KNLA သုးပ၁်ဖှိၣ်လဲၤခးပယီၤသုးတြဲၤ(၂)ဘ့ၣ်လၢအိၣ်ဒိၤသမံၣ်တိၤဖီခိၣ်အံၤလၢ(drone)
လါမးရှး ၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ်ဒီးကညီကီၢ်စဲၣ်အဆၢ ဒူသထူၣ်–ဖၣ်အၣ် (လမ်းဒူးရင်းဆိပ်)သ၀ီအပူၤန့ၣ် ဖဲလါမးရှးထီၣ် ၁ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်-KNLA(သုးက့ ၁)ဒီးတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်(PDF)သုးပာ်ဖှိၣ် လဲၤခး၀ဲပယီၤသုးတြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်(၂)ဘ့ၣ်လၢ(ဒုံသမိ)တိၤဖီခိၣ်အံၤလၢ(ဒြိ)အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တိၤဖီခိၣ်ပယီၤသုးတြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးႇသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)ႇပ့ၢ်ဆှါဒီးပၢၤကီၢ်သုးတဖၣ်အိၣ်၀ဲဒီးခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ခိးသမံမိးတၢ်‚ထၢတၢ်ခိတၢ်သွဲလၢသိလ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်အဃိ ဘၣ်လဲၤခး၀ဲဒ်အံၤလီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် KNLA (သုးက့ ၁)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“(drone)ကရူၢ်ဒီးပ(KNLA)ပပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးပလဲၤခးအ၀ဲသ့ၣ်လၢ(ဒြိ)မီၤနီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိပဘၣ်လဲၤခးလဲၣ်န့ၣ်တြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်၀ဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ထၢတၢ်ခိတၢ်သွဲလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်တကးဒံးဘၣ်ထၢ၀ဲပၢၢ်တုၤလၢ(သၢဘ့ဆဲးကဲး)ညါမီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီး(BGF)ႇသိလ့ၣ်အိၣ်ဟဲက့ၤလီၤလၢမၠၣ်၀တံၣ်တဖၣ်နါက့သမံသမိး၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်လဲၤခးပယီၤသုးတြဲၤလၢအိၣ်တိၤဖီခိၣ်(၂)ဘ့ၣ်န့ၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါလဲၤတ့ၢ်လီၤစ့ၢ်ကီးမ့ၣ်ပိၢ်လၢပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(ခလရ–၂၄)သုးရ့ၣ်ပူၤအဃိပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် မၤလီၤတံၢ်တန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် KNLA (သုးက့ ၁)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢတိၤဖီခိၣ်ပယီၤသုးတြဲၤတၢ်လီၢ်ကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ပယီၤသုးက့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူသထူၣ်၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢၤနိၣ်ဖးထီႇနိၣ်ဖးလဲၢ်သ၀ီတဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်(KNLA)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီး(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်ခး(ဒုံသမိ)တိၤဖီခိၣ်ပယီၤသုးတြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်(၂)ခါအံၤဒီး(ခလရ–၂၄)သုးရ့ၣ်လၢ(ဒြိ)တၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပယီၤသုးထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲတအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအဆၢဒီး တလၢၤကီၢ်စဲၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်အဆၢ သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤဒီး ခီဖျိပယီၤသုးက့ၤလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်အဃိကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤ ကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်အပူၤနါမုအဲတၤကဘၣ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှးလၢခါဆူညါအဂီၢ်
လၢတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်အပူၤနါမုအဲတၤကဘၣ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှးလၢခါဆူညါအဂီၢ် နါ၀့ၤဖၠိစၤ (လါမးရှး ၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်) ဘၣ်ဖဲမုၢ်ဆါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤကလံၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤဂ့ၤ၀ဲဒီးၦၤပိာ်မုၣ်တဂၤလၢအိၣ်ဒီးအဟုးအသးအနီၢ်ဃဲၤဃဲၤဖိႇဆူၣ်ထီၣ်အခိၣ်ဆူၣ်ရၢ်လီၤ၀ဲလၢအလီၢ်ခံဒီးဆ့ၣ်နီၤအိၣ်၀ဲလၢတၢ်ကနုာ်လီၤဟံၣ်ပဲတြီမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤလၢၤအခါန့ၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်၀ဲအံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်တ့ၢ်ဃာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအဖိအသိး တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တအိၣ်လၢကဖိးဟုတံၢ်ဃာ်အဖိမုၣ်ဆံးဆံးဖိအံၤဘၣ်ဒီးၦၤလၢဟဲသံကွၢ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်အိၣ်သးတဖၣ်အံၤအ၀ဲတအဲၣ်ဒိးနံၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်နံၤဆၢကတိၤဆၢ၀ဲတၢ်လီၤႉတၢ်ဂ့ၢ်ခီန့ၣ်ဖဲအလဲၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိလၢတၢ်ဆါဟံၣ်၀ံၤဟဲက့ၤတုၤလၢဟံၣ်လၢအနၣ်ရံၣ်တီၢ်ပူၤန့ၣ်ၦၤလၢအကဟံကွၢ်အဖိမုၣ်အံၤက့ၤစိာ်ကွံာ်အဖိမုၣ်ဖိအံၤန့ၣ်လီၤႉ တအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤကွၢ်အဖိဆူၦၤအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိမၤတသ့ဘၣ်အဃိနါမုအဲတၤဘၣ်တူၢ်ဘၣ်၀ဲနးဒိၣ်မးလီၤႉ နါမုအံၤအသးနံၣ်အိၣ်ထဲအနံၣ်(၂၀)ဒံးလီၤဒီးအိၣ်၀ဲလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤသ၀ီတဖျၢၣ်အပူၤအိၣ်၀ဲဒီးအဖိမုၣ်၀ဲၢ်ကိ(၃)နံၣ်ဖိတဂၤအိၣ်ဒီးအဖံအဖုတပူၤဃီဒီးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးမိၢ်တဂၤလၢကဖးထီၣ်ကဒီးအဖိခံဂၤတဂၤန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲယဟ့ၣ်လီၤယဖိလၢၦၤစုပူၤအခါန့ၣ်ယတဒုးလီၤယမဲာ်ထံနီတစဲးဘၣ်ႉယပာ်ဆူၣ်ယသးလၢအီႉႉႉတၢ်အံၤလၢယဖိမုၣ်တၢ်အိၣ်မူကဂ့ၤအဂီၢ်လီၤႉပကဲမိၢ်ပဖိဒီးပကစၢ်န့ၣ်မတၤတဂၤမးတအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ဒုးကွၢ်ၦၤဘၣ်ႉမၤတဘၣ်နီတမံၤလၢၤဘၣ်အဃိဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကွၢ်ၦၤလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် တဲပၠး၀ဲတခီခီဟီၣ်တခီခီန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤဒၢးတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ႇကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်တအိၣ်ႇမိၢ်ပၢ်လၢကကွၢ်ထွဲၦၤဒီးတအိၣ်ႇၦၤလၢကကွၢ်ထွဲၦၤဒၢးတအိၣ်ဘၣ်အဃိလၢယကအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒီးယဖိမုၣ်ဖိခံဂၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်ညါအဃိ ဒ်သိးယသးအိၣ်ဘၣ်ယဖိအံၤသုတအါထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်ပတမၤယံၤထီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဒီးယဟ့ၣ်လီၤကွၢ်ယဖိလၢအဆိအချ့လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ယဖိမုၣ်ဖိလၢယအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤအီၤခံဂၤအံၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်ခါဆူညါတၢ်မံမီၢ်အိၣ်လီၤႉယဖိမုၣ်အဆံးတဂၤလၢၦၤဟံကွၢ်၀ဲတဂၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤကပာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤလီၤအဃိပဟ့ၣ်လီၤကွၢ်အီၤလီၤႉခီဖျိယၤန့ၣ်ယတလၢတၦဲၤဘၣ်ႇအ၀ဲမ့ၣ်အိၣ်ဒီးယၤန့ၣ်ကဘၣ်ဖှီၣ်ဘၣ်နးမီၤနီၤႉဖဲအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤကိးယဖိမုၣ်အခါယထံၣ်လၢအဟ့ၣ်ဒုးလ့ၤထီၣ်ယဖိမုၣ်လၢဖဲဒီးဘၣ်ယသးမုာ်ဒိၣ်မးလီၤႉဘၣ်ဆၣ်ယတူၢ်ဘၣ်လၢယသးဆံးစ့ၢ်မီၤနီၤ” နါမုအဲတၤအံၤအ၀ဲထီၣ်ၦၢ်လၢအသးနံၣ်အိၣ်(၁၇)နံၣ်ခါလံၤလံၤလံဒီးအဖိမုၣ်၀ဲၢ်ကိလၢအအိၣ်တ့ၢ်ဒီးအီၤခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်အ၀ၤလၢညါတတီၤအဖိအသိးမ့မ့ၢ်အဖိလၢကအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤ၀ဲခဲအံၤတဂၤခီန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲအ၀ၤလၢခံတတီၤအဖိန့ၣ်လီၤႉဖဲအဖိမုၣ်၀ဲၢ်ကိအိၣ်တနံၣ်အခါန့ၣ်ခီဖျိအပါအဲၣ်ဘၢယၤအဃိလီၤဖး၀ဲလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၤဖးဒီးအ၀ၤန့ၢ်တနံၣ်ဘျဲၣ်၀ံၤဘျီအ၀ဲဒီးအဖိမုၣ်ခံဂၤအံၤဘၣ်အိၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢအဖံအဖုကဒုဖီလာ်ဒီး ကအိၣ်ဆၢထၢၣ်တဂၤခီဒၢးတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အဃိဆီၣ်ဟံၣ်ဆီဃီကဒီးၦၤပိာ်ခွါလၢအသီတဂၤန့ၣ်လီၤႉခီဖျိအသးဘီၣ်ဒံးအဃိအဖံအဖုဘၣ်ယိၣ်လၢကတိနိၣ်ဒီးၦၤတကျၢတခီဘၣ်အဃိအဖံအဖုဖျီအီၤဒီးၦၤလၢအအဲၣ်လိာ်သးဒီးအီၤတဂၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ ဆီဟံၣ်ဆီဃီအံၤဆိမိၣ်၀ဲလၢပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါ၀ဲကသ့ဘၣ်ဆၣ်အ၀ၤအံၤဒ်အ၀ဲမုၢ်လၢ်ပာ်အသိးတကဲထီၣ်ဘၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်တခီသူ၀ဲဒၣ်(WY)ကသံၣ်မူၤဘှီးဟဲအါထီၣ်ႇတဘျီတခီၣ်အမ့မူၤထီၣ်လၢကသံၣ်န့ၣ်ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ်ဆှိးထီၣ်တၢ်ကမၣ်လၢယလိၤအဃိယဘၣ်သးဖှီၣ်ခဲအံၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအန့ၢ်၀ၤလၢခံတတီၤန့ၣ်အ၀ဲဆိမိၣ်ဃာ်လၢကမၤအီၣ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိအမံၤၦၢ်တဖၣ်အံၤမၢအဟံဖိအဃိအ၀ဲဟံးကဒီးဖိန့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်ဖဲအ၀ဲအိၣ်ထီၣ်ဒီးအဟုးအသးဘျီန့ၣ်အမံၤၦၢ်လၢမၢအမၤလီၤတဲာ်အဖိအသိးခီဖျိအ၀ၤစ့ၢ်ကီးမူၤကသံၣ်ကၠီၢ်ကသံၣ်တလီၢ်လီၢ်အဃိတၢ်ဆီၣ်သနံးဘၣ်အီၤဒီဒူၣ်ညါလီၤႉတၢ်ဖုၣ်ထံၣ်ဖုၣ်ထီတဘၣ်ဂီၢ်ဘၣ်ဒွါလၢအ၀ဲဒီးအမံၤၦၢ်ဘၢၣ်စၢၤအံၤဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးလီၢ်ခံကတၢၢ်စံၣ်လီၤ၀ဲလၢအမံၤၦၢ်ဟံၣ်ပူၤဒီးအဒၢလွံၢ်လါအံၤတဖျၢၣ်ဟဲက့ၤအိၣ်၀ဲဒီးအဖံအဖုန့ၣ်လီၤႉ “ယဃုထၢယ၀ၤတဂၤအံၤန့ၣ်ယဆိမိၣ်လၢအကနၢ်ပၢၢ်လၢယမ့ၢ်ဖိသၣ်မိတဂၤအဃိယဃုထၢအီၤလီၤႉဖဲယစးထီၣ်န့ၢ်သီသီအခါဒုလၢယဖီခိၣ်န့ၣ်အဂ့ၤလီၤႉအတသူကသံၣ်မူၤဘှီးစ့ၢ်ဘၣ်ႉအမိၢ်အပါမးစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ယၤဒံးႉအလါယံၤထီၣ်ဘျီအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ရ့လိာ်ယၤန့ၣ်ဆီတလဲထီၣ်ႉအဖိခွါအိၣ်တဂၤလီၤအဃိလူၤဘၣ်၀ဲအသးႉကယဲၢ်မ့ၢ်အဖိခွါတဲ၀ဲန့ၣ်အဘၣ်ခဲလၢာ်လီၤႉအဖိသူကသံၣ်ကသ့ၣ်န့ၣ်မးဟဲပာ်ထီၣ်တၢ်ကမၣ်လၢယလိၤဒံးႉယတူၢ်လီၤႇယတူၢ်တကဲလၢၤဘၣ်ဘျီယဟဲက့ၤလၢယဖံယဖုအအိၣ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် နါမုအဲတၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ နါမုအဲတၤအဖံအဖုလၢအပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါ၀ဲအံၤစ့ၢ်ကီးတမ့ၢ်ၦၤလၢအလၢအၦဲၤဘၣ်ႉဖဲအ၀ဲအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဖိမုၣ်၀ဲၢ်ကိတဂၤအခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီးအဖံကွၢ်ကဟုကယာ်၀ဲဒီးခဲအံၤတအဲၣ်ဒိးမၤကီမၤခဲအဖံအဖုခံဂၤအံၤလၢၤဘၣ်အဃိဟ့ၣ်လီၤကွၢ်အဖိမုၣ်လၢအကအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်၀ဲခဲအံၤတဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတဖၣ်စံးအီၤလၢအ၀ဲန့ၣ်အထီၣ်ၦၢ်လၢအသးဘီၣ်ဘီၣ်ဖိႇဟံ၀ၤတဂၤ၀ံၤတဂၤအဃိအ၀ဲဘၣ်သဂၢၢ်၀ဲတၢ်ဒုၣ်ဒွဲၣ်စံးအၢအိၣ်၀ဲအသိးအသကိးအမိအပါတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢမ့မၤဘူးဒီးအဒံၣ်အဖိန့ၣ်အဒံၣ်အဖိကထီၣ်ၦၢ်ဆိဒ်သိးအ၀ဲအဃိၦၤပာ်အဒူၣ်အဆၢရ့အီၤလီၤႉႉဖဲအ၀ဲလီၤဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအခါန့ၣ်ခီဖျိအမိအပါအပုၢ်အ၀ဲၢ်တအိၣ်နီတဂၤလၢကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအီၤဘၣ်အဃိပၢၢ်တုၤလၢအဲၣ်ဒိးမၤသံလီၤက့ၤကစၢ်သးအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ယစံၣ်လီၤလၢယမံၤၦၢ်အဟံၣ်ဘျီဒုဖဲယဟဲက့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤန့ၣ်ၦၤတဲယၤဒ်န့ၣ်ဒ်အံၤအဃိယသးဘၣ်ဖှီၣ်ညါႉဖဲန့ၣ်အခါယဒၢန့ၢ်(၄)လါမီၤနီၤႉဖဲန့ၣ်ယအီ၀ဲဒၣ်တၢ်သ့ဃၢၤတၢ်ဟးလီၢ်ကသံၣ်အထံဒံးႉတၢ်ဘူၣ်ဂ့ၤလၢယလဲၤတုၤဆိလၢတၢ်ဟံၣ်ယတသံဘၣ်ႉယဖိလၢအိၣ်ယဟၢဖၢပူၤနါက့တဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲက့ၤတဲပၠးကဒါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “သရၣ်နါက့တဲလီၤအနၢ်ႇယၤနါက့ယပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤယသးဖးဒိၣ်ညါႉဖဲယဒၢထီၣ်သီသီအခါန့ၣ်ယမံၤၦၢ်တဲယၤလၢမၢယမၤလီၤတဲာ်ကွံာ်အီၤႉယမၤသံယဖိတဘူၣ်ဘၣ်ႉဒီးဖဲန့ၣ်ယဆၢတဲာ်လီၤယသးလၢယကအိၣ်ဖျဲၣ်ယဖိအံၤတုၤလၢအန့ၢ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်ဖဲယအီတၢ်သ့ဃၢၤတၢ်ဟးလီၢ်ကသံၣ်ထံအခါန့ၣ်ယတချုးထၢၣ်သးဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတကြၢးလၢတၢ်ကကွၢ်ကပာ်ကွံာ်၀ဲဘၣ်အသိးနကဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးသူၣ်ထီၣ်တၢ်နၢ်ပၢၢ်ဒီးကြၢးမၤလၢအအ၀ဲသ့ၣ်ကတဲဖျါထီၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီးၦၤလၢကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်လိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ပယီၤကသံၣ်ၦၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရၢ(BMA) ဘၣ်ဃးသးတၢ်ဆိမိၣ်တၢ်ဆဲးကျိးမူဒါခိၣ် မူၤအ့ခ့ၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်ဂ့ၢ်အခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်လၢအသးပူၤဖးဒိၣ်ညါႉအ၀ဲသ့ၣ်မ့တဲဖျါထီၣ်ၦၤတဂၤဂၤမးႉမ့နာ်အီၣ်၀ဲမးကတဲဖျါထီၣ်တၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်လၢ၀ဲသ့ၣ်တူၢ်ဘၣ်၀ဲတဖၣ်အံၤလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်မ့တဲဖျါထီၣ်၀ဲမးတၢ်လၢအတူၢ်ဘၣ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကဖှံလီၤ၀ဲလီၤႉဘၣ်ဆၣ်အမ့ထံၣ်ၦၤတဂၤဂ့ၤတဂၤဂ့ၤန့ၣ်တမ့ၢ်လၢအကတဲပၠးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်ဘၣ်ႉအ၀ဲမ့နာ်အီၣ်၀ဲမးကတဲပၠးအ၀ဲတၢ်တူၢ်ဘၣ်လီၤႉမ့၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤဆိမိၣ်လီၤက့ၤအကစၢ်သးႉတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအိၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့မၤဒ်လဲၣ်မးကဂ့ၤလဲၣ်နမ့တဲဘၣ်အီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးနမ့တဲသကိးတၢ်ဒီးအီၤန့ၣ်အ၀ဲနါက့အသးကဆူၣ်ထီၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် မူၤအ့ခ့ၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ နါမုအဲတၤအံၤလၢအနီၢ်ဆံးဆံးဖိအခါတမ့ၢ်ၦၤတဂၤလၢအနၢၤအီၣ်ၦၤဂၤဘၣ်အသိးမ့မ့ၢ်တခီမ့ၢ်ၦၤတဂၤလၢအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးဂ့ၤဒီးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤတဂၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအတူၢ်ဘၣ်၀ဲန့ၣ်တူၢ်ကစုဒု၀ဲထဲတဂၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် အဖံစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အဖံစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲန့ၣ်အတတဲဖျါထီၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ကြီကြီဘၣ်ႉအိၣ်ဒၣ်မုာ်မုာ်လီၤႉအ၀ဲတူၢ်ဒၣ်အကစၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤႉဖဲအ၀ဲမၤသံလီၤအသးခါန့ၣ်နါက့ကဘၣ်မ့ၢ်အတူၢ်၀ဲတကဲလၢၤဘၣ်ဒီးမၤသံလီၤသးဒ်န့ၣ်လီၤႉအ၀ဲဟ့ၣ်ကွၢ်အဖိနါက့ပ၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးပသးၦၢ်ထီၣ်လံအဃိပကွၢ်တကဲလၢၤဘၣ်မီၤနီၤႉအဃိပဟ့ၣ်အခွဲးလၢကဟ့ၣ်ကွၢ်ၦၤဂၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ နါမုအဲတၤအမိအပါခံဂၤအံၤလီၤဖး၀ဲဒၣ်လၢအအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤသီသီအခါလံဒီးအမိန့ၣ်သံ၀ဲဖဲ(၂၀၁၁)အခါန့ၣ်လီၤႉအပါစ့ၢ်ကီးစးထီၣ်မ့ၢ်အအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤန့ၣ်ကွၢ်ထွဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤတအိၣ်ဘၣ်ႉစးထီၣ်လၢအအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်န့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်၀ဲဒီးအမိအပါဘၣ်အဃိမ့့မ့ၢ်အဖိခီန့ၣ်တအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ်ဒ်သိးအီၤဘၣ်မုၢ်လၢ်၀ဲလၢကအိၣ်ဘၣ်ဒီးအမိအပါတပူၤဃီဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဟဲ၀ံအံၤတကွၢ်လၢအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤႉအဖိမုၣ်ခံဂၤအံၤမ့ဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်ကလီၤဂာ်ဒီးအီၤလၢအမိၢ်အပၢ်တအိၣ်ဘၣ်အံၤအဃိအသးတမုာ်ဘၣ်ဒိၣ်မးအဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲတဲပၠးတခီခီဟီၣ်တခီခီန့ၣ်လီၤႉ “စးထီၣ်လၢယအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်ယကမၤဆါၦၤန့ၣ်တအိၣ်နီတဘျီဘၣ်ႉတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်လၢယတူၢ်ဘၣ်ခဲအံၤတဖၣ်န့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်ယမၤတ့ၢ်ဃာ်အီၤလၢညါတဃၣ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ဘူၣ်တၢ်၀ံမ့အိၣ်ဃာ်န့ၣ်ယကတူၢ်လၢာ်ကွံာ်ခဲလၢာ်လီၤႉၦၤလၢအမၤယၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ယတအဲၣ်ဒိးဟံအရ့ဘၣ်” အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤန့ၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်သိးဒီးနါမုအဲတၤအံၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ကလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်ၦၤပိာ်ခွါကထီၣ်၀ဲလၢရူလၢတ့န့ၣ်အိၣ်၀ဲစှၤလီၤအသိးပထံၣ်ဘၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးတသ့ၣ်ညါတၢ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်အကျိၤအကျဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢခိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်လီၢ်ခံအံၤအါဒၣ်တက့ၢ်လၢတၢ်လီၢ်အါတီၤအပူၤန့ၣ်ခီဖျိလၢကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤအဃိန့ၣ်ၦၤဒီမါ၀ၤလီၤဖးဟဲအါထီၣ်၀ဲအသိးလၢ(စိၤရှၢၤမံၤဒံၣ်ယၢၣ်)အပူၤတဆီအံၤစ့ၢ်ကီးၦၤအဲၣ်ဘၢဖိအဲၣ်ဘၢမါဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးလၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်တဖၣ်အံၤလီၤဘၣ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ(KWO)လီၢ်ခၢၣ်သးပၢဆှၢတၢ်ကမံးတံာ် ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤၦၤဂ့ၢ်၀ီမူဒါခိၣ် နီၢ်ဒါမုၣ်ထူ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ နီၢ်ဒါမုၣ်စံး၀ဲလၢ“ဖဲပအိၣ်ထီၣ်ဒီးပဟုးပသးသီသီအခါၦၤမ့မၢပမၤလီၤတဲာ်ဖိသၣ်န့ၣ်တၢ်န့ၣ်မ့အိၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒုတဘၣ်လိာ်သးဒီးတၢ်ဘျၢတၢ်သိၣ်တၢ်သီဘၣ်ႉနက့ၤလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်က့ၤအီၤန့ၢ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ခံဂၤဒၣ်လဲာ်မ့တဟံဘၣ်လိာ်သးဘၣ်နါက့ဂ့ၤန့ၣ်ၦၤပိာ်ခွါကဘၣ်ဟံးမူဒါလၢဖိသၣ်အဂီၢ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်ၦၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ၦၤဟံးမူဒါဒ်န့ၣ်အိၣ်စှၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဲာ်ထံနီၤဖးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီကီၢ်စဲၣ်ဃုာ်ဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သူကသံၣ်မူၤဘှီးဟဲအါထီၣ်၀ဲအသိးခီဖျိလၢကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤအဃိတၢ်ဂ့ၢ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံလၢအမ့ၢ်ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးဘၣ်ဆၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤလၢအတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်တဲ၀ဲလၢဟံၣ်ပူၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးတဲဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်အိၣ်သးတဘူၣ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးနီၢ်ဖီအဲၣ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးလၢဟံၣ်ပူၤတဂၤအံၤစ့ၢ်ကီးစံး၀ဲလၢ“ဖဲယန့ၢ်ဒီးယ၀ၤအခါန့ၣ်မ့ၢ်လၢအသူကသံၣ်မူၤဘှီးအဃိယသးဘၣ်ဖှီၣ်ညါႉလၢခံန့ၣ်ယမၤတဲာ်ကွံာ်တၢ်ဆဲးကျိးဒီးၦၤကိးဂၤဒဲးဘျီယကစၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်မၤႉယကွၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ယဖိမုၣ်ႉတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်ယ၀ၤဒီးအမိအပါနါက့ဆဲးကျိးယၤတဘူၣ်ဘၣ်ႉယအဲၣ်ဒိးတဲဘၣ်ပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢတဘၣ်ပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါၦၤဂုၤၦၤဂၤနီတဂၤဘၣ်ႉအဆိကတၢၢ်န့ၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးအိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢနကစၢ်နကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်သူၣ်မံသးမုာ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖး၀ဲန့ၣ်လိၤႉ နါမုအဲတၤအံၤခါဆူညါန့ၣ်တဲ၀ဲလၢကဂုာ်ကျဲးစၢးဃုဖံးဃုမၤတၢ်ဒီးပာ်လီၤ၀ဲတၢ်ပညိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါအဖံအဖုအံၤအဘျုးအဖှိၣ်အိၣ်အါမးလၢအဖီခိၣ်ဒီးကလိးန့ၢ်၀ဲအဖံအဖုအကမၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ယၤန့ၣ်ယတၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႇယတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဃိယမ့အိၣ်ဖဲအံၤဒုတမ့ၢ်လၢယဃုစ့ကဘၣ်အါအါဘၣ်ႉခီဖျိယအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယဖိန့ၢ်တယံၤဒံးဘၣ်အဃိယကဘၣ်အိၣ်ဆိဃာ်ဆူၣ်ဆူၣ်ချ့ချ့လီၤႉလါအ့ဖြ့ၣ်ဘျီန့ၣ်ယကလဲၤထီၣ်မၤတၢ်လၢဘီးကီးႉယအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်န့ၢ်ယဖံယဖုအကမၢ်မီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် တဲပၠး၀ဲဒၣ်အတၢ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤႉ နါမုအဲတၤအဖံအဖုအံၤအသးနံၣ်ကအိၣ်လံ၀ဲလၢအနံၣ်(၆၀)ဃၣ်ဃၣ်လံဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်သူၣ်ထီၣ်ဒဲအိၣ်လၢရီဘၢၣ်ကျီးပူၤဒ်န့ၣ်လီၤအဃိယတၢ်ပညိၣ်အိၣ်လၢယအဲၣ်ဒိးတ့ထီၣ်န့ၢ်ယဖံယဖုအဟံၣ်တဖျၢၣ်အသိး လၢကအံးထွဲကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်ယဖိမုၣ်၀ဲၢ်ကိအဂီၢ်န့ၣ်အဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဖးအါညါအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ခီဖျိယသးဘီၣ်ဒံးအဃိယဂုာ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်န့ၢ်ဒီဒူၣ်ဒံးႉလၢယဖံယဖုဒီးယဖိမုၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ယကဘၣ်ပာ်သးဆူၣ်ဆူၣ်လီၤႉလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ယကဘၣ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှးတၢ်ဒံးလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲပာ်ဆူၣ်သးလၢခါဆူညါအဂီၢ် န့ၣ်လီၤ
ပယီၤသုးတပျဲပလီဟီၣ်က၀ီၤဖိလၢကစိ၁်ထီၣ်စိ၁်လီၤစဲးဖီကဟၣ်သိဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီၣ်တဖၣ်လၢၤဘၣ်
လါမးရှး ၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ပလီကီၢ်ဆၣ် ပလီႇပလၣ်ႇပလီၣ်၀့ၢ်ဒီးဒူသ၀ီလၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် စးထီၣ်ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤသၢနွံတနွံန့ၣ်ပယီၤသုးတပျဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢကစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤစဲးဖီကဟၣ်အသိလၢၤဘၣ်ဒီးတဲပျံၤစ့ၢ်ကီးၦၤၦ့ၤဆါတၢ်ဖိတဖၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ပလီ၀့ၢ်ပူၤလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံး၀ဲ“အ၀ဲသ့ၣ်တပျဲသိကျးလၢကဆါ(ဒးစံၣ်)လၢၤဘၣ်ႉပယီၤသုးန့ၣ်တဲပျံၤဃာ်ကျးကစၢ်အိၣ်မီၤနီၤႉတဲ၀ဲလၢကျးကစၢ်မ့ဆဲးဆါဒံးသိန့ၣ်ကဒုးလီၤ၀ဲလၢဃိာ်ပူၤတစိၤသးညါဒ်န့ၣ်ႉတဲပျံၤ၀ဲပၢၢ်တုၤလၢကမၤသံ၀ဲညါႉနကစိာ်သိန့ၣ်တဲလၢၤတဂ့ၤႇနလဲၤၦ့ၤလၢကျးပူၤမးတန့ၢ်လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးအံၤတပျဲၦၤစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤစဲးဖီကဟၣ်သိလၢၤဘၣ်ဒီးတပျဲသိကျးလၢကဆါ၀ဲသိအံၤစ့ၢ်ကီးလၢာ်ဘၣ် အမဲာ်ညါစးထီၣ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤန့ၣ်တပျဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢကစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤဟုသးဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအဂၤတဖၣ်လၢၤဘၣ်အသိးပယီၤသုးဆီလီၤတြဲၤအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤ၀့ၢ်ချၢကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ကယဲၢ်မ့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တြီဃာ်၀ဲခဲလၢာ်လီၤႉဟုသးႇဒးစံၣ်ႇဒံၣ်စဲၣ်ႇပရံမံယါခဲလၢာ်လီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဆီလီၤတြဲၤအိၣ်သိးသမံသမိးတၢ်ႉစးထီၣ်ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆီလီၤအါထီၣ်တြဲၤအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်ႉမ့၀ံၤအ၀ဲသ့ၣ်စးထီၣ်တြီ၀ဲတၢ်ဒ်အံၤလီၤႉခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်မၤ၀ဲဒ်န့ၣ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကမျၢၢ်အဂီၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၁ သီအနံၤ ပယီၤသုးဆီလီၤတြဲၤအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤ၀့ၢ်ချၢအခါန့ၣ် ပယီၤသုးအံၤကူထီၣ်သိးထီၣ်၀ဲတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးအတၢ်ကူတၢ်ကၤ(ယူၣ်နံၣ်ဖီ)အိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လၢကျဲမုၢ်ဒီတဘိညါဒီးဟံကွံာ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဒးစံၣ်ႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးဃ့အီၣ်လီး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၂ သီအခါစ့ၢ်ကီး လၢပလီ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ် ပယီၤသုးနုာ်လီၤဖီၣ်ဒံး၀ဲ (CDM)ကၠိသရၣ်မုၣ်ဒီးကမျၢၢ်တနီၤလၢဟံၣ်ပူၤကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ကစီၣ်သန့ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တခီးထိၣ်ကံၣ်ချံအၦ့ၤဂ့ၤထီၣ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤအၦ့ၤထီၣ်အကတီၢ်ခီဖျိတခီးထိၣ်ကံၣ်ချံအၦ့ၤဂ့ၤအဃိ တနံၣ်အံၤၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တခီးထိၣ်ကံၣ်ဖိလၢအိၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ်ဂီၢ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် ၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တခီးထိၣ်ကံၣ်ဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ“တနံၣ်အံၤအသၣ်ဖးအါညါႉ အၦ့ၤနါက့ဂ့ၤအဃိပၦ့ၤအီၣ်သိၦ့ၤအီၣ်ဟုသးနါက့ဘၣ်ဂီၢ်ထီၣ်တစဲးမီၤနီၤႉနပာ်ဖှိၣ်စ့နါက့န့ၢ်က့ၤတစဲးတမွဲးႉ တၢ်အီၣ်တၢ်အီအၦ့ၤထီၣ်အကတီၢ်တခီးထိၣ်ကံၣ်အၦ့ၤထီၣ်အဃိဘၣ်ဂီၢ်ထီၣ်လၢပဂီၢ်စ့ၢ်မီၤနီၤႉ နသူၣ်တခီးထိၣ်ကံၣ်အံၤအဆှူတအိၣ်ဘၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်ဒီးတနံၣ်န့ၣ်အၦ့ၤတဒံသိးလိာ်သးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကညီကီၢ်စဲၣ်ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤဖဲမဟိတနံၣ်န့ၣ်တခီးထိၣ်ကံၣ်တပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်ထဲ(၁၅၀၀)တုၤလၢ(၂၀၀၀)ကၠးလီၤဒီးဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤတပီၢ်န့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်(၃၈၀၀)တုၤလၢ(၄၀၀၀)ကၠးညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တခီးထိၣ်ကံၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တခီးထိၣ်ကံၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်တၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်၀ဲလၢပကိကီၢ်ဒိၣ်ႇတလၢၤကီၢ်စဲၣ်ႇတနီသရံၣ်ကီၢ်ဒိၣ်ႇ ကညီကီၢ်စဲၣ်တဖၣ်အပူၤဒီးအါဒၣ်တက့ၢ်ၦၤၦ့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်ၦ့ၤတခီးထိၣ်ကံၣ်အချံအံၤလၢအပီၢ်ႇအကံလိဒီး လဲၤၦ့ၤ၀ဲတုၤလၢကျီးပူၤညါန့ၣ်လီၤႉ ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်လၢအသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တခီးထိၣ်ကံၣ်အံၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲကညီကီၢ်စဲၣ်ဘၣ်ဆၣ် နမ့ထိၣ်သတြီၤအီၤဒီးၦၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအဂၤတဖၣ်န့ၣ်ၦၤသူၣ်ဖျးတခီးထိၣ်ကံၣ်အိၣ်စှၤဒံးလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤသူၣ်တခီးထိၣ်ကံၣ်ဖိလၢအိၣ်ကီၢ်စဲၣ်ပူၤအံၤတဖၣ်ပဲာ်ထံနီၤဖးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢတခီးထိၣ်ကံၣ်အချံအံၤအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်တၢ်ထၢနုာ်သူအီၤလၢတၢ်တ့ကိၣ်တ့နီအကျါဒီး လၢကသူအကျါအိၣ်၀ဲတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါတၢ်၀ဲၤဆါအချံစ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၅)ကလီၢ်ဘျဲၣ်လံဒီးလိၣ်ဘၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ် KPSN ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ
လါမးရှး ၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် စးထီၣ်သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတုၤလၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤန့ၣ် လၢကီၢ်သူလ့ၤကညီတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ တဖၣ်အပူၤ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထီၣ်တုၤလၢ(၅)ကလီၢ်ဘျဲၣ်လံဒီး ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်တိစၢၤၦာ်ဘျးစဲ(KPSN)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၇ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးအံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်ဘၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤဒီးလိၣ်ဘၣ်၀ဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ်လၢအမ့ၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်ခိၣ်ဒုး‚ကသံၣ်ကသီႇကၠိတၢ်ပီးတၢ်ပီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်(KPSN)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (KPSN)ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ နီၢ်၀ါခုၣ်ရှံစံး၀ဲလၢ“ကီၢ်ရ့ၣ်ကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးၦၤအိၣ်ႉ ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်လၢအ၀ဲဟ့ၣ်ၦၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်အိၣ်ႉလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်ပမၤစၢၤဘၣ်ၦၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်အလၢအလီၣ်လၢၦၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးဘၣ်ႉအိၣ်ဒၣ်လၢပမၤစၢၤလၢဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတဘျီဘျီဒ်န့ၣ်လီၤႉဒ်သိးတၢ်ကရၢကရိလၢအိၣ်ကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢတဖၣ်အံၤဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကသ့အဂီၢ်န့ၣ်ပမၤနီၣ်မၤဃါစရီဒ်အံၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတုၤလၢ(၂၀၂၂)လါအီကူးပမ့က့ၤထိၣ်သတြီၤ၀ဲန့ၣ်ကညီၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်တုၤလၢ(၁၈၀‚၀၀၀)ဘျဲၣ်ညါဒီးဖဲန့ၣ်အကျါတီအူကီၢ်ရ့ၣ်ႇချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်လီၤဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးလၢပဒွးပာ်ဖှိၣ်ဃာ်လၢအပူၤကွံာ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်တနံၣ်အံၤအတီၢ်ပူၤကလိၣ်ဘၣ်၀ဲစ့ဒီၣ်လၣ်(၃၆)ကကွဲၢ်ဘျဲၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ်(KPSN)လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လံာ်တၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအပူၤစံး၀ဲလၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်န့ၣ်ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၁၂၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ႇတီအူကီၢ်ရ့ၣ်(၃၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ႇချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(၁၄၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(၁၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ႇမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(၁၀၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ႇဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(၉၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၁၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ကပျဲအခွဲးလၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးကအိၣ်ကဒုသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအံၤဒီး ကဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ကူၣ်စါယါဘျါတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးကပတုာ်ကွံာ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသုးမီၤစိရိၤႇတၢ်ဆါန့ၢ်ကဘီယူၤအသိတဖၣ်ဒီးကဟံးန့ၢ်၀ဲ(ခီပနံၣ်)လၢသုးမီၤစိရိၤပၢ၀ဲတဖၣ်အံၤအရ့ဒီးကဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဆူၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒီးၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KPSN)ဃ့ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (KPSN)အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ကညီဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိတခါတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါ တၢ်ကရၢကရိအံၤဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲကညီၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ကရၢကရိဒီးၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဃိအံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ(Martial Law)၀ံၤလီၢ်ခံကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံပူၤပယီၤသုးဖီၣ်မၤဒၢၣ်ကမျၢၢ်အဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီကီၢ်စဲၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ သုးမီၤစိရိၤဘိးထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤလၢအမ့ၢ်သုးတၢ်ပၢတၢ်ပြး၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးဖီၣ်မၤဒၢၣ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အိၣ်အဂၤ(၃၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဟါခီ ၆ နၣ်ရံၣ်တုၤလၢဂီၤခီ ၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ ၦၤလၢအဟးထီၣ်တၢ်ချၢတဖၣ် ပယီၤသုးဘံၣ်ဘၢကရူၢ်တဖၣ်အံၤခးပျံၤခးဖုး၀ဲဒီးကျိတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါဖီၣ်မၤဒၢၣ်ဟံးအရ့အိၣ်အဃိ ကျးလၢအအိးထီၣ်ဆါတၢ်ထဲလၢမုၢ်နၤခီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်အိၣ်ပတုာ်ကွံာ်၀ဲဒီး တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢ ၦၤဂ့ၢ်၀ီမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ဟါခီ ၅ နၣ်ရံၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ပံးကွံာ်ကျးလီၤႉမ့ၢ်ဆဲးခံတစဲးန့ၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်ဟံအရ့မီၤနီၤႉလၢညါခါမုၢ်နၤခီန့ၣ် ထံချီဆၢကျးႇမ့ၤကၠီၣ်ကျးႇတဘျုၣ်(ကိယၤ)ကျးဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီကျးတဖၣ်အံၤတၢ်ကးတံၢ်ကွံာ်၀ဲအဃိ ၦၤကိးဂၤဒဲးတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူမီၤနီၤႉၦၤလၢတၢ်ဖီၣ်ဟံးအီၤအရ့တဖၣ်တနီၤန့ၣ်ဘၣ်က့ၤရ့ထီၣ်အီၤလၢစ့အိၣ်၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်– ကညီတၢ်ကစီၣ် ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၆ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထုးထီၣ်(မၤရှဲၤလီ)၀ံၤအလီၢ်ခံပယီၤသုးဒီးပၢၤကီၢ်တဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးမၤဃံးထီၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံ၀့ၢ်ပူၤ၀့ၢ်ချၢတြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်တဖၣ်အဃိၦၤအိၣ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤဟဲဆါတၢ်အီၣ်တၢ်အီတအိၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်ဒီးၦၤဟဲၦ့ၤအီၣ်တၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤစ့ၢ်ကီးတအိၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်အဃိကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတနီၤထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲဒီးသုးလီၢ်သုးကျဲလဲၤအိၣ်လၢတၢ်လီၢ်အဂၤဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်သူတၢ်သၣ်တၢ်ဒိးတၢ်လၣ်တၢ်ဖိးတၢ်လံၤလၢအဟးထီၣ်လၢသ၀ီပူၤတဖၣ်န့ၣ်ၦၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဟဲဆါ၀ဲလၢ၀့ၢ်ပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ႉခဲအံၤ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိလံႉၦၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး(၅)ဂၤနါက့တန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉနကမၤအီၣ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဒ်သိးလၢညါခါဘျ့ဘျ့ဆှီဆှီတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဃိဒီတ၀့ၢ်န့ၣ်လီၤဂာ်ဒ်သိးနအိၣ်လၢဃိာ်ပူၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ် ကမျၢၢ်ပိာ်မုၣ်တဂၤစ့ၢ်ကီးစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢနိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤတၢ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ(မၤရှဲၤလီ)၀ံၤအလီၢ်ခံၦၤလၢအလုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အံၤပယီၤသုးခးပျံၤခးဖုး၀ဲလၢကျိႇဖီၣ်မၤဒၢၣ်ဟံးအရ့အိၣ်၀ဲအသိးကွီၢ်ဘျီၣ်စံၣ်ညီၣ်လီၤတၢ်ကမၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢကမျၢၢ်အိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးမၤဃံးထီၣ်တၢ်သမံသမိးလၢ(ယ့၀့ၢ်ပူၤ)
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ယ့ကီၢ်ဆၣ် ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤန့ၣ် တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲလၢ ပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်အဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးမၤဃံးထီၣ်တၢ်သမံသမိး လၢ(ယ့၀့ၢ်)ဒီတ၀့ၢ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီအနံၤ ကီၢ်ဆၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤလၢ၀ဲလၢအမ့ၢ်(Martial Law)အကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီး၀ဲ(ယ့ကီၢ်ဆၣ်)အံၤဒီး ပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်ႇဃ့အီၣ်စ့လၢမီၣ်ကန့ၤႇကၠိတတါသ၀ီ တဖၣ်အပူၤတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါမၤဃံးထီၣ်တၢ်သမံသမိးလၢ၀့ၢ်ပူၤ၀့ၢ်ချၢအဂ့ၢ်န့ၣ် ယ့တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်(YGF)တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် စီၤခ့ၣ်သ့ၣ် စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ခဲအံၤလၢယ့၀့ၢ်ဒီတဖျၢၣ်အပူၤ၀့ၢ်ပူၤ၀့ၢ်ချၢန့ၣ်တၢ်ဃံးထီၣ်ခဲလၢာ်လီၤႉၦၤခးအ၀ဲသ့ၣ်အၦၤဘၣ်အါအဃိကဘၣ်မ့ၢ်အပျံၤတၢ်လီၤႉဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိႇဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်ႉမ့၀ံၤမၤအီၣ်စ့လၢကမျၢၢ်အအိၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ထုးထီၣ်(Martial Law)အံၤလၢကအဲၣ်ဒိးဘၣ်အၢလၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအဖီခိၣ်လီၤဒီးပျံၤတၢ်အဃိထုးထီၣ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် (YGF)တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ် စီၤခ့ၣ်သ့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်တနံၣ်အံၤလါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤန့ၣ် လၢ(ယ့ကီၢ်ဆၣ်)မီၣ်ကန့ၤသ၀ီဒီး သ၀ီအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကမျၢၢ်ယီၢ်ဘၣ်ပယီၤသုးအမ့ၣ်ပိၢ်အံၤအိၣ်၀ဲ(၄)ဂၤလံအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“လါယနူၤအါရံၤဒီးလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ လါ အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ၦၤယီၢ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်(၄)ဂၤလံမီၤနီၤႉဖဲ(မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီပူၤအံၤပယီၤသုးတၢ်လူၢ်အိၣ်(၃)လူၢ်ညါႉအ၀ဲသ့ၣ်သုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢ(မီၣ်ကန့ၤ)သ၀ီချၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျီးပူၤမီၤနီၤႉၦၤပိာ်ခွါလၢအယီၢ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်(၄)ဂၤအကျါန့ၣ်ဘၣ်ဒိနးနးကျံၤကျံၤ(၂)ဂၤႉလၢအ၀ဲခံဂၤခီန့ၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ကျိအက့အခီလီၤႉၦၤဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤသးၦၢ်ကအိၣ်အနံၣ်(၆၀)ခိၣ်ဃၢၤထဲန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၉ သီအခါစ့ၢ်ကီး ယ့ဘလူတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးကရူၢ် နုာ်လီၤခး၀ဲပယီၤသုး(ယ့တတါကၠံ)တၢ်သမံသမိးတြဲၤလၢအိၣ်ဖဲတလၢၤကီၢ်စဲၣ်ကလံၤထံး ယ့–ဒ၀ဲၢ်ကျဲမုၢ်ခိၣ် အံၤဒံးအဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါ၀ဲလၢ(Facebook)ပူၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ်(ယ့ကီၢ်ဆၣ်)အပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢယ့တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်(YGF)ႇ ယ့ဘလူကရူၢ်ႇ တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်နုာ်လီၤဟူးဂဲၤ၀ဲလၢဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပလီၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိးကၠိသရၣ်မုၣ်(၄)ဂၤဒီးကမျၢၢ်(၁၂)ဂၤ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ် ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပလီၣ်ကီၢ်ဆၣ် က၀ီၤဒ့တဖၣ်အပူၤ ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၂ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိး၀ဲ CDM ကၠိသရၣ်မုၣ်(၄)ဂၤဒီးကမျၢၢ်(၁၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (CDM)ကၠိသရၣ်မုၣ်ဒီးကမျၢၢ်လၢပယီၤသုးဖီၣ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်က့ၤကိးအီၤလၢ(ပလီၣ်ကီၢ်ဆၣ်) ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၂၈၅)သုးကလၢၤဒီးဃ့အီၣ်စ့လၢၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲအ၀ဲတနံၤဒီးမဟါတနံၤနါက့ပယီၤသုးဖီၣ်ၦၤကအိၣ်လၢ(၁၆)ဂၤညါႉဖဲန့ၣ်အကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲ(CDM)သရၣ်မုၣ် ၄ ဂၤႉ မ့မ့ၢ်လၢအဂၤတဖၣ်န့ၣ်ကဲ၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်လီၤႉ ဘၣ်မနုၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဖီၣ်၀ဲလဲၣ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးမၤအီၣ်စ့အဃိဖီၣ်၀ဲလီၤႉ ၦၤလၢတၢ်ဖီၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤတၢ်တပျၢ်လီၤ၀ဲဒံးဘၣ်ႉ(CDM)သရၣ်မုၣ်လၢတၢ်က့ၤဖီၣ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်လၢ(က၀ီၤဒ့ ၃)တဂၤႇလၢ(သ၀ီၤဒ့ ၄)န့ၣ်တဂၤႉအဖီၣ်၀ဲ၀ံၤဘျီက့ၤကိး၀ဲလၢသုးရ့ၣ်(၂၈၅)န့ၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂)လါအီးကထိဘၢၣ် ၄ သီအခါစ့ၢ်ကီး လၢဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးဟးဖီၣ်၀ဲဒၣ် ကမျၢၢ်ဒီးၦၤမၤ(CDM)တဖၣ်အိၣ်အဃိ ကၠိသရၣ်/မုၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးစံၣ်အိၣ်ခူသူၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ(CDM)ကၠိသရၣ်မုၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခါခဲအံၤလၢတနီသရံၣ်ကီၢ်ခီဒိၣ်(ပလီၣ်ကီၢ်ဆၣ်)ဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ဲလၢဟီၣ်က၀ီၤ တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်သမံသမိးတြဲၤ(ဂိတ်)ဟဲအါထီၣ်လၢမၠၣ်၀တံၣ်–ဖၣ်အၣ်အ့ရှါကျဲမုၢ်ခိၣ်
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တၢ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤသုးတၢ်ပၢတၢ်ပြး(Martial Law)၀ံၤအလီၢ်ခံ လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်–ဖၣ်အၣ်အ့ရှါကျဲမုၢ်ခိၣ်န့ၣ် တၢ်သမံသမိးတြဲၤ(ဂိတ်)ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးၦၤအိၣ်ခိးထၢစ့ဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးမီၤစိရိၤထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤလၢကၠၤအ့စ့ၣ်ကၠံဒီးကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်(၂)ဘ့ၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲသုးတၢ်ပၢတၢ်ပြးအံၤ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် တၢ်သမံသမိးတြဲၤ(ဂိတ်)ဟဲအါထီၣ်၀ဲလၢမၠၣ်၀တံၣ်–ဖၣ်အၣ်အ့ရှါကျဲမုၢ်ခိၣ်ဒီတဘိညါဒီး ၦၤအိၣ်ခိးထၢစ့ဟဲအါထီၣ်၀ဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတြဲၤလၢအအိၣ်ခိးထၢစ့တဖၣ်အံၤဟဲအါထီၣ်အဃိၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိလၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤကျဲ၀ဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အ၀ဲသ့ၣ်ဒွး၀ဲတကဲးလၢၤဘၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီသိလ့ၣ်ဖိတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ခဲအံၤကျဲဖဲန့ၣ်ဒီတကျိၤန့ၣ်တြဲၤကအိၣ်အခါ(၂၀)ညါႉတၢ်အိၣ်သးဂ့ၤဒံးအခါန့ၣ်ကအိၣ်ဖဲ(၆)ခါႇ(၇)ခါလီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ဆီလီၤတြဲၤခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆီလီၤလၢအကစၢ်ဒၣ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢမၠၣ်၀တံၣ်–ဖၣ်အၣ်အ့ရှါကျဲမုၢ်ခိၣ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးအဘၢၣ်စၢၤ ခဲအံၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်ဒီးကျဲမုၢ်၀ဲန့ၣ်ဒီတကျိၤန့ၣ် တၢ်ဆီလီၤ၀ဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တၢ်သမံသမိးတြဲၤတဖၣ်ဒီးဃ့အီၣ်၀ဲစ့အံၤဆူသိလ့ၣ်တီၣ်ၦၤလဲၤက့ၤတၢ်ဖိဒီးသိလ့ၣ်တီၣ်ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်အအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီပနံာ်သိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤနီပနံာ်သိလ့ၣ်ဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ“တြဲၤတဘ့ၣ်တဘ့ၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤစ့လၢ(၃၀၀၀)ႇ(၅၀၀၀)ႇ(၁၀၀၀၀) ကၠးညါႉမ့၀ံၤတြဲၤတဘ့ၣ်ဒီးတဘ့ၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤစ့တဒ်သိးဘၣ်ႉကွၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးဃ့၀ဲန့ၣ်ဃ့၀ဲလီၤႉ နတဟ့ၣ်လီၤဘၣ်ခီဒၢးတန့ၢ်ဘၣ်ႉမ့လဲၤသးဒ်အံၤဒုပဟးနီအီၣ်ကါတသ့လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါအ့ရှါကျဲမုၢ်ခိၣ်၀ဲအံၤခီဖျိပယီၤသုးအိၣ်ခိးသမံသမိးသိလ့ၣ်တခိၣ်ခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံၤညါအဃိ သိလ့ၣ်ကတာ်ထီသးလၢကျဲပူၤဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢၦၤလဲၤဆှၢ၀ဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီးလဲၤတုၤဆဲးခံ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤနီပနံာ်သိလ့ၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
လၢဖိမုၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ် နါမူၤ ဘုၣ်ဆါထိး
လၢဖိမုၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ် နါမူၤ ဘုၣ်ဆါထိး ဖါတီနီၢ် လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ် လၢတီနီၢ်ကစၢၢ်ခီၣ်ထံး ဒူသ၀ီတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ် ၦၤမုၢ်ၦၢ်တဂၤဘုၣ်လီၤထိးဆၣ်လၢကရၢၢ်တဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲန့ၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအါလၢဘၣ်ဘုၣ်လီၤ၀ဲထိးဆၣ်ႇဘၣ်မၤကဆှီ၀ဲထိးဘၣ်မၤကဆှီ၀ဲထိးကရၢ န့ၣ်လီၤႉ ၦၤမုၢ်ၦၢ်၀ဲအံၤအမံၤလၢနါမူၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်(ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ တီနီၢ်ကစၢၢ်ခီၣ်ထံးသ၀ီတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤႉ ကညီမုၣ်ၦၢ်နါမူၤအံၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢာ်ကွံာ်၀ဲဒီးထိးလၢအဘုၣ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ နါမူၤအထိးကရၢၢ်အံၤအထီအိၣ်(၁၅)ပ့ၣ်ဒီးအလဲၢ်အိၣ်ထဲ(၇)ပ့ၣ်န့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်ထိးကရၢအခိၣ်ဒုးခီန့ၣ်ဒုးထီၣ်၀ဲလၢသ့ၣ်လၣ်န့ၣ်လီၤႉ မ့မ့ၢ်ထိးကရၢအထူၣ်ခီန့ၣ်တ့ထီၣ်၀ဲဒီး၀ၣ်ႇအဒါခီန့ၣ်ဖူ၀ဲဒီး(ဘံလးမၠ့ၣ်)အတီၣ်ကအိၣ်(၆)စုမုၢ်ဒိၣ်ဒီး အထိးကရၢအဒူၣ်၀း၀းတရံးန့ၣ်ဒူၣ်ဃာ်၀ဲလၢဂာ်လၢၢ်ကမူၣ်(ဘံလးမၠ့ၣ်)ကအိၣ်(၃)စုမုၢ်ဒိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပထံၣ်ဘၣ်လၢနါမူၤအံၤဘုၣ်ထိးလၢအအိၣ်ဟဲလၢတၢ်ချၢ(၁၆)ဒုန့ၣ်လီၤႉ နါမူၤလၢအသးနံၣ်ကအိၣ်အနံၣ်(၄၀)အံၤအနီၢ်ကထီ၀ဲ(၅)ပ့ၣ်ဘျဲၣ်ဒီး မ့ၢ်ၦၤတဂၤလၢအဒုၣ်အဒ့အဂံၢ်ဂ့ၤဘါဂ့ၤတဂၤလီၤႉတၢ်လၢနါမူၤအံၤမ့ၢ်ၦၤတဂၤလၢအကူနံၣ်ဃံးဃံးဖိဒီးကူထီၣ်၀ဲထီထီအသိးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤတဂၤလၢအမၤတၢ်မၤဒ်သိးၦၤပိာ်ခွါတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤႉနါမူၤအံၤမ့ၢ်၀ဲၦၤမုၣ်ကမဲတဂၤဒီးအ၀ဲအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးအဖိမုၣ်(၂၀)နံၣ်တဂၤလီၤႉဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်အဖိမုၣ်ခီန့ၣ်ပျဲလဲၤထီၣ်၀ဲကၠိလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်လၢအဖိကၠိတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢၤစ့အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိလၢအိၣ်နါမူၤသ၀ီအခိၣ်အဃၢၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်လုၢ်အီၣ်အသးသမူလၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်စံာ်မၤအီၣ်ကျီးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ကျီးဘၣ်ဆၣ်သ၀ီဖိတနီၤန့ၣ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲသဘ့ဟီၣ်လာ်ႇနံၣ်သိႇဘုခ့ဒီးရီဘၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတကပၤခီန့ၣ်ဒ်မိၢ်လုၢ်ပၢ်လၢ်အိၣ်ပာ်အသိးဘုၣ်အီၣ်၀ဲဆီႇထိၣ်ဒ့ၣ်ႇမဲးတဲးလဲးႇကျီၢ်ဒီးပနၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉသ၀ီလၢအိၣ်ဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံအါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ၦၤလဲၤထီၣ်ဃုဖံးဃုမၤက့ၤတၢ်မၤလၢယိၤကီၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၤစှၤအဃိၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢအိၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်လဲၤထီၣ်ဃုဖံးဃုမၤက့ၤတၢ်မၤလၢယိၤကီၢ်ဒီးသ၀ီပူၤန့ၣ်ၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အိၣ်တ့ၢ်က့ၤထဲစှၤဂၤလီၤႉလၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးမိၢ်ပၢ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်မၢအဒံၣ်အဖိလဲၤထီၣ်မၤက့ၤတၢ်လၢယိၤကီၢ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်နါမူၤအံၤမ့ၢ်မိၢ်တဂၤလၢအဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဆီၣ်ထွဲအဖိလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဃိ တမၢအဖိမုၣ်လဲၤထီၣ်မၤတၢ်လၢယိၤကီၢ်ဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီအ၀ဲဘုၣ်ဆါထိးဘှါဆှဲ၀ဲတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့လၢအဖိကၠိအဂီၢ်ဒီးလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢကညီန့ၣ်အလုၢ်လၢ်အိၣ်တခါဖိပိာ်မုၣ်မ့ဖျီသးန့ၣ်ကဘၣ်တူၢ်လိာ်ဖီဒုးအီၣ်ဒုးအီတၢ်ဒီး အဃိညီနုၢ်ၦၤပိာ်မုၣ်တကပၤန့ၣ်ဘုၣ်ဃာ်၀ဲထိးတဒုတုၤလၢအဖးဒိၣ်တစုန့ၣ်လီၤႉတၢ်လၢထိးအံၤၦၤသူ၀ဲဖဲၦၤလုၢ်ထီၣ်ပာ်ထီၣ်တၢ်အခါမ့ၢ်ဂ့ၤႇဖဲၦၤမၤဘူၣ်မၤဘါအခါမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ၦၤဖီဒုးအီၣ်၀ဲဒီးထိးညၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ နါမူၤအံၤလၢညါခါန့ၣ်ဘုၣ်ထဲထိးကီၢ်ပယီၤတဖၣ်လီၤဒီးတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢာ်ၦၤကညီစ့ၢ်ကီးလီၤဘှံးတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါန့ၣ်အီၣ်ဘၣ်အထိးအနါ(အမၠး)စ့ၢ်ကီးစှၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉခဲအံၤစးထီၣ်ဘုၣ်၀ဲထိးလၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤတယံၤဒံးဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်သနါက့အ၀ဲဘုၣ်ပၠးကွၢ်၀ဲထဲ(၇)ဒုဒံးန့ၣ်လီၤႉထိးတဖၣ်အံၤနဘုၣ်အီၤအဘျုးအိၣ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒံးထိးအိၣ်ဖဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒံးအဃိလၢခံတ၀ီန့ၣ်ယဘုၣ်အါထီၣ်၀ဲဒၣ်ထိးန့ၣ်လီၤႉယဘုၣ်ထိးအမဲာ်ညါန့ၣ်ယဘုၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးကျီၢ်ႇဆီႇထိၣ်ဒ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လီၢ်ဖဲအံၤခီဖျိထိးၦ့ၤဂ့ၤမၢ်မၢ်လီၤအဃိၦ့ၤဘုၣ်အါထီၣ်ထိးဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢကညီဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤၦၤမ့မၤဘူၣ်ဧိၤပွဲဧိၤႇၦၤမ့မၤတပွဲႇၦၤမ့ဖျီသးန့ၣ်ၦၤဖီဒုးအီၣ်၀ဲထိးညၣ်အဃိ အခါဖဲန့ၣ်ဒ်နလိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်နဟးဃုၦ့ၤထိးတဘၣ်ဘၣ်ႉ ၦၤၦ့ၤထိးအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်လၢအ၀ဲကၦ့ၤဘုၣ်အါထီၣ်ထိးအဂီၢ်န့ၣ်အတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ႇနကဘုၣ်ထိးအဂီၢ်န့ၣ်ခီဖျိဘၣ်ဘျၢလီၤကျိၣ်စ့လၢာ်အါမးအဃိလီၤႉအဘုၣ်ထိးအံၤဘၣ်ဘျၢလီၤ၀ဲလၢစ့ပယီၤ အကလီၢ်(၆၀)ဘျဲၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါတၢ်အိၣ်သးခဲအံၤစ့ယိၤ(၁၀၀၀၀)ဘးန့ၣ်န့ၢ်လၢစ့ပယီၤအကလီၢ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါႉထိးဆၣ်နါက့အၦ့ၤထီၣ်ႉနမ့ဒုးအီၣ်ထိးဆၣ်လၢၦၤတ့ဆါဃာ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ်ဒုအထိးနါ(အမၠး)တအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်ႉအဃိဒ်သိးအမၠးကန့ၢ်အါအါအဂီၢ်ထိးဆၣ်န့ၣ်နမ့ဃါဃုာ်အီၤဒီးအဆၣ်လၢပကတ့အီၤအံၤမးအမၠးကန့ၢ်အါ၀ဲလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ထိးတဖၣ်အံၤယဘုၣ်အီၤ(၄)လါ၀ံၤဘျီန့ၣ်ယဆါကွံာ်အီၤလီၤႉအခီၣ်ထံးတဘျီန့ၣ်ယဘုၣ်ထိးတဒုန့ၣ်အမၠးအိၣ်တ့ၢ်ထဲ(၃၀၀၀၀)ကၠးလီၤႉယထုးထီၣ်ကွံာ်စ့လၢပဘျၢလီၤဃာ်(အယ့)၀ံၤလံမီၤနီၤႉထိးဆၣ်နါက့အၦ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဒိၣ်မးႉထိးဆၣ်အၦ့ၤမ့ဘၣ်န့ၢ်အ၀ဲအံၤတစဲးဒုအမၠးကအိၣ်အါလီၤႉခဲအံၤပဒုးအီၣ်ထိးဆၣ်န့ၣ်ပဃါဃုာ်အီၤဒီးအဆၣ်လၢၦၤဆါ၀ဲလၢတၢ်ချၢန့ၣ်ဒီးယဘုၣ်ပၠးကွၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဂီၢ်ဒိၣ်ထီၣ်တစဲး”အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲဆှဲပၠး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤထိးဖိတဒုန့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်(၁၂၀ႇ၀၀၀)ကၠးဒီး နမ့ဒွးဃုာ်ထိးဆၣ်အဂီၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် နကဘုၣ်ထိးအဂီၢ်နကဘၣ်ဘျၢလီၤစ့လၢကအလီၢ်(၅၀)ကၠးညါအဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂၤတခါလၢနါမူၤသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲန့ၣ်ခီဖျိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အံၤအသးတအိၣ်လၢကဘုၣ်အါထီၣ်ထိးလၢာ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်အဃိခဲအံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢနကလဲၤၦ့ၤထိးလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤမီၤနီၤႉတဘျီတခီၣ်ဒ်နလိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်နဟးဃုၦ့ၤအီၤတန့ၢ်ဘၣ်ႉခီဖျိထိးအံၤအၦ့ၤအိၣ်ပာ်လံဒီးၦၤအီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤခိးၦ့ၤထိးဖိတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“၀ဲဒၣ်န့ၣ်ပဆဲးကျိးဒီးၦၤဘုၣ်ထိးဖိအိၣ်မီၤနီၤႉမ့ကဆါ၀ဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲဆဲးကျိးၦၤလီၤႉ၀ဲဒၣ်န့ၣ်ထိးသမူတဒုန့ၣ်ပစိာ်အီၤဒီးကံလိမီၤနီၤႉတကံလိန့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၇၀၀၀)ဘျဲၣ်(၈၀၀၀)တုၤလၢ(၉၀၀၀)ကၠးညါႉ ဒ်အၦ့ၤထီၣ်အသိးန့ၣ်ပၦ့ၤလီၤႉလၢညါန့ၣ်တၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤဘၣ်ဂီၢ်ဒံးမီၤနီၤႉခဲအံၤဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်အဃိပတဟးၦ့ၤဒ်သိးလၢညါလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပတဲအဒိဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်မ့မုာ်ထီၣ်ခုၣ်ထီၣ်လံတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢမ့အိၣ်လံန့ၣ်ၦၤဘုၣ်ထိးလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤကဘၣ်ဂီၢ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်ညါႉတၢ်ဘုၣ်ထိးတၢ်မၤအံၤစ့ၢ်ကီးမ့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမၠးအိၣ်၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂီၢ်ဒိၣ်မးအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤခိးၦ့ၤထိးဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်တမုာ်တခုၣ်ဘၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်ဒ်သိးနါမူၤအံၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဖံးဘၣ်မၤတၢ်တခီခီဘၣ်ခိးကွၢ်ခဲမုၢ်ဆ့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ကကဲထီၣ်သးဒ်လဲၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး လီၤသူၣ်ဃၢသးဃၢဒိၣ်မးလီၤႉ တၢ်အိၣ်သးဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးနါမူၤအံၤအတၢ်ဆၢကတၢၢ်လၢာ်ကွံာ်၀ဲလၢအထိးကရၢပူၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤဟီၣ်က၀ီၤတၢ်အိၣ်သးအိၣ်လၢဘုၣ်ထိးသ့၀ဲဒံးအဃိအ၀ဲဘုၣ်ဆါဒံး၀ဲထိးန့ၣ်လီၤႉ နါမူၤအံၤလၢအဖိမုၣ်အဂီၢ်ကဃုထၢကျဲလၢအကစၢ်အဲၣ်ဒိးမၤ၀ဲန့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉလၢအဖိမုၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်အံၤအဃိနါမူၤမ့ဘုၣ်ထိးမးဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဖိမုၣ်ကၠိတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ကိးလါဒဲးကသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ