူာ်ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဟးဂီၤသ့ႇနတိၢ်နီၣ်တၢ်တန့ၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ဒီးနထူၣ်နပျၢ်သံ၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကူစါယါဘျါ–(၁)တပတီၢ်န့ၣ် နမ့ဆဲးဒီးနမ့အီကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်အံၤဘျါ၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉ(၂)ပတီၢ်တပတီၢ်ဒီး (၃)ပတီၢ်တပတီၢ်န့ၣ် နကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤလၢကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်အံၤလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤယံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးနကသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်ဆါဃၢ်အိၣ်တ့ၢ်ဒံးဧါတအိၣ်တ့ၢ်ဒံးဧါန့ၣ်ဖဲတၢ်ကူစါယါဘျါနၤ၀ံၤလီၢ်ခံကြၢးနသမံသမိးကဒါက့ၤနသွံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပလီၢ်–တၢ်ဆါမ့ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်နၤဖဲနအိၣ်ဒီးနဟုးနသးအခါန့ၣ်တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်က့ၤဖိသၣ်သ့ႇ ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လၢသံႇတဘျီတခီၣ်ဖိသၣ်ဖးထီၣ်၀ံၤသံကွံာ်တဘျီသ့၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉဖိသၣ်ဂီၤက့လ့ဖိလၢအဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢတၢ်ဆါတဖၣ်အံၤပမ့တကွၢ်ထွဲအီၤလီၢ်တံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲဖိသၣ်အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒွဲပူၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (၂) ဆံၣ်ကျိၤညိး(မ့တမ့ၢ်)ဆံၣ်ကျိၤတၢ်ဃၢ်နုာ်(Urethritis) ဆံၣ်ကျိၤညိးအံၤကဲထီၣ်ခီဖျိတၢ်ဃၢ်နုာ်လီၤအဃိန့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤၦၤပိာ်ခွါမ့ၢ်ဂ့ၤကဲထီၣ်သ့၀ဲဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်ၦၤပိာ်မုၣ်အံၤခီဖျိအဆံၣ်ကျိၤဖုၣ်တစဲးအဃိဘၣ်သ့အါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဆံၣ်ကျိၤညိး(Urethritis)အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဖဲနဆံၣ်ဆါအခါန့ၣ်ကဆါႇဆံၣ်ဆါတလီၢ်လီၢ်ႇဆံၣ်ကျိၤခိၣ်ထိးကသးႇကကိၢ်အူႇသွံၣ်ကလီၤပၣ်ဃုာ်လၢမုာ်ခွါအထံဒီးဆံၣ်ကျါသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကူစါယါဘျါ–နကူစါယါဘျါအီၤဒီးကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်တဖၣ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢတၢ်ဆါတၢ်အိၣ်သး အဖီခိၣ်ဒီးနကဘၣ်ကူစါယါဘျါအီၤတုၤလၢအ၀ံၤဒ်သရၣ်နဲၣ်လီၤ၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉနမ့တကူစါယါဘျါအီၤတုၤလၢအ၀ံၤဘၣ်န့ၣ်တၢ်ဆါမ့က့ၤကဲထီၣ်ကဒါသးန့ၣ်ကနးဒိၣ်န့ၢ်အလီၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ ပလီၢ်–နမ့ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢတၢ်ဆါအံၤလံန့ၣ်တၢ်ဆါအတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ နခံကိၢ်က့ၢ်ဂီၤဒွဲပူၤတဖၣ်ကညိးႇဖိသၣ်လၢအိၣ်ဒၢလီၢ်ပူၤတဖၣ်တကၢဘၣ်ႇဒံၣ်ကျိၤပူၤအိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤလီၢ်အဃိ ဖိသၣ်လၢအိၣ်ဒၢလီၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤကျးတံၢ်သးတၢ်လီၢ်ကမၣ်သ့အဃိကြၢးပကူစါယါဘျါသးတုၤလၢအ၀ံၤတစုန့ၣ်လီၤႉ (၃) သူၣ်ညိးသူၣ်ဘီတၢ်ဆါ(ဘံၤဃၢ်) တၢ်ဆါအံၤနမ့ဖီၣ်ဘၣ်ထိးဘၣ်ဒီးၦၤလၢအိၣ်ဒီးသူၣ်ဘီတၢ်ဆါ(ဘံၤဃၢ်)အံၤအသွံၣ်ႇတၢ်အထံအနိလၢဟဲထီၣ်လၢမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤပူၤအံၤတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်နၤသ့၀ဲလီၤႉမိၢ်လၢအိၣ်ဒီး(ဘံၤဃၢ်)တဖၣ်မ့အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤအဖိတၢ်မ့တဆဲးန့ၢ်၀ဲဖိသၣ်ဂီၤက့လ့ဖိအံၤလၢကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်န့ၣ် ၄၀% တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤဖိသၣ်ဆံးဆံးဖိအကျါ(၄)ပူ(၁)ပူန့ၣ် ကကဲထီၣ်သူၣ်တၢ်ဆါဒီးအသူၣ်ဟးဂီၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢသူၣ်ဘီတၢ်ဆါ(ဘံၤဃၢ်)အံၤတၢ်ကိးစ့ၢ်ကီး၀ဲလၢ“အမၤသံတၢ်လၢတၢ်ကစုဒုအပူၤ”န့ၣ်လီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်တၢ်ဆါအံၤအတၢ်ပနီၣ်တဖျါ၀ဲဘၣ်ႉအတၢ်ပနီၣ်တဖျါ၀ဲဘၣ်ဆၣ်အနံၣ်အါထီၣ်အါထီၣ်ဘျီန့ၣ်တၢ်ဃၢ်အံၤရၤလီၤအသးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉတၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်အံၤလီၤဂာ်၀ဲဒ်သိးနဘၣ်တၢ်ခုၣ်တိးကွ့ဒ်န့ၣ်လီၤအဃိနသူၣ်မ့ဃ့ထီႇနသူၣ်မ့ဟးဂီၤနးဒိၣ်ထီၣ်မးနကပလီၢ်နသးလီၤႉ တၢ်ကူစါယါဘျါ–တၢ်ဆါအံၤနတြီဆၢဒီတဒၢဆိဃာ်အီၤလၢနဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢအဃိသ့၀ဲလီၤႉ နမ့ဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢထီဘိန့ၣ်ကဟးဆှဲးန့ၢ်နၤတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်အံၤန့ၣ်လီၤႉနဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢမ့ဆဲးခံႇနမ့အိၣ်ဒီးသူၣ်ဘီတၢ်ဆါ(ဘံၤဃၢ်)လံန့ၣ်မ့ၢ်ပနီၢ်ခိပဒွဲပူၤအံၤတၢ်ဃၢ်အါထီၣ်ဧါႇစှၤလီၤဧါန့ၣ်ပကဘၣ်သမံသမိးကွၢ်အီၤထီဘိလီၤႉဒ်ကသံၣ်သရၣ်နဲၣ်လီၤ၀ဲအသိးပကဘၣ်အီကသံၣ်လၢအနံၣ်ညါဒီးပကဘၣ်အီအီၤထီဘိလီၤႉမ့၀ံၤပကဘၣ်သမံသမိးက့ၤတၢ်ဃၢ်အံၤအါထီၣ်ဧါႇစှၤလီၤဧါန့ၣ်လီၤႉဒ်အမဲရံၣ်ကါထံကီၢ်(ဘံၤဃၢ်)တၢ်မၤကွၢ်၀ဲၤကျိၤစံး၀ဲအသိးန့ၣ်နဒၢအခါနမ့အိၣ်ဒီး(ဘံၤဃၢ်)န့ၣ်နဒၢမ့န့ၢ်(၇)လါန့ၣ်ဒ်သရၣ်နဲၣ်လီၤ၀ဲအသိးနစးထီၣ်အီကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (၄) Trichomoniasis တၢ်ဆါ (Trichomoniasis)တၢ်ဆါအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢကဲထီၣ်ခီဖျိတၢ်မံဃုာ်တဆီန့ၣ်လီၤႉ(Trichomoniasis)တၢ်ဆါအတၢ်ပနီၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤအထံလီၤနၢအုၣ်နၢတမုာ်ဘၣ်ႇအထံအလွဲၢ်န့ၣ်ကဒ်သိးအလွဲၢ်၀ါဃးႇအဘီႇအ၀ါႇအလါကနၢအုၣ်နၢတမုာ်ဘၣ်ႇဖဲနဆံၣ်ဆါအခါကဆါ၀ဲႇဆံၣ်ဆါတလီၢ်လီၢ်ႇဆံၣ်ဆါအခါမ့ၢ်ဂ့ၤမံဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါအခါမ့ၢ်ဂ့ၤနကတူၢ်ဘၣ်လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤန့ၣ်ကဆါ၀ဲသ့န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကူစါယါဘျါ–ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါတၢ်ဆါအိၣ်ဧါႇတအိၣ်ဧါအံၤန့ၣ် ဟံးန့ၢ်သမံသမိးကွၢ်ပိာ်မုၣ်အတၢ်ထံအဒိ၀ံၤ ဒ်ကသံၣ်သရၣ်နဲၣ်လီၤ၀ဲအသိးနကူစါယါဘျါအီၤလၢကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉဖဲနကူစါယါဘျါသးတုၤလၢအလီၤမၢ်တစုန့ၣ်နကဘၣ်ဟးဆှဲးတၢ်မံဃုာ်လိာ်သးန့ၣ်လီၤႉ ပလီၢ်–ၦၤမိၢ်ဒၢလၢအအိၣ်ဒီး(Trichomoniasis)တၢ်ဆါအံၤတဖၣ် အိၣ်ဖျဲၣ်အဖိလၢအလါတၦဲၤဒံးဘၣ်သ့အါအဃိ ကြၢးဒိးကူစါယါဘျါအသးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤႉ (၅) HIV တၢ်ဆါဃၢ်(မ့တမ့ၢ်)ဂံၢ်တြီဆၢလီၤစှၤ AIDS တၢ်ဆါ တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဲထီၣ်ခီဖျိတၢ်မံဃုာ်အံၤတဆီအကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲ(HIV)တၢ်ဃၢ်တခါန့ၣ်လီၤႉနမ့အိၣ်ဒီး(HIV)ဃၢ်န့ၣ်ဖဲနဒၢႇနအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤနဖိဒီးနဒုးအီနဖိနုၢ်အခါန့ၣ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်က့ၤနဖိသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉမိၢ်မ့အိၣ်ဒီး(HIV)ဃၢ်ဘၣ်ဆၣ်ဒ်သိးသုတဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဒါက့ၤဖိသၣ်တဂ့ၤဒီးတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကလီၤစှၤအဂီၢ်ကသံၣ်အီအိၣ်၀ဲလံန့ၣ်လီၤႉအဃိၦၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါဃၢ်အံၤတဖၣ်နတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမ့အိၣ်လၢကနဟံဖိလံန့ၣ်နကဘၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဒီးကသံၣ်သရၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤႉ (HIV)ဃၢ်အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ –ဟၢဖၢလူတပယူာ်ဃီ –တၢ်ကိၢ်ထီၣ်တယူာ်ဃီ –ကံလိလီၤချ့ –ကူးတလီၢ်လီၢ် –ကသါတဘျဲဘၣ် –ဖဲတၢ်ကိၢ်ထီၣ်အခါ ကနိးႇကပၢၤထီၣ်လၢမုၢ်နၤခီ –နမိၢ်ၦၢ်ႇနကိာ်ပူၤႇနနါဒ့နၢတမုာ်ဘၣ်ဒီး နကတူၢ်ဘၣ်လၢမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤပူၤန့ၣ်တၢ်ပူၤလီၢ်တၢ်ဖိပြံကထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကူစါယါဘျါ–တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်တၢ်ကကူစါယါဘျါ(HIV)တၢ်ဆါဃၢ်အံၤအဂီၢ်ကျိၤကျဲတအိၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်ဆၣ် ကသံၣ်လၢကတြီဆၢ(HIV)ဃၢ်လၢအကရၤလီၤသးဆူပမိၢ်ၦၢ်ပူၤအံၤအိၣ်၀ဲလံန့ၣ်လီၤႉ(HIV)မ့ဆီတလဲက့ၤသးလၢ(AIDS)လံန့ၣ်မျးကယၤလၢနကသံန့ၣ်အါ၀ဲလံန့ၣ်လီၤႉအဃိလၢ(HIV)တၢ်ဆါအဂီၢ်န့ၣ်နလဲၤထုးထီၣ်အီကသံၣ်လၢဆူၣ်ချ့၀ဲၤကျိၤအအိၣ်သ့၀ဲဒီးကြၢးပအီကသံၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤႉဒ်ကသံၣ်သရၣ်နဲၣ်လီၤအသိးနမ့တဆဲးအီကသံၣ်ဘၣ်ႇနအီမ့တလၢၤဘၣ်ႇနမ့နီၤဖးအီအီၤထဲတမံၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလ့ၤတက့ၤတကြၢးမၤအီၤဘၣ်ႉ...
“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့”တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၁)
“ပိ၁်မုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့”တၢ်ဟ့ၣ်ပီညါ တၢ်ကွဲးထီရီၤ(၁) ကသံၣ်ဒီသဒၢလၢပိ၁်မုၣ်ကိးဂၤဒဲးကြၢးဆဲး၀ဲတဖၣ် ကသံၣ်ဒီသဒၢလၢပိ၁်မုၣ်ကြၢးဆဲး၀ဲလၢအတၢ်အိၣ်မူပူၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လီၤႉဒ်လၢပဖိသၣ်အခါတၢ်ပာ်ပနီၣ်အနံၣ်ပဘၣ်ဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢအိၣ်၀ဲအသိးဘူးထီၣ်လၢပနီၢ်ဒိၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢလၢပဘၣ်ဆဲးအီၤအံၤစ့ၢ်ကီးကအိၣ်၀ဲလီၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိပိ၁်မုၣ်တဖၣ်လၢအတၢ်အိၣ်မူပူၤန့ၣ်ကြၢးဆဲး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢဖဲလဲၣ်တခါလဲၣ်ႇဘၣ်မနုၤအဃိတဆဲးတသ့ဘၣ်လဲၣ်န့ၣ်ပကပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ (၁) ကသံၣ်ဒီသဒၢ ဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ် (မ့တမ့ၢ်) မုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤတၢ်ထူး ကသံၣ်ဒီသဒၢ(HPV) တၢ်လၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဃးလိာ်သးဒီး(Human Papilloma virus-HPV) အံၤန့ၣ်လီၤႉနမ့ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢ(HPV)တၢ်ဆါဃၢ်အံၤန့ၣ်တၢ်ထူးကထီၣ်လၢပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤအပူၤႇဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်သ့၀ဲလီၤႉတၢ်လၢက့ၢ်ဂီၤတၢ်ထူးအံၤဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤတဆီအဃိတၢ်လၢ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဒ်သိးၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်တၢ်ထူးသုတကဲထီၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်က့ၢ်ဂီၤပူၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ဒီသဒၢ၀ဲ(၉၀%)ညါဒီး ဒီသဒၢဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါ(၇၀%),ခံပူၤခဲစၢၣ်န့ၣ်(၈၀%)ႇဒၢလီၢ်ကျိၤခဲစၢၣ်န့ၣ်(၆၀%)ႇပိာ်မုၣ်က့ၢ်ဂီၤခဲစၢၣ်(၄၀%)ဒီးကိာ်ပူၤခဲစၢၣ်တၢ်ဆါလၢအဂၤတနီၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢ(HPV)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်လၢအသးအိၣ်(၉)နံၣ်ဒီးအနံၣ်(၁၀)ဘၢၣ်စၢၤတဖၣ်စးထီၣ်ဆဲး၀ဲကသံၣ်အံၤသ့၀ဲဒီး ဆဲးန့ၢ်တုၤလၢ(၂၆)နံၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉ ပလီၢ်–ကသံၣ်ဒီသဒၢဒၢလီၢ်ခိၣ်ထိးခဲစၢၣ်အံၤ နတၢ်မံဃုာ်ဒီးၦၤပိာ်ခွါမ့တအိၣ်နီတဘျီဒံးဘၣ်န့ၣ် နကြၢးဆဲး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤမိၢ်ဒၢဒီးၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါနးနးကျံၤကျံၤတဖၣ်အံၤတကြၢးအဆဲး၀ဲဘၣ်ႉ (၂)တၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢ(Varicella) တၢ်လၢတၢ်ထီၣ်ထါတၢ်ဆါအံၤအါဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဖိသၣ်(၁၂)နံၣ်ဆူဖီလာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထီၣ်ထါ(chickenpox)အံၤ ကဲထီၣ်သးခီဖျိလၢ(Varicella-Zoster virus)အဃိန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤ တၢ်စးထီၣ်ဆဲးအီၤလၢ ဖိသၣ်အိၣ်(၁)နံၣ်န့ၣ်တဘျီႇ(၄)နံၣ်တုၤလၢ(၆)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤႉ ၦၤလၢအဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ၦဲၤတဖၣ်တၢ်ထီၣ်ထါမ့ထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်ကတူၢ်ဘၣ်၀ဲပသိၣ်ညိးပသိၣ်တၢ်ခုၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါတမံၤမံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉပသိၣ်ညိးတၢ်ဆါအတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်အံၤကဲထီၣ်တုၤလၢသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ညါအဃိအရ့ဒိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢပနီၢ်ဆံးပဖိသၣ်အခါပမ့တဆဲးဘၣ်တၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢနီတဘျီဘၣ်ႇတၢ်ထီၣ်ထါစ့ၢ်ကီးမ့တထီၣ်ဘၣ်နၤတဘျီဘၣ်န့ၣ် နမ့အိၣ်ထီၣ်ဒီးနဟုးနသးအခါတၢ်ထီၣ်ထါကဘၣ်နၤတဆံးတက့ၢ်သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ နဒၢထီၣ်မ့အိၣ်(၁၃)နွံတနွံဒီးအနွံ(၂၀)အဘၢၣ်စၢၤမိၢ်မ့ဘၣ်တၢ်ထီၣ်ထါန့ၣ်(Congenital Varicella Syndrome) တၢ်ဆါအံၤကပၣ်န့ၢ်ဃုာ်ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်သီသ့၀ဲဒ်အမ့ၢ်ၦၤဖိသၣ်ဖးထီၣ်သီအံၤအမဲာ်ချံဂံၢ်ကစၢ်ႇအစုအခီၣ်အက့ၢ်အဂီၤတဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့သးဘၣ်ႇလၢအဘ့ၣ်လိၤန့ၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤလီၢ်အလီၢ်ႇအခိၣ်သၣ်ဃံကဆံးႇအခိၣ်နူာ်တတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးအါအါဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဲထီၣ်သးသ့၀ဲနၣ်လီၤႉတကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဟုးသးလီၤတဲာ်ႇအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတဘျီဃီလၢသံအံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတချုးလၢနအိၣ်ထီၣ်ဒီးနဟုနသးဒံးဘၣ်န့ၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဒီးကသံၣ်ကရၣ်ဒီး ကြၢးနဆဲးတၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉ ပလီၢ်–ဖဲနဒၢအခါန့ၣ်(လ့ၤတက့ၤ)နဆဲးတၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢတန့ၢ်ဘၣ်ႉနဆဲးတၢ်ထီၣ်ထါကသံၣ်ဒီသဒၢ ၀ံၤတလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ဒ်သိးပိာ်မုၣ်တဖၣ်အဟုးအသးသုတအိၣ်ထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ကဘၣ်သူ၀ဲ(တၢ်ထုးယုၤဖိ)တၢ်ဒီသဒၢဟုးသးအကျိၤအကျဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ (၃)သမူးဖိႇ ကၠၢၤမၤ သမူးဖိႇ ခၣ်ဒ့ၣ်ဘိး ကသံၣ်ဒီသဒၢ(MMR) (MMR)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤတၢ်ကဘၣ်ဆဲးအီၤဖဲဖိသၣ်(၁)နံၣ်တုၤလၢတနံၣ်သၢလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီႇ (၄)နံၣ်တုၤလၢ(၆)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤႉပနီၢ်ဆံးဖိသၣ်အခါပမ့တဆဲးဘၣ်အီၤဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇအပူၤကွံာ်တၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်နၤမ့တအိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်နကြၢးဆဲး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်လၢ(MMR)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤတချုးနဒၢထီၣ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်နကြၢးဆဲးအီၤလီၤႉကသံၣ်ဒီသဒၢ၀ဲအံၤဒီသဒၢနၤတဂၤတကးဘၣ်အမဲာ်ညါဒီသဒၢဃုာ်စ့ၢ်ကီးဖိသၣ်လၢကအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤအံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢတၢ်ထီၣ်ထါတၢ်ဆါအံၤအပူၤကွံာ်လၢညါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤၦၤသံကဲထီၣ်အါဒီးဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤခီဖျိကသံၣ်ဒီသဒၢအိၣ်ထီၣ်လံအဃိတၢ်ဆါအံၤကကဲထီၣ်အဂီၢ်လီၤစှၤ၀ဲဒၣ်ဒီဒူၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်လၢဖိသၣ်အဂီၢ်တၢ်ဆါအံၤမၤပျံၤမၤဖုးဖိသၣ်သးသမူသ့ဒံးအဃိဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဆူၣ်ချ့ကရၢ(WHO)စ့ၢ်ကီးလၢကမၤတဲာ်ကွံာ်သမူးဖိတၢ်ဆါအံၤအဂီၢ်ပာ်လီၤ၀ဲအကျိၤအကျဲမၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉလၢပနီၢ်ဆံးဖိသၣ်အခါပမ့တဆဲးဘၣ်သမူးဖိကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဘၣ်န့ၣ်ဖိသၣ်တဖၣ်အံၤအနီၢ်မ့ဒိၣ်ထီၣ်မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်ဒီးအဟုးအသးအဖိလၢအအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤ၀ဲအံၤကပၣ်ဃုာ်၀ဲ(ကၠၢၤမၤ)သမူးဖိတၢ်ဆါအံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒ့ၣ်ဘိးတၢ်ဆါအံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်(paramyxo)(Rubula)အကလုာ်တခါဒီးကဲထီၣ်သးခီဖျိလၢ(RNA)တၢ်ဆါဃၢ်အကလုာ်လၢအိၣ်ဒီးအဘ့ၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤႉၦၤလၢအဒိၣ်တုၤခိၣ်ၦဲၤတဖၣ်ကတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဆါအံၤကနးဒိၣ်န့ၢ်ၦၤဖိသၣ်တဖၣ်သ့၀ဲလီၤႉတၢ်ဆါအတၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်(၁၅%)ခိၣ်နူာ်သလီညိးႇ(၄%)န့ၣ်က၀ာ်ညိးတၢ်ဆါႇနၢ်ကုတအၢသ့၀ဲဒီးမ့မ့ၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ်ကဲထီၣ်ပၢၢ်တုၤလၢအဖိအိၣ်တသ့အဒံၣ်ချံညိးကဆါသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဒံၣ်ကညိး၀ဲသ့ဘၣ်ဆၣ်တမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲတၢ်လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်အံၤဘၣ်ႉ ကၠၢၤမၤ သမူးဖိတၢ်ဆါ (မ့တမ့ၢ်) ၃ သီသမူးဖိတၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်ခီဖျိလၢ(Rubella virus)တၢ်ဆါဃၢ်အဃိဒီး တၢ်ဆါအံၤတဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ႇတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဆါတနးဒ်သိးသမူးဖိတၢ်ဆါဘၣ်ႉတၢ်လၢသမူးဖိတၢ်ဆါအံၤဘၣ်အါလၢၦၤဖိသၣ်တဖၣ်လီၤႉၦၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်သမူးဖိတၢ်ဆါသ့၀ဲလီၤႉသမူးဖိတၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်သးချ့သဒံးဘၣ်ဆၣ်နတဘၣ်တူၢ်ဘၣ်ကီၤတၢ်ဆါအံၤနးနးဘၣ်အသိးတၢ်ဆါပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲစှၤလီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ၦၤမိၢ်ဒၢတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့အဃိလီၤဆီဒၣ်တၢ်ၦၤမိၢ်ဒၢတဖၣ်ဒၢမ့န့ၢ်(၄)လါတၢ်ဆါမ့ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်အီၤန့ၣ်ဖိသၣ်လၢကအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤအံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်လီၤတူာ်လီၤကာ်အက့ၢ်အဂီၤတလၢတၦဲၤသ့၀ဲအသိးအဲၣ်ဖျဲၣ်လီၤတဘျီဃီလၢလၢအသးသမူတပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးသ့၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်စးထီၣ်လၢအနီၢ်ဆံးဖိသၣ်အခါန့ၣ်တဆဲးဘၣ်၀ဲ(MMR)သၢကလုာ်ပာ်ဖှိၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဘၣ်ႇမ့တဘၣ်ဘူဘၣ်တၢ်ဆါအိၣ်ဖျါလၢတၢ်ဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဒီးကသံၣ်သရၣ်ဒီးကြၢးနရဲၣ်ကျဲၤဆဲးကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉ (၄) ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါႇကိာ်ယူၢ်ဘိညိးတၢ်ဆါႇကြက်ညှာ တၢ်ကူးဃ့ထီ(Td/Tdap) (က)တၢ်လၢတၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်သးခီဖျိလၢ(Clostridium tetani)တၢ်ဆါဃၢ်တကလုာ် အဃိန့ၣ်လီၤႉဖဲနနီၢ်ဆံးဖိသၣ်အခါနမ့ဆဲးဘၣ်ကိာ်ယူၢ်ဘိညိးတၢ်ဆါႇတၢ်ကူးဖးထီႇတၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်အနံၣ်တဆံကိးဘျီဒဲးန့ၣ်နကြၢးဆဲးကဒီး၀ဲကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉအဂ့ၤလီၤကတၢၢ်ဒုကြၢးနဆဲးဃာ်တၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤႉလၢပနီၢ်ဆံးဖိသၣ်အခါပမ့တဆဲးဘၣ်ဒံးဘၣ်နါက့ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤဆဲးဆဲးအီၤထီဘိတက့ၢ်ႉၦၤလၢအိၣ်ဒီးအဟုးအသးတဖၣ်အံၤကဘၣ်ဆဲး၀ဲတၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤအဘျီၦဲၤၦဲၤလီၤႉမိၢ်မ့တဆဲးဃာ်ကသံၣ်ဒီသဒၢဘၣ်န့ၣ်ဖိသၣ်လၢကအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အံၤဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဆီတၢ်ဆါဃၢ်အဒံၣ်အံၤနုာ်လီၤ၀ဲဆူပဘ့ၣ်တၢ်ပူၤလီၢ်သ့ၣ်ဖး၀ဲဒီးထုးထီၣ်ကွံာ်ဘဲးထံရံယါတၢ်ဆါအစုၣ်အပျၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်အစုၣ်အပျၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကအိၣ်ထီစဲဘူး၀ဲဒၣ်လၢပထူၣ်ပပျၢ်အံၤဒီးအစုၣ်အပျၢ်ကရၤလီၤသးဆူပျိၢ်ဃံဒီးခိၣ်နူာ်ပူၤကယီကယီန့ၣ်လီၤႉတၢ်စုၣ်တၢ်ပျၢ်အံၤလၢခိၣ်နူာ်ဒီးပျိၢ်ဃံအံၤတဆီတြီဃာ်၀ဲ(ဒၤတူၣ်)လၢအဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ပနီၣ်လၢကဆှၢတၢ်ဆူညၣ်တဖၣ်အံၤဒီးကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ထီၣ်န့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်နကသါပကတုာ်ကွံာ်ဒီးနသံသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉၦၤဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤသီလၢဘၣ်တၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်တၢ်ဆါတဖၣ်အံၤဟဲပၣ်ဃုာ်လၢအမိၢ်အိၣ်တဆီသ့၀ဲအသိးတၢ်ဆါဃၢ်နုာ်လီၤလၢတၢ်မၤတဲာ်ဖိသၣ်ဒ့ပျံၤအခါသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (ခ)ကိာ်ယူၢ်ဘိညိးတၢ်ဆါအံၤမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲပနါဒ့ဒီးပကိာ်ယူၢ်ဘိပူၤကဟးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲပသးႇပကလ့ၢ်ဒီးနထူၣ်နပျၢ်နးနးကျံၤကျံၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉကိာ်ယူၢ်ဘိညိးတၢ်ဆါအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါလၢအမၤသံနၤသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉလီၤဆီဒၣ်တၢ်တၢ်ဆါအံၤမ့ဘၣ်လၢၦၤဖိသၣ်န့ၣ်ကနးဒိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ (ဂ)တၢ်ကူးဖးထီတၢ်ဆါအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆါတခါလၢအဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ခီဖျိနါဒ့ဒီးကိာ်ယူၢ်ဘိတဆီန့ၣ်လီၤႉၦၤဖိသၣ်လၢအအီနုၢ်တဖၣ်အံၤခီဖျိသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်သ့အဃိအလီၢ်အိၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်လဲၤဒုးနဲၣ်ပၠး၀ဲလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ႇကသံၣ်ဒၢးန့ၣ်လီၤႉနဖိယုၢ်လီၤတၢ်အီၣ်ႇတၢ်ထံတၢ်နိမ့ကီခဲန့ၣ်တၢ်ကဘၣ်ဆဲးန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢ(ထူၣ်ပျၢ်)ကသံၣ်န့ၣ်လီၤႉခီဖျိတၢ်ဆါအံၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ၦၤလၢအဂၤသ့၀ဲအဃိကသံၣ်သရၣ်ကနဲၣ်လီၤ၀ဲလၢကဘၣ်ပာ်ဖိသၣ်အံၤလီၤလီၤဆီဆီန့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးတၢ်ဆါလၢအလီၤပျံၤလီၤဘၣ်ယိၣ်ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်သုတကဲထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢတဖၣ်အိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉတၢ်ခၣ်အ့ၣ်တံၢ်ႇကိာ်ယူၢ်ဘိညိးႇတၢ်ကူးဖးထီကသံၣ်ဒီသဒၢလၢတၢ်ပၣ်ဖှိၣ်ဃုာ်၀ဲ(၃)ကလုာ်အံၤမိၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇဖိမ့ၢ်ဂ့ၤကဘၣ်ဆဲး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပလီၢ်–ဖဲနအိၣ်ဒီးနဟုးနသးအဆၢကတီၢ်နမ့ဆဲးဘၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်ကဒီသဒၢဃုာ်၀ဲဒီးနဖိလၢအိၣ်နဟၢဖၢပူၤ အံၤန့ၣ်လီၤႉ (၅) ခိ၀ံၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢ/တၢ်ညၣ်ဂိၢ်တိးကွ့ကသံၣ်ဒီသဒၢ တနံၣ်အံၤတမ့ၢ်ထဲလၢပိာ်မုၣ်ဘၣ်ၦၤကိးဂၤဒဲးကြၢးဆဲး၀ဲဒၣ်(ခိ၀ံၣ်)ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်လီၤႉတိးကွ့ကသံၣ်ဒီသဒၢဒီး ခိ၀ံၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤတဒ်သိးလိာ်အသးဘၣ်ႉတိးကွ့ဒီးခိ၀ံၣ်တၢ်ပနီၣ်အံၤလီၤဂာ်လိာ်သးအဃိနနီၤဖးဘၣ်အီၤကီတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါန့ၣ်ၦၤတဂၤဃီမ့ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဆၢကတီၢ်တိးကွ့ႇခိၣ်၀ံၣ်ခံခါလၢာ်အံၤန့ၣ်တၢ်ကဘၣ်နးဒိၣ်အဃိကဆဲး၀ဲဒၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢလၢအဒီသဒၢ၀ဲဒၣ်ဆၢကတီၢ်တိးကွ့တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်အဲၣ်ဒိးဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉနမ့ဆဲးဃာ်ဆၢကတီၢ်တိးကွ့ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤန့ၣ်ကဒီသဒၢန့ၢ်၀ဲဆၢကတီၢ်တိးကွ့တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကကဲဘျုးစ့ၢ်ကီးလၢခိ၀ံၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉဒ်(European Congress of Clinical Microbiology & Infectious Diseases-ECCMID)ဃုသ့ၣ်ညါ၀ဲအသိးန့ၣ် တိးကွ့ကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၣ်မၤလီၤစှၤ၀ဲတၢ်သံႇ ကလံၤဖၠးႇ...
တၢ်ထီၣ်ခးမဲၤခါထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအခါပယီၤသုးသံ(၁၆)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤအဂ့ၢ် KNU ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ
လါမးရှး ၃၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် မၤခါထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဃိၣ်လိာ်ကျိကၢၢ်နံၤအံၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲဒီး လၢတၢ်လဲၤထီၣ်ခးဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် ပယီၤသုးသံ(၁၆)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲ ဖဲလါမးရှး ၃၀ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးလၢအဘၣ်ဒိ(၇)ဂၤအကျါ(၅)ဂၤန့ၣ်ခီဃီၤ၀ဲဃိၣ်လိာ်ကျိလဲၤစံၣ်ထီၣ်၀ဲလၢယိၤကီၢ်တကပၤဒီး ခီဖျိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးအဃိယိၤဆှၢအီၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီ ဂီၤခီ ၅ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်လဲၤထီၣ်ခး၀ဲပယီၤသုးကလၢၤ၀ဲတံာ်တာ်၀ဲ(၄၅)မံးနံး ဒီး (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်မၤန့ၢ်၀ဲ(MA-1)၊(MA-2)၊(MA-4)(RPG-7)၊(၆၀ mm)ႇ စဲးလးဒီးစနဲးဖၢး ကျိခဲလၢာ်(၂၃)ခိၣ် တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါမၤန့ၢ်ဃုာ်၀ဲကျိချံခဲလၢာ်(၃၃၆၀)ဖျၢၣ်,စဲးကတိၤတၢ်ဒိၣ်(၂)ဖျၢၣ်ႇစဲးကတိၤတၢ်ဖိ(၂)ဖျၢၣ်ႇလီတဲစိ(၂)ဖျၢၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအဂၤတနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လဲၤထီၣ်ခးမဲၤခါထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်မ့မ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီး (Force For Federel-FFD)သုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤ ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူ(၁)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၈)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မဲၤခါထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအံၤအပူၤကွံာ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးရ့ၣ် ၂၀ တၢ်လီၢ်ဒီး ဖဲ(၁၉၉၅)နံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(လီၢ်ခၢၣ်သး)၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်–မၤနၢၤပျီလီၤကွံာ်အခါန့ၣ် ပယီၤသုးနုာ်လီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲ(KNLA)သုးကလၢၤလီၢ်လံၤတဖျၢၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ မဲၤခါထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၁)အခါစ့ၢ်ကီး(KNLA)ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲသံမုၢ်ထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤဒီးဖဲ(၂၀၂၂)နံၣ်အခါထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒီး၀ဲ၀ၣ်လူၢ်(ကျောက်ညှပ်)ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဃိၣ်လိာ်ကျိကပၤအံၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးႇကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤပူၤခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒံးအဃိကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်က့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်
လါမးရှး ၃၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကီးတရံးႇကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒံးအဃိ ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ် တုၤလၢခဲအံၤက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကြုၢ်တုၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်လါမးရှး ၂၅ သီတုၤလၢလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤ လၢမၠၣ်၀တံၣ်–ကီးတရံး–ကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤကျဲဒီတကျိၤ န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဃိ ကီးတရံးႇကြုၢ်တုႇမၠၣ်တ၀ံၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ၦၤအိၣ်ဖဲကြုၢ်တုတဖၣ်အံၤလဲၤစံၣ်အိၣ်လၢစွ့ၤဖၠူၤႇမနံၤကိႇကၠဲသ၀ီဒိၣ်ႇနီၤထဲၣ်ပၤႇနဘူတကပၤန့ၣ်မီၤနီၤႉ ပယီၤသုးႇ(BGF)တဖၣ်န့ၣ်ကိၢ်သး၀ဲလၢၦၤကဟဲတ့ၢ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးမ့ၣ်ပိၢ်လၢဒြိမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်အဘၢၣ်စၢၤတနၣ်ရံၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႉမ့မ့ၢ်လၢပျီပူၤခီန့ၣ်တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကြုၢ်တုက၀ီၤဒ့ဖိလၢအဃ့ၢ်ထီၣ် တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢကီးတရံး၀့ၢ် ကီမူၣ်ႇကၠီၤစှၤကိႇစ့ၤကိႇစီၤဟဲႇတတၤကူႇယွၤသ့ၣ်သ၀ီကမျၢၢ်တကးဒံးဘၣ် အမဲာ်ညါ(မၠၣ်၀တံၣ်၀့ၢ်)တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤလီၢ်ကပၤစွ့ၤမၠၣ်နဒံၤတၢ်လီၢ်သီႇတိတတါႇမဲၢ်ကနဲႇကွ့ကလ့သ၀ီဖိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်အိၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးစံၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲအဖၢမုၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ (၄)သီအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိမၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးဒီးကြုၢ်တုလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကအိၣ်အဂၤ(၁၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ညါဒီးကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးတၢ်အိၣ်ဆူအိၣ်ချ့အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤမၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးႇကြုၢ်တုဟီၣ်က၀ီၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတန့ၢ်ဒံး၀ဲဘၣ် ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လ့ၢ်လိၤလ့ၢ်ထီၣ်က့ၤ၀ဲလၢမၠၣ်၀တံၣ်ႇထိၣ်ကီးကိႇနဘူႇထံၤလိၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကအိၣ်ဆၢထၢၣ်တပူၤဃီဒီးကမျၢၢ်တုၤလၢသုးမီၤစိရိၤသနူလီၤၦီၢ်တစုအဂ့ၢ် KNP ပၣ်တံၣ်စံး၀ဲ
လါမးရှး ၃၀ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်(KNP)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲအ့ၣ်ယၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်ပူၤအံၤတက့ၤမၤနီၣ်မၤဃါသးလၢသုးမီၤစိရိၤတၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်ကရူၢ်အအိၣ်ဘၣ်ဒီးကအိၣ်ဆၢထၢၣ်တပူၤဃီဒီးကမျၢၢ်တုၤလၢသုးမိၤစိရိၤသနူလီၤၦီၢ်တစုအဂ့ၢ်န့ၣ် ပၣ်တံၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ထုးထီၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါ၀ဲလၢ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်အဒူၣ်(၄၀)လၢအတလဲၤမၤနီၣ်မၤဃါသး လၢသုးမီၤစိရိၤအကီၢ်စၢဖှိၣ်တၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်အအိၣ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤလံဒီ:ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်လၢတၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်စ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခီၣ်မံရှၢၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ် ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ (KNP)ပၣ်တံၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“စးထီၣ်မ့ၢ်လၢသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၣ်ပတမၤဘၣ်ဃးလိာ်သးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ႉမ့ကိးဟ့ၣ်ၦၤလီၢ်နါက့ပတမၤဘၣ်ႉတၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်မ့ကိး၀ဲနါက့ပတလဲၤထီၣ်ဘၣ်ႉပဆၢတဲာ်လီၤပသးလၢလ့ၤတက့ၤပတမၤဘူးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ႉၦၤမၤအၢမၤနးနၦၤကလုာ်ထဲထဲအံၤညါန့ၣ်ပကလဲၤပာ်ပနီၣ်အီၤတသ့ဘၣ်ႉလၢသုးမီၤစိရိၤသနူကလီၤၦီၢ်ကွံာ်အဂီၢ်န့ၣ်ပကအိၣ်ဆၢထၢၣ်တပူၤဃီဒီးကမျၢၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲလါမးရှး ၂၉ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖျိၤ–စှီၤဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်(PSDP)ႇကညီကလုာ်ဒံၣ်မိၣ်ကရဲၣ်တ့ၣ်ပၣ်တံၣ်(KNDP)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤအံၤဒီးကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်(KPP)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ၀့ၢ်တကူၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်အံၤတဖၣ်န့ၣ် က့ၤမၤနီၣ်မၤဃါသးလၢသုးမီၤစိရိၤတၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်အအိၣ်ဒီးထဲဒၣ်(KNP)ပၣ်တံၣ်အံၤလီၤတက့ၤမၤနီၣ်မၤဃါအသးလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်အတၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်အံၤပပာ်ပနီၣ်ဒီးသဂၢၢ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်ဒိၣ်မးလီၤႉပကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအ၀ဲသ့ၣ်ႉ ခါဆူညါလၢတၢ်ကလဲၤလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကျဲန့ၣ်စ့ၢ်ကီးပၣ်တံၣ်လၢအဟူးဂဲၤဖံးမၤတၢ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ်ဒ်အံၤတဖၣ်ကဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်အဂီၢ်ပကဆဲးလဲၤအီၤလီၤႉတဘၣ်မ့ၢ်လၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလၢသုးမီၤစိရိၤဟ့ၣ်လီၤယၤအံၤယမ့ဆ့ၣ်နီၤဘၣ်န့ၣ်၀ံၤလီၤဒ်န့ၣ်ဒုပတတူၢ်လိာ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် ဘျီၣ်ဒိၣ်ခၢၣ်စးလီၢ်လံၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၁၅၊၂၀၂၀)တၢ်ဃုၢထၢအခါန့ၣ်ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်ခၢၣ်စးပတြီာ်တဖၣ်နုာ်လီၤဒိးတပြၢသးလၢတၢ်ဖးဟီၣ်က၀ီၤဘၣ်ထွဲအပူၤဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ဖးနီၣ်ဂံၢ်စှၤဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်တကပၤဒ်အံၤအဖီခိၣ်ပသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်ဒီးကဆဲးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဟူးဂဲၤကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီကလုာ်ပၣ်တံၣ်အံၤဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၁၄)လါအီးကထိဘၢၣ်အခါန့ၣ်လဲၤမၤနီၣ်မၤဃါသးလၢကီၢ်စၢဖှိၣ်တၢ်ဃုထၢခီၣ်မံရှၢၣ်အအိၣ်ဒီးလၢကညီကလုာ်အဂီၢ်ဒ်သိးတၢ်န့ၢ်ပၢဘၣ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးခွဲးယာ်ဒီးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိခဲလၢာ်ကအိၣ်ဘၣ်ဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢအဂီၢ် ကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကလုာ်ဒူၣ်လၢအဂၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ပၣ်တံၣ်အတၢ်ပညိၣ်အပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢစွ့ၤကိၣ်ကိၤသူမှဲကျိကပၤ တၢ်အိၣ်ကတီၤထီၣ်သးလၢတၢ်ကမၤဘူၣ်တါလါလီၤဘီလီၤမုၢ်
လါမးရှး ၂၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လါလၢကဟဲတၢ်ကမၤဘူၣ်တါလါလီၤဘီလီၤမုၢ်အဂီၢ် စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမးရှးန့ၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤစိး စွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤ သူမှဲကျိကပၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်ကတီၤတ့ထီၣ်ဃာ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်လီၢ်အါတီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ စွ့ၤကိၣ်ကိၤ နံၣ်ထီၣ်သီပျီပူၤဒီးသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤန့ၣ် တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဃာ်၀ဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကလိာ်ကွဲထံသူၣ်ဖှံသးညီအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤႉ “လၢနံၣ်ထီၣ်သီပျီမဲာ်ညါန့ၣ်ၦၤတ့ထီၣ်တၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲထံအလီၢ်ႉလၢသူမှဲကျိကပၤစ့ၢ်ကီးတလါအံၤၦၤစးထီၣ်တ့ထီၣ်လံမီၤနီၤႉတၢ်လီၢ်လၢၦၤတ့ထီၣ်တၢ်ကဂဲၤလိာ်ကွဲထံလီၢ်န့ၣ်(BGF)အိၣ်ခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီဒူၣ်ညါႉၦၤကဘၣ်လဲၤဂဲၤလိာ်ကွဲထံလၢနံၣ်ထီၣ်သီပျီမဲာ်ညါခဲလၢာ်လီၤႉတနီၤခီန့ၣ်ဘၣ်လဲၤလၢထံကျိကပၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် လီၤႉ စွ့ၤကိၣ်ကိၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤလၢကဟဲဘူၣ်တါလါအဂီၢ်ၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်မၤလိဃာ်၀ဲတၢ်ဂဲၤကလံၣ်လံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢကဟဲဘူၣ်တါလါအံၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဘၣ်ပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်လၢဘူၣ်တါလါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤဘၣ်န့ၣ် (ကညီကီၢ်စဲၣ်)ပူၤဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်(facebook)ပူၤအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတနံၣ်အံၤဘူၣ်တါလါတၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲထံတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်၀့ၢ်ဒိၣ်၀့ၢ်ထီတၢ်လီၢ်လၢအဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်စးထီၣ်ရဲၣ်ကျဲၤတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်ဃာ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢတၢ်ကသူၣ်ဖှံသးညီဂဲၤလိာ်ကွဲထံအဂီၢ်အိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
မၠၣ်၀တံၣ်အ့ရှါကျဲတၢ်ဒုးအပူၤ ပယီၤသုးသံအဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီး တၢ်ဖီၣ်ချုးန့ၢ် ၈ ဂၤ
လါမးရှး ၂၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး–မၠၣ်၀တံၣ်အ့ရှါကျဲဒီတကျိၤန့ၣ် စးထီၣ်လါမးရှး ၂၅ သီတုၤလၢ ၂၆ သီန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤဒီးတၢ်ဒုးဘျီကဲထီၣ်ဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤသံကအိၣ်အဂၤ(၃၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါဒီး တၢ်ဖီၣ်ချုးန့ၢ်၀ဲ(၈)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုး(ခမရ–၅၄၅ႇ၅၄၆)သုးရ့ၣ်လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ကြုၢ်တု၀့ၢ်ပူၤအံၤဒီးႇ (မြို့မ)ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ႇ(ဂျိုင်း)တိၤဘံၣ်ဘၢသုကလၢၤတၢ်လီၢ်ႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ(ငါးတိုင်)တီၤခၢၣ်သးကၠိကရၢၢ်ပူၤအံၤဒီးမၠၣ်၀တံၣ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤလီၢ်(ခလရ–၂၇၅)ႇ သ့ၣ်ကါညံၣ်နီၣ်(၃၃၅)သုးရ့ၣ်ဒီး ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်နုာ်လီၤခးအ၀ဲသ့ၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢမၠၣ်၀တံၣ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤလီၢ်ႇသ့ၣ်ကါညံၣ်နီၣ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ဒီးဒုးယၤသုးရ့ၣ်အခါန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၁၁)ဂၤဒီးတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲ(၈)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲပၢၤကီၢ်ခိၣ်–၂ တဂၤဒီး တၢ်မၤန့ၢ်ဃုာ်၀ဲကျိ(၁၆)ခိၣ်ဒီးကျိချံၦာ်သၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအသိးလၢကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်တၢ်ဒုးအပူၤစ့ၢ်ကီးပယီၤသုးတကပၤသံ၀ဲ(၁၅)ဂၤဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်သုးကျိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဘျီ၀ဲန့ၣ်အခါခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂၤ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ (Lion Battalion Commando Special )သုးရ့ၣ် ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ “ကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီး ဒုးယၤတၢ်ပလီၢ်ပဒီထီဘိမီၤနီၤႉပမၤတၢ်အံၤလၢၦၤအါဂၤအဂီၢ်အဃိကမျၢၢ်တဖၣ်ကလူၤပိာ်မၤထွဲဘၣ်တၢ်ကလုၢ်မီၤနီၤႉလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်အဖီခိၣ်အံၤအလီၢ်အိၣ်လၢကမျၢၢ်ကနၢ်ပၢၢ်၀ဲလီၤႉပဆၢမုၢ်လၢ်လၢကမျၢၢ်တဖၣ်ကအိၣ်ကတီၤထီၣ်သးလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲစံၣ်ဖဲလါမးရှး ၂၈ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိ ကြုၢ်တုႇမၠၣ်တ၀ံၣ်ႇမဲၢ်ကနဲႇမၠိၣ်သ့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဒီး ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲအါမးဒီးတုၤလၢခဲအံၤတစု ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်တက့ၤဘၣ်ဒံးလၢ အဟံၣ်အဃီကအိၣ်အဂၤ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်ညါဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကသံၣ်ကသီတဖၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးခးသံကမျၢၢ်လၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤ ၂ ဂၤ
လါမးရှး ၂၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၁)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၄ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဆီလီၤခူသူၣ်သးဖဲသထူၣ်–ဘံလ့ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်ကပၤ(ဒေါက်ရပ်)သ၀ီကပၤတဖၣ်အံၤ ခးသံ၀ဲကမျၢၢ်လၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖဲန့ၣ်(၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးလၢအိၣ်ဆီလီၤခူသူၣ်သးဖဲသ၀ီ၀ဲန့ၣ်ကပၤတဖၣ်ခးသံကွံာ်ၦၤသးစၢ်(၁၈)နံၣ် ၂ ဂၤလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖဲ ကျဲ၀ဲန့ၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိး(ရွှေအင်းဒုံ)သ၀ီဖိ အူမၠၣ်သူၤဒီးအူဘၣ်မီၤလၢအဟဲက့ၤပိာ်ကျဲဖဲတၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်ခံဂၤအံၤစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးတဲပျံၤတဲဖုးဟံဆူၣ်ကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ်လီတဲစိ(၁)ဖျၢၣ်ဒီးစ့(၅)ကလီၢ်ကၠးအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးလၢအမၤပျံၤဟံဆူၣ်ၦၤကျိၣ်ၦၤစ့ၦၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤဒီးမၤသံၦၤသးစၢ်ခံဂၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲနီၣ်ဂံၢ်(၈)ခီၣ်သုးရ့ၣ် သုးဖိ(၄)ဂၤဒီး သုးစကီၤ မိစဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီအခါစ့ၢ်ကီး ခီဖျိပယီၤသုးကျိၤ ၃ ကျိၤ နုာ်လီၤလၢ(ကၠဲၣ်ထိၤ)ကီၢ်ဆၣ်ပူၤအဃိ (ငှက်ပျောတော)ဒီး(ကရဝေးဆိပ်)သ၀ီဃုာ်ဒီးသ၀ီလၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲလၢ“ခဲအံၤတၢ်နးဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်(ကၠဲၣ်ထိၤ)ကီၢ်ဆၣ်ပူၤလီၤႉ အပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီအခါန့ၣ် ၦၤနၢ်ဟူလၢပယီၤသုးနုာ်လီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤလၢဟံၣ်တဘူၣ်ဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးစံၣ်ပလဲာ်သးဟးအိၣ်လၢၦၢ်ပူၤဒ်န့ၣ်လီၤႉဖဲအပူၤကွံာ်တနွံအခါနါက့ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်လၢ(ကရေ၀းဆိပ်)သ၀ီပူၤအဃိၦၤသံၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်လီၤႉလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်တုၤလၢခဲအံၤက့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်တဘူၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၂ သီအခါစ့ၢ်ကီး လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၁)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ (ညောင်ကုန်း)ပယီၤသုးကလၢၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူ(ကျုံခန)ကရူၢ် တတါအူသ၀ီပူၤအဃိ ဘၣ်သံ၀ဲဒၣ်ၦၤဖိသၣ်(၁၃)နံၣ်တဂၤဒီး ဖံ၀ါ(၆၆)နံၣ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခံနံၣ်အတီၢ်ပူၤ သုးမီၤစိရိၤမၤကမၣ်ဒုးယၤကွီၢ်မ့ၣ်အိၣ်အဘျီတကထိၣ်ဘျဲၣ်အဂ့ၢ် KNU ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ
လါမးရှး ၂၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ သုးမီၤစိရိၤလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်မၤကမၣ်၀ဲ ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်အိၣ်၀ဲအဘျီတကထိဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကမံးတံာ်ဒီး တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဒီး တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါ၀ဲၤဒ့ လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (၂၀၂၁)စးထီၣ်သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတုၤလၢ(၂၀၂၂)လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်န့ၣ်ဒ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကမံးတံာ်အတၢ်မၤနီၣ်ဃါပူၤအသိးန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်မၤကမၣ်၀ဲၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၁ႇ၄၉၃)ဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲးထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤသုးက့ဒီးကီၢ်ရ့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်လၢာ်အပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးဒီးစုတီၤဖီလာ်ကရူၢ်တဖၣ်အံၤ မၤပျံၤမၤဖုးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအိၣ်(၆၉)ဘျီႇဟံဆူၣ်ဂုာ်ဆူၣ်ဟုၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအိၣ်(၂၆)ဘျီႇမၤဆါမၤပယွဲကမျၢၢ်အိၣ်(၁၄)ဘျီႇဖီၣ်မၤသံအီၣ်ကမျၢၢ်အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ(၉)ဘျီႇမၤဟးဂီၤကမျၢၢ်အဟံၣ်(၆)ဘျီႇနုာ်လီၤဃုခွံခွးတၢ်လၢကမျၢၢ်အဟံၣ်က့ၤစိာ်ကမျၢၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအိၣ်(၂၈)ဘျီ,ဒွဲၣ်အူအီၣ်ၦၤဟံၣ်(၄၉)ဘျီႇက့ၤစိာ်ဆူၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအိၣ်၀ဲ(၄၄)ဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးဖီၣ်ပီၣ်တၣ်အိၣ်၀ဲ(၁၃)ဘျီႇဖီၣ်ကမျၢၢ်(၈၀)ဘျီႇဖီၣ်ဒီးဃ့အီၣ်ကမျၢၢ်စ့(၇)ဘျီႇဖီၣ်မၤသံကမျၢၢ်(၄)ဘျီႇဒိးလီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢကျဲပူၤအိၣ်၀ဲ(၁၉)ဘျီႇခးကမျၢၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်(၄၄)ဘျီႇခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၇၅၈)ဘျီႇခးကျိဖိ(၃၄)ဘျီႇကိးသူကမျၢၢ်ဒ်တၢ်ဒီသဒၢစုက၀ဲၤအသိးအိၣ်၀ဲ(၆)ဘျီႇခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤ(၂၃၀)ဘျီဒီးကိးမၢဆူၣ်ကမျၢၢ်အိၣ်၀ဲ(၅၃)ဘျီ ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁ႇ၄၉၃)ဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်လံာ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဖျါလၢလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ် (၂)နံၣ်အတီၢ်ပူၤ ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်လၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤ ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အအါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၆)ႇ ခံခါတခါပယီၤသုးဟဲခးလီၤတၢ်အါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ (သုးက့ ၅)ဒီးဟီၣ်က၀ီၤလၢပယီၤသုးမၤကမၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီ ခွဲးယာ်အါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ(သုးက့ ၁)န့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ (သုးက့ ၃)ႇ(သုးက့ ၄)ဒီး(သုးက့ ၂)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးပာ်ဖျါဃုာ်၀ဲပယီၤသုးမၤကမၣ်ၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွး သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးမ့မ့ၢ်လၢၦၤကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးဟံၣ်ဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤအနီၣ်ဂံၢ်ခီန့ၣ် (၂)နံၣ်အတီၢ်ပူၤ ကမျၢၢ်သံ၀ဲ(၁၉၂)ဂၤႇဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်(၄၈၅)ဂၤႇဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲ(၈၈၂)ဖျၢၣ်ဒီးကမျၢၢ်လၢပယီၤသုးဖီၣ်အီၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၁ႇ၃၀၁)ဂၤဒီး ဟံၣ်ဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်(၂၀)ဖျၢၣ်ႇတၢ်ဆါဟံၣ်(၆)ဖျၢၣ်ႇကၠိ(၁၃)ဖျၢၣ်ႇသီခါဖၠၣ်(၈)ဖျၢၣ်တကးဒံးဘၣ်တၢ်ဘါယွၤသရိာ်(၆ဖျၢၣ်ဟးဂီၤဆှူကွံာ်၀ဲခဲလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ႇကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၣ်ဒီးပယီၤသုးုဖီၣ်က့ၤကိးကမျၢၢ်မၤဆါမၤပယွဲ၀ဲအဃိခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤကီၢ်ရ့ၣ်(၇)ဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်တုၤလၢ(၂၀၂၂)နံၣ်လၢာ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၃၆၅ႇ၁၈၇)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်မၤ၀ဲတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါလီၤလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤဒီး ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(လီၢ်ခၢၣ်သး)ခိၣ်နၢ်တဖၣ်လၢအမ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤ(၁)ပဒိၣ်စီၤဆၢၦဲၤႇ နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤ(၂)ပဒိၣ်စီၤလၣ်ထိဒီးလီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်လၢအဂၤႇသုခိၣ်သုးနၢ်ႇၦၤကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ဒီးၦၤမၤတၢ်ကစီၣ်ဖိတနီၤဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ