တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ် DKBA သုးခိၣ်စီၤအ့ၤ၀ါ
တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ် DKBA သုးခိၣ်စီၤအ့ၤ၀ါ “နၦၤကလုာ်ကဒဲကဒဲမးအဲၣ်ဒိး၀ဲလၢနလီၤဖးတဘၣ်ဖီၣ်လိာ်စုဘၣ်ႇနဘၣ်အိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးအဖီလာ် လီၤႉဒ်သိးတဲ၀ဲနဘၣ်မၤန့ၣ်အခီပညီတအိၣ်ဘၣ်မီၤ” သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤအ့ၤ၀ါ ဖဲအပူၤကွံာ်ယနူၤအါရံၤ ၂၁ သီအနံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဟံၣ်ဃီ ဟးဂီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အသိးၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးလီၤႉအဃိတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးဘျီညါ၀ဲအံၤမ့ၢ်ကဲထီၣ်သးခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိဒ်လဲၣ်ႇတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်အိၣ်သးလီၢ်ခံကတၢၢ်မ့ၢ်အအိၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပဆဲးကျိးသံကွၢ်၀ဲ(DKBA)သုးခိၣ်ဒိၣ်စိ စီၤအ့ၤ၀ါ ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ သံကွၢ်–၀ံသးစူၤတဲပၠးၦၤဘၣ်ဃးတၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၂၁ သီ တၢ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢနတၢ်လီၢ် တၢ်ကျဲအဂ့ၢ်အကျိၤတစဲးမီၤနီၤႉ စံးဆၢ–ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒီးၦၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ်ကသ့ၣ်ညါအဂီၢ်န့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ဒ်အံၤလီၤႉတၢ်ဟဲကဲထီၣ်သးတကတီၢ် ပမ့ၢ်က့ၤကွၢ်လၢပကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပတီၢ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်လဲၤဒီးကလုာ်ဒူၣ်ဖိလၢအဆဲးလီၤစုမုၢ်ကျၢၢ်လၢ(NCA)တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးကဘၣ်သဂၢၢ်၀ဲလၢၦၤဆဲးလီၤ(NCA)တဖၣ်လၢတၢ်ကမၤအီၤပတဲလၢပယီၤကျိာ်(အလစ်ငိုက်)ဒ်အံၤဒုပတထံၣ်ဘၣ်ဒံးဘၣ်ႉအိၣ်ဒၣ်လၢကကွံာ်လီၤ၀ဲလၢရူႇပကတဲတ့ၢ်မးတၢ်မၤလိလီၢ်မတၤဒုကကွံာ်၀ဲအိၣ်မီၤႉအပူၤကွံာ်န့ၣ်ပကတဲတ့ၢ်မးဒ်သိးကခၠ့ၣ်မတၤန့ၣ်ဖဲမၤဘူၣ်မၤဘါဆၢကတီၢ်ဒုကွံာ်၀ဲဒ်န့ၣ်အိၣ်မီၤႉတၢ်ဒုးအိၣ်အဃိဒၢးကွံာ်၀ဲမီၤႉပမ့က့ၤကွၢ်က့ၤလၢပ၀ဲ(DKBA)ပတကပၤန့ၣ်တၢ်ဒုးလီၤတိၢ်လီၤဆီလၢကအိၣ်ဒီး(DKBA)န့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်အိၣ်ဒၣ်လၢတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤတၢ်မၤသကိးတဖၣ်န့ၣ်ခီဒုကအိၣ်၀ဲတနီၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ပတဆိမိၣ်လၢတၢ်ကကဲထီၣ်သးဒ်အံၤဘၣ်ႉနါက့န့ၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၂၁ သီ ၁၂း၅၅ မံးနံးအခါန့ၣ် ပကတဲတ့ၢ်မးလၢဒုၣ်ဒါသုးမီၤစိရိၤခီဒုလၢပတလီၢ်သးအဖီခိၣ်န့ၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲဒီး ကဘီယူၤလွံၢ်ဘ့ၣ်လၢ(န့ၣ်ပၠံၣ်တီၣ်)န့ၣ်ဟးထီၣ်၀ဲသၢဘ့ၣ်လၢ(ပသံၣ်)န့ၣ်ဟးထီၣ်၀ဲတဘ့ၣ်ႉအလဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢယကၠိလီၢ်န့ၣ်တဘ့ၣ်ႉမ့၀ံၤန့ၣ်ယအိၣ်လီၢ်န့ၣ်ခီဒုယအိၣ်ဟံၣ်ဒီးၦၤမၤတၢ်ဖိအလီၢ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်ယအိၣ်ဟံၣ်ကရၢၢ်အမဲာ်ညါန့ၣ်ယရူန့ၣ်ခဲလၢာ်ကွံာ်လီၤ၀ဲလွံၢ်ဖျၢၣ်ယဲၢ်ဖျၢၣ်မီၤတပိၢ်ဘၣ်တဖျၢၣ်ႉကွံာ်လီၤ၀ဲန့ၣ်အပီၣ်တကထိ(ပေါင် ၁၀၀၀) မ့ၣ်ပိၢ်န့ၣ်ပၣ်၀ဲခံဖျၢၣ်ႉတၢ်ဟးမုၢ်ဟးန့ၣ်ဂီၤခီဒုန့ၣ်အိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢရူဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်ႇဟံၣ်ဒုဒၢးဟးဂီၤ၀ဲတၢ်အက့အခီဘၣ်ႇ ဟံၣ်ဖျိတဲာ်ထီၣ်မတၤဟးမုၢ်ဟးဂီၤ၀ဲမီၤနီၤႉမ့၀ံၤကါနါက့ဟးဂီၤတခိၣ်ခံခိၣ်ဒီးဆဲးကဲးလၢၦၤသုးဖိသူထီၣ်သူလီၤ၀ဲတဖၣ်နါက့ဟးဂီၤ၀ဲစှၤကိးခိၣ်ႉတၢ်ဟးဂီၤလၢအဃၣ်ဃၢၤခီအိၣ်ဒၣ်လၢစှၤကိာ်ဖိလီၤမီၤႉပကတဲတ့ၢ်မးလၢလုၢ်ဒိၣ်ၦ့ၤဒိၣ်လီၤလီၤဆီဆီတအိၣ်ဘၣ်ႉတၢ်မၢၤခီဒုဟးဂီၤ၀ဲဟံၣ်တဖျၢၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီတကရၢၢ်လီၤႉၦၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဟးဂီၤ၀ဲန့ၣ်ႉပဆိမိၣ်လၢအကဟဲမၤ၀ဲ(အလစ်ငိုက်)ဘၣ်မီၤႉယက့ၤပဲာ်ထံနီၤဖးကဒါတၢ်အိၣ်သးခဲလၢာ်န့ၣ်ဘၣ်မနုၤလၢဘၣ်ဟဲကွံာ်လီၤ၀ဲလဲၣ်န့ၣ်ပကတဲလၢယဲန့ၣ်ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်လၢတၢ်ဟံန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ယဲနါက့ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဖှီၣ်ဘၣ်နးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအဃိယမၤစၢၤယလဲၤထိၣ်ဃူထိၣ်ဖိးသုတခးကမျၢၢ်လၢၤတဂ့ၤဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တတူၢ်လိာ်ဘၣ်ႉတတူၢ်လိၣ်ဘၣ်ဘျီယဲခီယထုးက့ၤယသးလီၤႉကမျၢၢ်လၢတၢ်ထုးထီၣ်အီၤလၢ(၅၀၅)တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇဖိသၣ်လၢတၢ်လူၤဖီၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဟဲထီၣ်စံၣ်၀ဲဒၣ်လၢယအိၣ်န့ၣ်ႉဟဲထီၣ်စံၣ်လၢယအိၣ်၀ံၤဘျီက့ၤလီၤက့ၤ၀ဲလၢ၀့ၢ်ပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဃိယသံကွၢ်အီၤသုကမၤဒ်လဲၣ်ႇအ၀ဲသ့ၣ်ကထီၣ်တၢ်မၤလိဒီးပဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်မၤလိလီၤႉဟ့ၣ်တၢ်မၤလိ၀ံၤဘျီကကဲက့ၤ(DKBA)ႉတနီၤနီၤခီဒုကဲတမုာ်ဘၣ်ထီၣ်တၢ်မၤလိ၀ံၤဒီးကလဲၤ၀ဲလၢတၢ်လီၢ်ဃၣ်ဃၢၤကအိၣ်၀ဲႉပ၀ဲခီဒုပတတြီဘၣ်တၢ်ဟံန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၣ်ပတတြီဘၣ်ဖဲအအဲၣ်ဒိးမၤ၀ဲန့ၣ်မၤႉဒီးတခါဒီးခီဒုန့ၣ်လၢတၢ်ဟဲထီၣ်စံၣ်ကဒါက့ၤလၢ၀့ၢ်ပူၤပကတဲမးလၢ၀့ၢ်တကူၣ်လၢ(အညၤ)သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တနီၤနီၤဘၣ်ဃးလၢကသံၣ်သရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ႇလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့၀ဲကျိၤမ့ၢ်ဂ့ၤဟဲထီၣ်စံၣ်အိၣ်ႉၦၤဖိဒံဖိသၣ်ဟဲထီၣ်စံၣ်အိၣ်၀ဲမီၤနီၤႉၦၤဟဲထီၣ်စံၣ်ဘျီၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘျီပဘၣ်မၤစၢၤအီၤမီၤႉအသ့ၣ်၀ဲမၤဆူၣ်မၤနးမၤ၀ဲတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးမၤသံမၤ၀ီ၀ဲဘျီၦၤစံၣ်ထီၣ်၀ဲႉပအိၣ်ကီၢ်တဘ့ၣ်ဃီပမ့ၢ်တမၤစၢၤလိာ်သးဘၣ်န့ၣ်ပကလဲၤမၤစၢၤမတဂၤလဲၣ်ႉမ့ၢ်က့ၤကွၢ်က့ၤလၢအသ့ၣ်၀ဲနါက့အတၢ်ကီတၢ်ခဲမ့အိၣ်ဒ်န့ၣ်အၦၤကလုာ်အထံဖိကီၢ်ဖိမီၤတသးကညီၤ၀ဲဘၣ်ႉအခီပညီတအိၣ်ဘၣ်မီၤႉအဃိန့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးတဲန့ၣ်ပမၤစၢၤတၢ်န့ၣ်ပမ့က့ၤကွၢ်က့ၤန့ၣ်တမ့ၢ်ပတူၢ်လိာ်ၦၤတဖၣ်အံၤလၢပမၢက့ၤဖီးက့ၤဘိပမၢက့ၤခးက့ၤအသ့ၣ်၀ဲတမ့ၢ်ဘၣ်ႉပထ့ဃာ်လၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤလီၤႉကသံၣ်သရၣ်တဖၣ်ပက့ၤကွၢ်က့ၤတၢ်တတီၤန့ၣ်(ခိ၀ံၣ်)တၢ်ဆါကဲထီၣ်သးစ့ၢ်ႉယဲခီယၦ့ၤလၢစဲးတၢ်ပီးတၢ်လီဘျီၦၤဖဲပခိၣ်ပဃၢၤလၢလဲၤတသ့က့ၤတသ့ဘၣ်န့ၣ်အါတက့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟဲဘှီသးဖဲယတၢ်လီၢ်မီၤႉဖဲန့ၣ်အသ့ၣ်၀ဲကဟံန့ၢ်ယၤအညိတခါႉဒီးဃိၣ်သၢဖျၢၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တခါလီၤႉပကတဲတ့ၢ်မးဒ်သိးလၢ(NLD)ပၣ်တံၣ်လၢအဟဲထီၣ်စံၣ်လၢၦၤလူၤဖီၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပ၀ဲခီဒုဟဲထီၣ်စံၣ်တစိၢ်တလီၢ်ဒၢးပဘၣ်ဟ့ၣ်အိၣ်ကဒု၀ဲသးႉတၢ်လၢညါပဒိၣ်ဒီးၦၤန့ၣ်ပမၤသကိးတၢ်အိၣ်ႉတနီၤနီၤလဲၤက့ၤ၀ဲကျဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကမၤ၀ဲန့ၣ်သုးတဒၢသးလီၤမီၤ ယဆိမိၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်၀ဲန့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်အသ့ၣ်၀ဲခီဒုအသးတမုာ်ယၤဘၣ် အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣအကကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤယၤအံၤန့ၣ်ဖးယံာ်လံမီၤႉအမၢ်လီၤယၤယတလဲၤထံၣ်ဘၣ်ႉဖဲတၢ်ဖီလာ်ပကတဲတ့ၢ်မးသုးရ့ၣ်ခိၣ်ပတီၢ်တဖၣ်ဒုထံၣ်လိာ်သးမီၤႉလၢတၢ်ဖီခိၣ်ဒ်သိး(တိုင်းမှူး)တဖၣ်ဒုမၢ်လိာ်ယၤနါက့ယတလဲၤထံၣ်ဘၣ်ႉဒီးတခါန့ၣ်ခီဒုအသ့ၣ်၀ဲမိၣ်သးတဲ၀ဲဒၣ်လၢယဲဒၣ်န့ၣ်လၢတၢ်ဒုးတဘျီညါအံၤန့ၣ်ယဲခီဒုၦၤဟ့ၣ်ယၤမူဒါယၤတီနီၢ်မုၢ်နုာ်ဒုးယၤခိၣ်ဘျီပသုးရ့ၣ်အိၣ်၀ဲခံဘ့ၣ်သၢဘ့ၣ်စ့ၢ်ႉတဲ၀ဲလၢပၦၤသုးဖိန့ၣ်ပၣ်လၢၦၤကျါႇၦၤခးတၢ်န့ၣ်ပၣ်ဒီး(DKBA)(တံဆိပ်)ႉ(DKBA)တၢ်ပနီၣ်ဒုၦၤဟးၦ့ၤန့ၢ်အိၣ်ဖျူညါႉၦၤဆါအိၣ်ဒီဒူၣ်ႉအပၣ်လၢၦၤကျါဧါဒုပတဲတဘၣ်ဘၣ်မီၤႉတၢ်လၢတၢ်အိၣ်သးတကတီၢ်အံၤနါက့ပၦၤခီဒုတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်သးအိၣ်တပူညါစ့ၢ်ႉၦၤဖိသၣ်တနီၤနီၤဘၣ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်စ့ၢ်မီၤႉလၢယၤမးယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲယနုာ်လီၤသုးယနုာ်လီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်တမ့ၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးလီကီကါယအဲၣ်ဒိးလီကီဟံၣ်တၢးနုာ်လီၤသုးမးတမ့ၢ်န့ၣ်ႉလၢ(၁၉၉၅)(၁၉၉၆)အခါန့ၣ်အိၣ်ကၠိတသ့ဘၣ်နုာ်လီၤသုးဘၣ်မၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢလီၤႉအဃိန့ၣ်ၦၤတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်န့ၣ်အိၣ်ကိးဂၤဒဲးလီၤမီၤႉတဘျီတခီၣ်န့ၣ်တၢ်တဲန့ၣ်ပအဲၣ်ဒိးတဲပတဲတဘူၣ်ပတဲတသ့ဘၣ်ႉတၢ်န့ၣ်ပမ့က့ၤကွၢ်က့ၤန့ၣ်အခီပညီတအိၣ်ဘၣ်(နားပိတ်ပါးစပ်ပိတ်)လီၤမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်ပတၢ်မၤတဖၣ်အံၤပမ့က့ၤကွၢ်က့ၤလၢပကထီဒါအီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ႇလၢကလဲၤဘၣ်ဒိ(NCA)ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်တအိၣ်စ့ၢ်ဘၣ်ႉတအိၣ်ဘၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်တဲ၀ဲဒၣ်လၢပၦၤတဖၣ်အံၤနုာ်လီၤမၤတၢ်လၢၦၤကျါႉနအိၣ်ကီၢ်တဘ့ၣ်ဃီၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲၦၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးၦၤလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤနတမၤစၢၤဘၣ်န့ၣ်နကဲၦၤကညီဖိဧဲၢ်ႇနမၤၦၤကလုာ်တၢ်မၤနမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်မၤနတမၤဘၣ်န့ၣ်သ့ဧါႉနၦၤကလုာ်မးတအဲၣ်ဒိးလၢနဖီၣ်လိာ်စုဒီးအီၤဘၣ်တအဲၣ်ဒိးလၢနမၤသကိးတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်အခီပညီအိၣ်၀ဲလဲၣ်ႉအ၀ဲမၤ၀ဲ(တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး)ႇ(တိုင်းရင်းသားမပြိုကွဲရေး)တၢ်မၢၤခီန့ၣ်နၦၤကလုာ်ကဒဲကဒဲမးအဲၣ်ဒိး၀ဲလၢနလီၤဖးတဘၣ်ဖီၣ်လိာ်စုဘၣ်ႇနဘၣ်အိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးအဖီလာ်လီၤႉဒ်သိးတဲ၀ဲနဘၣ်မၤန့ၣ်အခီပညီတအိၣ်ဘၣ်မီၤႉယသုးခိၣ်ကျၢၢ်န့ၣ်တဲတၢ်အိၣ်တနံၤန့ၣ်လၢ(အီၤလါ)ပူၤလၢကညီတၢ်ကစီၣ်ပူၤန့ၣ်ယကနၣ်တမုာ်ဘၣ်အိၣ်တဘျုးခါညါႉယဲခီန့ၣ်ယကနၣ်တမုာ်ဘၣ်န့ၣ်အခီပညီဒ်လဲၣ်န့ၣ်တဲ၀ဲဒၣ်လၢဒုၣ်ဒါန့ၣ်ဟဲမၤနၢ်ပၢၢ်ယၤႉမ့၀ံၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ခီဖျိလၢအ၀ဲတူၢ်လိာ်(CDM)အဃိဧါန့ၣ်ၦၤဟဲမၤယၤႉၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒီးပ၀ဲပမၤတၢ်ဒ်ဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်(အကျိုးပြု)တၢ်မၤပမၤစၢၤမ့တသ့ဘၣ်ပတလိၣ်မၤဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်(အကျိုးပြု)တၢ်မၤပတလိၣ်မၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်မၤ၀ဲလဲၣ်ႉၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒၣ်လဲာ်ပမၤစၢၤမ့တသ့ဘၣ်န့ၣ်ႉသုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒၣ်လဲၣ်အတဲတၢ်န့ၣ်ယကနၣ်တလိၤဘၣ်မီၤႉပမ့တဲလိၤလိၤခဲအံၤနါက့ပၦၤတနီၤဒုန့ၣ်ဘၣ်သဂၢၢ်အိၣ်လၢ(မြေပြင်)တၢ်ကဲထီၣ်သးခဲအံၤလၢတၢ်တသီခံသီအတီၢ်ပူၤအံၤႉတုၤလၢၦၤဟဲကွံာ်လီၤယတၢ်လီၢ်ဘျီဒုန့ၣ်သုးဖိသံၣ်ဖိနါက့န့ၣ်တနီၤနီၤတၢ်ဖီလာ်သုးရ့ၣ်ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်နါက့တၢ်တူၢ်ဘၣ်အိၣ်ထီၣ်မီၤႉအိၣ်ထီၣ်ဃိန့ၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအိၣ်ထီၣ်နါက့ဒုပကကွၢ်လၢသုးမုၢ်ဒိၣ်သုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤအကဆဲးလဲၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ကမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ႉမ့မ့ၢ်ယဲယတၢ်ပာ်သးခီအိၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤႉယအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါထံဖိကီၢ်ဖိပ၀ဲခီဒုန့ၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဃဲၣ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်၀ဲအံၤမ့တလိၤဘၣ်ခီဒုန့ၣ်ပကနုာ်လီၤလၢတၢ်ဒုးပူၤလီၤႉဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပၦၤတနီၤနီၤခီဒုန့ၣ်အခဲအံၤနုာ်လီၤလၢတၢ်ဒုးပူၤလံႉပတဲအီၤလိၤလိၤပၦၤဖိသၣ်ဘၣ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်အဃိန့ၣ်ႉပမ့က့ၤကွၢ်က့ၤန့ၣ်(NCA)အဖီခိၣ်န့ၣ်မ့ကမၤယၤမ့ကကွံာ်ယၤန့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲ(ကန့်ကွက်စာ)လၢၦၤတဂၤအံၤန့ၣ်အမၤထီဒါ၀ဲပသုးမုၢ်ဒိၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်(ပူးပေါင်း)ဒီးၦၤမၤ(အကြမ်းဖက်လုပ်ငန်း)လီၤႉ(ပူးပေါင်း)ဒီးၦၤတူၢ်လိာ်(CDM)လီၤန့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဒု(ကန့်ကွက်စာ)မ့၀ံၤကဘၣ်ကိးထံၣ်ခိၣ်နၢ်ဒီးတဲက့ၤထ့က့ၤသုထ့က့ၤမ့တန့ၢ်ဘၣ်သုတဲမ့တန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်ပကမၤလီၤန့ၣ်န့ၣ်အ၀ဲကဘၣ်လဲၤလၢတၢ်သိၣ်တၢ်သီအကျဲ၀ဲအံၤမီၤႉကဲအဒိအ၀ဲထံၣ်၀ဲလၢယအိၣ်ဒီးတၢ်မၤလိပျီယတူၢ်လိာ်၀ဲဒၣ်(CDM)ယအိးထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးယဘှီ၀ဲဒၣ်ၦၤဘၣ်ဒိကျိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ႉအဒိအမ့အဲၣ်ဒိးကွံာ်၀ဲဟ့ၣ်တၢ်ကတိၤအဒိကွံာ်လၢတၢ်မၤလိလီၢ်ကွံာ်လၢတၢ်ဆါဟံၣ်လီၢ်မီၤႉလဲၤကွံာ်၀ဲဒၣ်လၢပဟံၣ်ၦၤမၤတၢ်ဖိအိၣ်အလီၢ်ၦၤကၠိဖိအိၣ်အလီၢ်လၢပဟံၣ်ဖိဃီဖိအိၣ်အလီၢ်ႉနီၢ်နီၢ်န့ၣ်အသ့ၣ်၀ဲကမၤယၤ၀ံၤလီၤမီၤႉတ၀ံၤဘၣ်အဃိန့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်၀ဲအံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ကဃဲၣ်လီၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ဃဲၣ်လီၤ၀ဲကဘၣ်သ့ႉဃဲၣ်လီၤ၀ဲမ့တသ့ဘၣ်န့ၣ်ပတၢ်ကရၢကရိအံၤကတွံၢ်လဲၤအသးတစဲးဖိမီၤနီၤႉလၢတၢ်ဂ့ၢ်၀ဲအံၤအဖီခိၣ်ယအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါကမျၢၢ်ၦၤထံဖိကီၢ်ဖိဒီးၦၤမၤသကိးတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မီၤႉ သံကွၢ်–ပမ့ကွၢ်ကဒါက့ၤ(DKBA)ကရၢအံၤမ့ၢ်ကရၢတဖုလၢအဆိကတီၢ်ဃာ်၀ဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ် လၢခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်အလဲၤလၢတၢ်ဖီခိၣ်လၢ(န့ၣ်ပၠံၣ်တီၣ်)လဲၤထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မီၤနီၤႉသနါက့လၢနၤတကပၤန့ၣ်ၦၤဘၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢနတၢ်လီၢ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်နဲတဂၤဒ်နမ့ၢ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤအသိးနတူၢ်ဘၣ်နဲဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ယဲခီဒုယတူၢ်ဘၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ယတူၢ်ဘၣ်လၢပက့ၤကွၢ်က့ၤန့ၣ်နီၣ်ဂံၢ်တၢယအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤယစးလီၤအိၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်ယမၠီးလီၤယသးဒီးတဲဂ့ၤလီၤယသးဘၣ်ႉယမၤစၢၤဒူသ၀ီဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဖဲအံၤႉလၢကမျၢၢ်သ့ၣ်တကပၤန့ၣ်အဲၣ်ယၤအါစ့ၢ်ႉလၢတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီတသ့ဖဲအသ့ယမၤစ့ၢ်ႉလၢတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးမ့ၢ်ဂ့ၤယမၤစ့ၢ်ႉဒီးတခါန့ၣ်ဒ်သိးယတဲတၢ်ကတိၤဖဲမုကၢးအခိၣ်တိအသိးန့ၣ်လီၤႉခီဖျိလၢယတူၢ်လိာ်၀ဲဒၣ်ၦၤဟဲထီၣ်စံၣ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤဒီးၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒီးယတိစၢၤမၤစၢၤဒီးပမၤသကိးတၢ်လၢအဘၣ်ဃးလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့မ့ၢ်ဂ့ၤႇဘၣ်ဃးလၢကူၣ်သ့တၢ်အိၣ်ဆူအိၣ်ချ့၀ဲၤကျိၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇပအိးထီၣ်တၢ်မၤလိလၢပဟ့ၣ်လီၤၦၤဒူသ၀ီဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢကန့ၢ်က့ၤ၀ဲဒၣ်ဆူၣ်ချ့၀ဲၤကျိၤတၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်လါဃုဘ့ၣ်ႇပဘှီၦၤဆူးၦၤဆါဒီးအသ့ၣ်၀ဲန့ၣ်ကထံၣ်၀ဲယၤလၢယမၤတၢ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်ကထံၣ်၀ဲဒၣ်လၢယၤလၢယအိၣ်(သုးက့ ၆)ပူၤလီၤန့ၣ်ယထီထီၣ်(ဘက်တံဆိပ်)လၢ(DKBA)ဘဲးတစ့းနါက့ယသးခီဒုကအိၣ်လၢ (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အသးလီၤႉမ့ၢ်ဒၣ်ယမၤသကိးတၢ်ဒီး(သုးက့ ၆)ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အံၤလၢညါပူၤကွံာ်ပဖုခၠၤမ့ၣ်ႇပဖုကၠိမတၤႇ ပဖုကီၢ်ရ့ၣ်ခိၣ်မတၤတဖၣ်န့ၣ်တၢ်ပမၤသကိးတၢ်ဒ်သိးသိးမၤသကိးတၢ်ဒီးယၤႉဒီးထီၣ်က့ၤလၢခံခိၣ်နၢ်လၢထီၣ်က့ၤတဖၣ်အံၤနါက့မၤသကိးတၢ်ဖဲန့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်သးတမုာ်ယၤဘၣ်ႉသးတမုာ်ယၤဘၣ်န့ၣ်ကမၤယၤလၢ(အလစ်ငိုက်)ကမၤ၀ဲ အ၀ံၤဒီးၦၤအံၤမ့သံတဘျီပကတဲတ့ၢ်မးမ့ၢ်၀ံၤန့ၣ်လီၢ်ခံလၢကတိစၢၤမၤစၢၤတၢ်လၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီန့ၣ် ကလီၤစၢ်ဒၣ်၀ဲန့ၣ်အတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်တၢ်၀ဲန့ၣ်လီၤယဆိမိၣ်န့ၣ်ႉဘၣ်မနုၤအဃိသးလဲၣ်န့ၣ်အသ့ၣ်၀ဲန့ၣ်ဆိမိၣ်ယၤဖးဒိၣ်ညါဆိမိၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤယမၤစၢၤတၢ်ဒ်လဲၣ်ဒ်လီၣ်ႉတၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤပၣ်မီၤႉဒုၣ်ဒါန့ၣ်ထံၣ်၀ဲဒ်န့ၣ် နီၢ်နီၢ်ခီဒုန့ၣ်ဒ်သိးယတဲမုကၢးန့ၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အံၤၦၤကိးထံၣ်န့ၣ်လဲၤထံၣ်ကိးဘျီလီၤႉလဲၤထံၣ်၀ဲဒီးကတိၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျဲလီၤႉမ့ကမၤယၤန့ၣ်တချူးမၤဘၣ်န့ၣ်မ့ပာ်၀ဲဒၣ်လၢအကသူၣ်ထီၣ်(ငြိမ်းချမ်းရေး)လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤအအဲၣ်၀ဲဒၣ်ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျဲန့ၣ်အ၀ဲဒၣ်ကသူၣ်ထီၣ်(ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့အစည်း)ဃံးဃံးဃီၣ်ဃီၣ်လီၤန့ၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲ(ကန့်ကွက်စာ)ကဘၣ်တဲ၀ဲခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်ၦၤအံၤမၤတၢ်ဒ်ဒ်အံၤလီၤန့ၣ်အဃိန့ၣ်ပကမၤလီၤန့ၣ်ကဘၣ်လဲၤ၀ဲကျဲ၀ဲန့ၣ်မီၤနီၤႉအခဲအံၤတလဲၤ၀ဲကျဲ၀ဲန့ၣ်ဘၣ်ဒီးပကတဲတ့ၢ်မးဟဲမၤယၤတဂၤလီၤႉဟဲမၤယၤတဂၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ယကွၢ်န့ၣ်တၢ်ဖီလာ်သုးရ့ၣ်ခိၣ်တနီၤနီၤဒီးခိၣ်နၢ်တနီၤနီၤဒုတမ့ၢ်ထဲ(DKBA)ခဲလၢာ်ဒုတမ့ၢ်ဘၣ်မီၤနီၤႉ(DKBA)ခဲလၢာ်လၢတနီၤနီၤလၢမူဒါဒ်သိးလိာ်သးပမ့တဲလၢတီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်သုးတဖၣ်န့ၣ်အသးတမံဘၣ်အိၣ်တပူမီၤခဲအံၤႉယမ့ဟူးထီၣ်ကဟူးထီၣ်အိၣ်တပူမီၤနီၤႉတၢ်မ့ၢ်ယဲယကွၢ်က့ၤလၢထံဖိကီၢ်ဖိတၢ်အိၣ်သးတကတီၢ်တၢ်အိၣ်သးတခါအံၤပကဘၣ်လူၤရဲၣ်ဘၣ်ပကတဲတ့ၢ်မးဆီလီၤဘၣ်က့ၤအီၤဒံးမီၤႉပတၢ်အံၤတၢ်ကဲထီၣ်သးဂ့ၢ်ဂီၢ်အူစ့ၢ်လီၤႉပတဆိကမိၣ်လၢကမၤၦၤအပတီၢ်ထဲန့ၣ်ဘၣ်ႉခိၣ်နၢ်ခီဒုန့ၣ်ပနၢ်ပၢၢ်လၢသုးခိၣ်ကျၢၢ်န့ၣ်ကလဲၤထံၣ်၀ဲ(တပ်ချုပ်ကြီးမင်းအောင်လှိုင်)မၢ၀ဲဒၣ်အတၢ်တူၢ်ထံၣ်၀ဲန့ၣ်မီၤဃ့ထံၣ်၀ဲႉယဲယအဲၣ်ဒိးတဲလၢတလိၣ်ထံၣ်ဘၣ်ႉတမ့ၢ်ပလဲၤမၤဆိၦၤဘၣ်အဃိန့ၣ်ၦၤမ့မၢ်လိာ်ၦၤမးလီၤပကထံၣ်ႉၦၤမ့မၢ်လိာ်ၦၤန့ၣ်ပမ့အဲၣ်ဒိးလဲၤထံၣ်မးလဲၤထံၣ်ႉလၢပကဘၣ်လဲၤထံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ၦၤဟဲကွံာ်ၦၤပကဘၣ်လဲၤဃ့ကညးအီၤအဂီၢ်ဒ်န့ၣ်အခီပညီတအိၣ်ဘၣ်ႉတမ့ၢ်ပကျဲဘၣ်မီၤတၢ်၀ဲန့ၣ်ႉပမၤတၢ်တမ့ၢ်ပကျဲဘၣ်ႉပသူၣ်ထီၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လီၤႉၦၤမ့တအဲၣ်ဒိးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဘၣ်ဒီးပမ့ဘၣ်ဟူးထီၣ်ခးခီန့ၣ်ပကခးလီၤႉယဲယအဲၣ်ဒိးတဲဒ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉ သံကွၢ်–ဘၣ်ထွဲဒီးသုးမီၤစိရိၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢနတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအံၤန့ၣ်ၦၤအါဂၤပဲာ်ထံနီၤဖး၀ဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ပကတဲဒ်သိးၦၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့မ့ၢ်ဂ့ၤႇၦၤသုးခိၣ်နၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇၦၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ပဲာ်ထံနီၤဖး၀ဲလၢ အ၀ဲကမၤနၤလၢအ၀ံၤအတဲာ်မီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်ဘၣ်ထွဲဒီးလၢတၢ်တခါအံၤန့ၣ်မ့မ့ၢ်လၢနဲတဂၤနကဆဲးအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–အိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ၦၤလၢအသ့ၣ်၀ဲကျါန့ၣ်ပကတဲတ့ၢ်မးယဘုးတၢ်အိၣ်သးန့ၣ်တနီၤမီၤနီၤႉ န့ၢ်တနီၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ယသူ(line)လီၤခဲအံၤယတသူလီတဲစိနီခါဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤလဲၣ်အဃိန့ၣ်တနီၤနီၤဟ့ၣ်ပလီၢ်ယၤလၢတဘၣ်အိးထီၣ်နလီတဲစိတဂ့ၤႇနဘၣ်အိၣ်ဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢၦၤမၤနၤတဘၣ်ဒံးဘၣ်အဃိန့ၣ်ၦၤသးၦၢ်တနီၤတသးမံ၀ဲဒံးဘၣ်ႉၦၤအဲၣ်ဒိးမၤနၤတုၤအ၀ံၤလီၤမီၤနီၤႉၦၤပာ်၀ဲဒၣ်လၢၦၤမၤနၤမ့န့ၢ်န့ၣ်တီနီၢ်မုၢ်နုာ်(DKBA)အဂံၢ်အဘါတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉၦၤမၤတၢ်ဖဲဟီၣ်က၀ီၤအ၀ဲန့ၣ်အသ့ၣ်၀ဲခီဒုဆိမိၣ်၀ဲဟီၣ်က၀ီၤဖဲအံၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤကစှၤလီၤအဂီၢ်န့ၣ်မီၤႉထံၣ်၀ဲဒၣ်လၢယတၢ်ဆီၣ်ထွဲအါယတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါယတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအါမီၤႉအဃိယဲခီဒုန့ၣ်ယတၢ်ဆၢတဲာ်အိၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်လၢယတၢ်ဆၢတဲာ်တနီၤခီဒုန့ၣ်ယတအဲၣ်ဒိးတဲလၢတၢ်ကစီၣ်ပူၤဘၣ်ႉဘၣ်မတၤလဲၣ်န့ၣ်ယမ့တဲလၢတၢ်ကစီၣ်ပူၤန့ၣ်မ့ဟူထီၣ်သါလီၤန့ၣ်တၢ်လၢပကလဲၤအဖီတၢၣ်န့ၣ်ပလဲၤက့ၤအီၤတသ့ဘၣ်မီၤႉလၢပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဖီခိၣ်ဒုၣ်ဒါဒၢးသ့ၣ်ညါ၀ဲအဃိကမၤၦၤန့ၣ်ကအိၣ်စ့ၢ်လီၤႉတၢ်မ့ၢ်ခီမုကၢးန့ၣ်ကမၤတၢ်အဂီၢ်ဒုကဘၣ်လဲၤလၢကျဲဒံးမီၤႉပ၀ဲခီဒုန့ၣ်ပမၤတၢ်ကျဲအံၤတမ့ၢ်လၢယလဲၤတၢ်ကျဲအံၤတမ့ၢ်လၢယထီဒါအီၤလၢပကတဲတ့ၢ်မးလၢဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤဒံးဘၣ်အိၣ်ဒၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤထံဖိကီၢ်ဖိႇၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲႇၦၤမၤသကိးတၢ်ပၢၢ်ဆၢတသ့ဖဲအသ့ပဘၣ်တိစၢၤမၤစၢၤလီၤႉတၢ်ပအိၣ်ကီၢ်တဘ့ၣ်ဃီဒၢးမ့ၢ်ကညီတကလုာ်ဃီဒၢးပတၢ်ပၢၢ်ဆၢပတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိမ့ၢ်တခါဃီအဃိန့ၣ်ပမၤစၢၤလိာ်သးလီၤႉတၢ်မ့ၢ်တၢ်လၢဖဲမုကၢးယကလဲၤကျဲဒ်လဲၣ်ယကဆၢတဲာ်ဒ်လဲၣ်ခီဒုန့ၣ်ယတၢ်ဆၢတဲာ်န့ၣ်အိၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်တခါန့ၣ်ဒု ယတအဲၣ်ဒိးတဲလီၤလၢတၢ်ကစီၣ်အပူၤဘၣ်ႉ သံကွၢ်–ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤန့ၣ်အဒိလၢလီၢ်ခၢၣ်သးတကပၤမီၤတၢ်ဟံစုနဲၣ်ကျဲလၢသုဖီခိၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ မ့၀ံၤ အ၀ဲသ့ၣ်မၢနကဘှါရှဲ၀ဲဒ်လဲၣ်ႇတဲနၤအိၣ်တမံၤမံၤစ့ၢ်ဧါႉ စံးဆၢ–ယဲခီဒုခဲအံၤယတဖီၣ်လိာ်သးစုဒီးလီၢ်ခၢၣ်သးဒိၣ်ဒိၣ်ဒံးဘၣ်ႉအိၣ်ဒၣ်ယဖီၣ်လိာ်စုဒီးဒုးယၤခိၣ်သုးက့ခိၣ်ႉ ယသုးက့ခိၣ်ဒီးယၤခီဒုမၤတၢ်ဆဲးကျိးႉမၤတၢ်ဆဲးကျိးန့ၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်ခီဒုန့ၣ်သုးခိၣ်ကျၢၢ်ခီဒုဆဲးယၤလီတဲစိခံဘျီႉလၢတၢ်ကဲထီၣ်သးအခိၣ်တီတဘျီခီဒုန့ၣ်သံကွၢ်ယၤလီၤဆီဧါႇဘျီယတဲအီၤလၢတၢ်အိၣ်သးဒ်န့ၣ်လီၤဘျီဒုအ၀ဲတတဲတၢ်ယံာ်ယံာ်စ့ၢ်ဘၣ်ႉဒီးခံဘျီတဘျီခီဒုတဲ၀ဲဒၣ်လၢသါကထံၣ်ဒီး(ကာချုပ်)အဃိန့ၣ်ထံၣ်ဧၢၤယတတဲဘၣ်ႇထံၣ်တဂ့ၤဧၢၤယတတဲဘၣ်ႉယတအဲၣ်ဒိးတဲတၢ်လီၤတိၢ်လီၤဆီဘၣ်မီၤႉလၢအ၀ဲတခီဒုန့ၣ်ဘၣ်မတၤလဲၣ်န့ၣ်အ၀ဲကဲခိၣ်နၢ်လီၤနီၤႉယကနၣ်လၢတဲတၢ်ပိၣ်တၢ်န့ၣ်ခီဒုန့ၣ်လၢတၢ်ကစီၣ်ပူၤခီဒုန့ၣ်အတယၢၢ်တအိၣ်ဘၣ်ယၤဘၣ်မီၤႉအတယၢၢ်တအိၣ်ဘၣ်ယၤဘၣ်အဃိန့ၣ်တမ့ၢ်လၢယတဲဟးဂီၤယခိၣ်ယနၢ်ယတဲဟးဂီၤယတၢ်ကရၢကရိတမ့ၢ်ဘၣ်ႉနီၢ်နီၢ်ခီဒုပကဲခိၣ်နၢ်ခီဒုပတဲတၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပဘၣ်ဟးလူၤပွဲၢ်ပၦၤတၢ်ဖီလာ်မၤမနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပဘၣ်သ့ၣ်ညါဆိႉပၦၤတၢ်ဖီလာ်မၤမတၤလဲၣ်မးပမ့ၢ်သ့ၣ်ညါဆိ၀ံၤမးပကလဲၤတဲတၢ်ဒီးၦၤၦၤမ့တဲပၦၤတၢ်ကမၣ်န့ၣ်ပတဲတၢ်ကသ့အဂီၢ်မီၤႉပကဲခိၣ်နၢ်န့ၣ်ပဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါပၦၤတၢ်ကီတၢ်ခဲပၦၤမၤကမၣ်မတၤလဲၣ်ႇဘၣ်မနုၤၦၤလဲၤကွံာ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လဲၣ်ႇတၢ်တဖၣ်န့ၣ်ကဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါဆိ၀ဲ၀ံၤမးတၢ်လိၣ်ထံၣ်မ့အိၣ်ၦၤမ့ကိးထံၣ်မးအ၀ဲလဲၤထံၣ်၀ဲကသ့ႇကဘၣ်တဲသကိးတၢ်ယဲခီယနၢ်ပၢၢ်ဒ်န့ၣ်မီၤႉအဃိန့ၣ်လဲၤထံၣ်ဧါတလဲၤထံၣ်ဧါတခီဒုန့ၣ်ယတဲတဘၣ်ဘၣ်ႉတၢ်မ့ၢ်လီၢ်ခၢၣ်သးခီဒုနဲၣ်လီၤလၢမၢလၢယထုးထီၣ်လီပျံၤလၢသုးရ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်န့ၣ်မၢအိၣ်ဂၢၢ်ဒီးပကတဲတ့ၢ်မးကနၣ်ထံတၢ်မီၤႉလီပျံၤ၀ဲန့ၣ်ခီယတထုးထီၣ်ဘၣ်ႉအဘၣ်မတၤလဲၣ်န့ၣ်ဘၣ်နၤဘၣ်ယၤန့ၣ်ၦၤဘၣ်တူၢ်တၢ်ကိးဂၤဒဲးလီၤမီၤႉအဃိန့ၣ်၀ဲပၦၤခီဒုပမၤတၢ်ဆဲကျိးလၢလီတဲစိလီၤႉပတမၤလၢလီပျံၤလၢၤဘၣ်ႉဒီးတခါန့ၣ်ခီဒုန့ၣ်လၢတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်န့ၣ်အ၀ဲတဲ၀ဲဒၣ်ခီဖျိနဘုၣ်အီၣ်လီၤၦၤနတူၢ်လိာ်ၦၤတဖၣ်န့ၣ်ကဲ၀ဲဒၣ်ၦၤၦၤအဃိန့ၣ်လီၤတဲာ်သးၦၤမၤနၤမီၤႉကဲၦၤၦၤဧါကဲပၦၤဧါဒုၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘျီသးမ့လိၤလၢပဖီခိၣ်ဒီးလိၤမ့တလိၤဘၣ်နါက့ပမၤခီတမ့ၢ်ပထီဒါသုးမုၢ်ဒိၣ်လၢအၢအၢကိၤကိၤႇပလဲၤခးလၢ(န့ၣ်ပၠံၣ်တီၣ်)မးတမ့ၢ်ပလဲၤခးလၢ(ဌာနချုပ်)ဘၣ်ႉအဃိန့ၣ်အတဲတၢ်န့ၣ်ဖျါဒ်သိးအက့ၤထံၣ်ကဒါက့ၤလၢယမၤတၢ်ကမၣ်ဃိၦၤဟဲမၤနၢ်ပၢၢ်ယၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်၀ဲန့ၣ်ယဲခီယတတူၢ်လိာ်ဘၣ်မီၤႉအဃိန့ၣ်ယတမၤတၢ်ဆဲးကျိးဒီးလီၢ်ခၢၣ်သးအါအါဘၣ်ႉဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ယဒွးန့ၣ်ၦၤကဘၣ်မၤတၢ်ဆဲးကျိးလၢယၤတခီမီၤႉအခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးအခဲအံၤႉ သံကွၢ်-ဒ်ပသ့ၣ်ညါအသိးလီၤခဲအံၤလၢနဟီၣ်က၀ီၤပူၤနာ်က့တၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်ခဲအံၤလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ဒီတဘ့ၣ် အပူၤနါက့တၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်ထီၣ်မီၤနီၤႉအဃိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်နထံၣ်ဒ်လဲၣ်ဒီး တၢ်လၢနသုဘၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်အီၤခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကမ့ၢ်မတၤလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတကတီၢ်အံၤခီဒုန့ၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဒီတဘ့ၣ်န့ၣ်ထီဒါ၀ဲဒၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်မီၤစိရိၤ တဖုအံၤလၢဟံဆူၣ်န့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ပမ့က့ၤကွၢ်ပမ့တဲလၢအဖုၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်ကမျၢၢ်လၢပၦၤကလုာ်အကျါန့ၣ်မးန့ၣ်တနီၤနီၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤႉယကွၢ်န့ၣ်ၦၤမ့လဲၤခးၦၤမ့လဲၤမၤန့ၣ်အ၀ဲဒၣ်အဟံၣ်ဟးဂီၤအထီးသံကျီၢ်သံနါက့ မၤခီတလိၣ်ဘၣ်မၤတုၤလၢတၢ်တပွဲညါအံၤတၢ်တခီးညါအံၤ၀ံၤမီၤႉကမျၢၢ်တနီၤန့ၣ်ထံၣ်၀ဲအပတီၢ်လၢန့ၣ်ညါႉဘၣ်မတၤလဲၣ်န့ၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်တဖုအံၤအနံၣ်အလါအါလံပက့ၤကွၢ်က့ၤန့ၣ်မၤတၢ်တခါန့ၣ်ပၦၤကညီတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီတတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးန့ၣ်ပလဲၤလၢ(NCA)နါက့ပကတိၤတၢ်တသ့ဘၣ်ႉမၤဒ်သိး(NCA)တဘ့ၣ်န့ၣ်ကလံၤဖၠးၦၤကညီလီၤႉအတဲတၢ်ခီဒုသ့အဟူးတန့ၢ်ဘၣ်မီၤႉအဃိန့ၣ်တဘျီတခီၣ်ပမ့ဘၣ်တဲန့ၣ်ပတဲတၢ်တဘူၣ်ဘၣ်ႇပဘၣ်ပျံၤၦၤတၢ်အဃိန့ၣ်ၦၤအိၣ်လၢ(JMC)မတၤႉဖဲတၢ်ကကဲထီၣ်သးတခါန့ၣ်တဒူၣ်တဒူၣ်တၢ်ကကဲထီၣ်သးအဂီၢ်န့ၣ်(JMC)ကဘၣ်ထံၣ်လိာ်သးအိၣ်သကိးသးမီၤႉပယီၤပဒိၣ်န့ၣ်မ့တအဲၣ်ဒိးထံၣ်နၤဘၣ်န့ၣ်အတထံၣ်နၤဘၣ်ႉပမ့က့ၤကွၢ်လၢပဒိၣ်လၢညါန့ၣ်ပသ့ၣ်ညါလီၤႉပဒိၣ်ခီန့ၣ်ပထံၣ်လံတၢ်မ့ၢ်သုးမုၢ်ဒိၣ်ခီဒုအိၣ်လီၢ်ခံကါယါကါယါဘျီဒုန့ၣ်အတဘၣ်ဂီၢ်လိာ်သးဘၣ်ႉတဘၣ်ဂီၢ်လိာ်သးဘၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်ပကတဲလၢအဖုၣ်န့ၣ်အ၀ဲဟံကွံာ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤႉတၢ်သုးမီၤစိရိၤဒုၦၤတလိၣ်ဘၣ်ဘၣ်အဃိန့ၣ် ထံဖိကီၢ်ဖိထီဒါ၀ဲထီဒါ၀ဲအဖီခိၣ်န့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤအိၣ်ထီၣ်၀ဲလီၤႉအိၣ်ထီၣ်၀ဲဘျီဒုသ၀ီဖိတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်စံၣ်၀ဲႉဘၣ်မနုၤအဃိဘၣ်စံၣ်လဲၣ်န့ၣ်ဒုၣ်ဒါခီန့ၣ်သုးမိၤစိရိၤခီဒုအတပာ်ကမျၢၢ်လၢကမျၢၢ်ဘၣ်ပာ်၀ဲဒၣ်လၢဒုၣ်ဒါခဲလၢာ်ႉတၢ်အၦၤကလုာ်ထီဒါအီၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိထီဒါအီၤဘျီဒုန့ၣ်နခးအီၤအ၀ဲကွံာ်၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီပူၤမတၤဒွဲၣ်အူၦၤသ၀ီမတၤနကွၢ်လၢ(စကဲ)မတၤႇ(မကွ့)မတၤနထံၣ်ယၤမၤ၀ဲခဲလၢာ်လီၤႉအဃိန့ၣ်နမၤလၢပၦၤကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးခဲအံၤအပူၤနါက့က့န့ၣ်မၤ၀ဲခဲလၢာ်လီၤႉအဃိန့ၣ်နလဲၤခးတၢ်ဖဲတပၣ်ပၣ်ဂ့ၤန့ၣ်အ၀ဲကဘၣ်ခးလီၤသ၀ီပူၤလီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်သ၀ီပူၤလီၤႉအ၀ဲမၤနၢၤ၀ဲသ့ကမျၢၢ်လီၤႉလၢၦၤဖီၣ်တၢ်စုက၀ဲၤခီဒုကဟးလူၤဖီၣ်၀ဲဒ်သိးၦၤလူၤဖီၣ်ထီးလူၤဖီၣ်ဆီဖီၣ်၀ဲတသ့ဒၢးႉအဃိဒ်သိးကမျၢၢ်ကပျံၤတၢ်အဂီၢ်ႇၦၤထီဒါအီၤသုတအိၣ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်ႇပဒုးတၢ်သုတသ့လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲက(နိမ်နင်း)၀ဲလၢကမျၢၢ်ႉပ၀ဲတခီဒုကဘၣ်ကွၢ်က့ၤကမျၢၢ်အမဲာ်အဂီၢ်မီၤႉထဲန့ၣ်မးကဒုးတၢ်တသ့လၢၤဘၣ်မီၤႉ အဃိန့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးတဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢတ၀ီညါအံၤမ့ၢ်တူၢ်ဆါ၀ဲဒုဘၣ်တဘၣ်န့ၣ်တၢ်မၤနၢၤဖီတၢၣ်ပကညီတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီန့ၣ်တ၀ီညါအံၤလၢပထံၣ်လိာ်သးအဖီခိၣ်န့ၣ်ပကညီတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီအံၤန့ၣ်ကတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးမီၤႉတ၀ီညါအံၤမးပတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိပတၢ်မိၣ်န့ၣ်သးလီႇခိၣ်နၢ်လၢလဲၤပူၤကွံာ်ၦၤတဖၣ်တၢ်မိၣ်န့ၣ်သးလီဒီးမၤ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဆၢကတီၢ်မုၢ်မဆါတနံၤလၢအတုၤအိၣ်ၦၤအံၤပမၤအီၤမ့တန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤတူာ်တဃၣ်အံၤလီၤလၢပဖိစိၤလံၤစိၤန့ၣ်ကကဲၦၤကုၢ်လီၤႉကကဲသုးမီၤစိရိၤကကဲထီၣ်လၢ(မြောက်ကိုးရီးယား)ပတီၢ်ညါပကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤပကွၢ်ဖျါအီၤႉယဲဒုယကွၢ်ဖျါဒ်န့ၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤကညီကီၢ်စဲၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤဒုအိၣ်ဒါခီႉအိၣ်ဒၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤကအိၣ်လီၤႉတၢ်လၢနဒုးတၢ်ဒုကီၢ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒုအိၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကနၢ်ပၢၢ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲ၀ဲန့ၣ်ႉပၦၤကလုာ်တနီၤနီၤခီဒုန့ၣ်ဒုးခီခးခီအိၣ်တနီၤႉတနီၤခီန့ၣ်လၢအဟံၣ်အဃီဟးဂီၤခီဒုန့ၣ်ပကတဲတ့ၢ်မးအသူၣ်ဒ့ဒီသးဒ့ဒီအိၣ်အမၠိမၠိလီၤမီၤႉၦၤကညီခီဒုတၢ်ထံၣ်လဲၤတဂၤတမၠိဒီးယဆိမိၣ်ခီန့ၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ၀ဲအံၤဒုၣ်ဒါခီဒုမ့တရှီးလီၤအသးဘၣ်န့ၣ်ယဆိမိၣ်ဒုကလီၤကပုာ်အဂီၢ်တအိၣ်ဘၣ်မီၤယဆိမိၣ်ဒုဒံးန့ၣ်မီၤႉအဃိန့ၣ်ကအိၣ်ဒါခီဒ်န့ၣ်ႉတမ့ၢ်ကအိၣ်ထဲကညီကီၢ်စဲၣ်တဘ့ၣ်ဘၣ်ႉပမ့က့ၤကွၢ်န့ၣ်လၢ(မကွ့)နါက့န့ၣ်ပယီၤစဲၤစဲၤလီၤနီၤဒွဲၣ်အူအီၤစ့ၢ်လီၤႉခီဖျိလၢတၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးအိၣ်ထီၣ်အဃိန့ၣ်ပကီၢ်စဲၣ်ဒုအိၣ်ဒါခီႉ သံကွၢ်–လီၢ်ခံကတၢၢ်ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်သံကွၢ်ဘျီညါ၀ဲအံၤန့ၣ်တၢ်လၢနအဲၣ်ဒိးတဲအါထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကမ့ၢ်မတၤလဲၣ် ႉထံဖိကီၢ်ဖိၦၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ခဲအံၤတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်ဒီဒူၣ်ဒီထၢမီၤနီၤခီဖျိလၢပဟီၣ်က၀ီၤပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်ထီၣ်အဃိန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်အိၣ်ကလုာ်ကလုာ်အဃိအလီၢ်ခံကတၢၢ်နအဲၣ်ဒိးဒုးသ့ၣ်ညါအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါႉ စံးဆၢ–ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒီးကီၢ်ချၢကမျၢၢ်တဖၣ်ခီဒုန့ၣ်လၢညါန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအိၣ်အဃိတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤ...
ပယီၤသုးနု၁်လီၤမၤဟးဂီၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိအဟံၣ်အဃီဒီးဖီၣ်မၤသံကမျၢၢ်(၁)ဂၤ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၃ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၇ သီအခါ လၢကညီကီၢ်စဲၣ် သၣ်တီၣ်၀့ၢ်(၁၃)မံးလးန့ၣ် ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒီးကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပယီၤသုးနုာ်လီၤမၤဟးဂီၤအဟံၣ်အဃီတနီၤဒီးဖီၣ်မၤဒၢၣ်မၤသံကွံာ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်(၁)ဂၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးနုာ်လီၤဃုခွံခွးမၤဟးဂီၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်အံၤအဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဒီး ဖီၣ်မၤဒၢၣ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤအံၤဒီးမၤသံကွံာ်၀ဲဖဲ(ကၠ့စူတီၣ်ကိ)အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်သၣ်တီၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဟံၣ်လၢကယီၤသုးမၤဟးဂီၤ၀ဲတဖျၢၣ်န့ၣ်အကဲ၀ဲဒၣ်ယသကိးအဟံၣ်လီၤႉတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအိၣ်ဟံၣ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တီၢ်သဲၣ်ဖးမၤဟးဂီၤ၀ဲမီၤနီၤႉတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအလုၢ်ဒိၣ်ၦ့ၤဒိၣ်တအိၣ်ဘၣ်အဃိတက့ၤစိာ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉဟံၣ်လၢၦၤမ့တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးပာ်ပနီၣ်၀ဲလၢ (PDF) အဟံၣ်လီၤႉကမျၢၢ်လၢအသံတဂၤန့ၣ်အဖိအိၣ် (၁) ဂၤႉၦၤမၤသံအီၤလၢ(ကၠ့စူတီၣ်ကိ)န့ၣ်မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိခီန့ၣ်တတဲဖျါ၀ဲဘၣ်ႉကဘၣ်မ့ၢ်ပယီၤသုးမၤပျံၤမၤဖုးဃာ်အီၤလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိာ်ခွါလၢပယီၤသုးမၤသံအီၤတဂၤအံၤဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၂၇ သီအခါန့ၣ် ပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိးအီၤဒီး မုၢ်၀ါထီၣ်ဂီၤခီန့ၣ်ပယီၤသုးသမံသမိးတီၢ်မၤဒၢၣ်အီၤ၀ံၤပျၢ်လီၤက့ၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ် ပှၤထံၣ်က့ၤအီၤလၢကျဲကပၤ အဟးတသ့လၢၤဘၣ်ဒီး ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၂၉ သီ ဂီၤခီန့ၣ် ပနၢ်ဟူလၢပယီၤသုးခးသံကွံာ်အီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢသၣ်တီၣ်၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အဒၣ်တက့ၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒီး ပယီၤသုးတဖၣ်ဟးဆှၣ်တၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤမ့ထံၣ်တၢ်လီၤဆီန့ၣ်ဖီၣ်တီၢ်မၤဒၢၣ်တၢ်အဃိ ဘၣ်အိၣ်လၢဟံၣ်ပူၤဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢတဘူၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢမုၢ်နၤခီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟးဆှၣ်တၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤမ့ထံၣ်ၦၤန့ၣ်သမံသမိးဖီၣ်၀ဲႇတဘျီတခီၣ်န့ၣ်ထိ၀ဲတီၢ်၀ဲအိၣ်မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်၀ဲလၢ(တီအူ)တကပၤမီၤနီၤႉၦၤလၢအိၣ်တ့ၢ်ဖဲ၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤအိၣ်လၢဟံၣ်ပူၤဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢတဘူၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးဖီၣ်သမံသမိးတီၢ်မၤဒၢၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်တနီၤန့ၣ်က့ၤကွၢ်အဟံၣ်အဃီအိၣ်၀ဲဒီးလၢသၣ်တီၣ်–လ့ၣ်သိၤကျဲႇ သၣ်တီၣ်–တီၤအူကျဲတကပၤန့ၣ် တၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ်န့ၣ်တၢ်ကးတံၢ်ကွံာ်ကျဲအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် ကတီၢ်ခဲအံၤတၢ်က့ၤအိးထီၣ်ကဒါကျဲလံဒီးသိလ့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအိၣ်၀ဲလံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
KNU (သုးက့ ၄) ဒီးကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ် (KTLA)အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ် တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၃ သီႇ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၄)ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါလံာ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးဖိသံၣ်ဖိဒီးတၢ်ဒီသဒၢ ကမျၢၢ်(PDF)သုးတဖၣ်ကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံတီခိၣ်ရိၣ်မဲကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)စုတီၤဖီလာ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁ သီအနံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီအနံၤ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၄)ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးဂ့ၢ်၀ီ၀ဲၤဒၢး ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါလံာ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးဖိသံၣ်ဖိတဖၣ်ကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံစုတီၤဖီလာ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် (KNLA)ဟဲခး၀ဲထံမုၢ်ၦၢ်ဟီၣ်က၀ီၤလီၤဆီ(KTLA)တြဲၤအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်တခါအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးရ့ၣ် ၃) သုးဒ့(၈) သုးခိၣ်စိ စီၤဆၣ်ကညီ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့ၢ်အနီၢ်ကီၢ်လီၤပၦၤန့ၣ်သံကွံာ်(၁)ဂၤမီၤနီၤႉပၦၤန့ၣ်လဲၤခိးတၢ်ဖဲန့ၣ်(၆)ဂၤႉ(သုးက့ ၄)အသိလ့ၣ် ဟဲထီၣ်၀ဲဒၣ်(၂)ခိၣ်ႉဟဲဘျီခး၀ဲပၦၤန့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉအခးကမၣ်ဒုတမ့ၢ်ဘၣ်ႉအ၀ဲန့ၣ်တဲတ့ၢ်ဃာ်၀ဲမီၤနီၤလၢကဘၣ်မၤဆှဲကွံာ်ၦၤန့ၣ်ႉပအိၣ်ခိးတၢ်ဖဲန့ၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါ၀ဲလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်နါက့တဲ၀ဲလၢကခိးပယီၤကမၤဆှဲပယီၤကခးပယီၤဒ်သိးသိးလီၤဘျီအဃိန့ၣ်ပၦၤခီတပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဘျီ၀ဲအံၤ(KTLA)အၦၤသံ(၁)ဂၤဒီးတၢ်ဟံးန့ၢ်ကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ်(M16)ကျိတခိၣ်ဒီးစဲးတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉကတီၢ်ခဲအံၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤဒီး(KNU)အံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢကမၤဆှဲကွံာ်(KTLA)အၦၤကိးဂၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်စိ စီၤဆၣ်ကညီ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဆဲးကျိး၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၄) အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလဲၤတလၢတၢ်အဃိၦၤတအိၣ်လၢကစံးဆၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံတီခိၣ်ရိၣ်မဲ(KTLA)ဒီး(KNLA)သုးက့ ၄ အဘၢၣ်စၢၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ကဲထီၣ်အိၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်ဒီး ဘၣ်ဃးတၢ်မၤသံကမျၢၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤစ့ၢ်ကီးလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်ကဒါလိာ်သးအိၣ်၀ဲအသိးတၢ်ဖီလာ်သုးဖိကဒဲကဒဲအဘၢၣ်စၢၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်အိၣ်၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီအနံၤ ဘၣ်ဃးဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၄)ထုးထီၣ်လံာ်ကညး၀ဲလၢ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးဖိသံၣ်ဖိတဖၣ်ကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢသုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံတီခိၣ်ရိၣ်မဲ(KTLA)စုတီၤဖီလာ်အံၤအဖီခိၣ် (KNLA)လီၢ်ခၢၣ်သး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တူၢ်လိာ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ထုးထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ
(PDF)သုးကဟးထီၣ်ကွံ၁်လၢသုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံတီခိၣ်ရိၣ်မဲ (KTLA) ကရူၢ်ပူၤအဂ့ၢ် (သုးက့ ၄) ထုးထီၣ်လံ၁်ဃ့ကညး၀ဲ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် သုးဖိသံၣ်ဖိဒီးတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုးလၢအအိၣ်သုးခိၣ်အဲၣ်ခွံတီခိၣ်ရိၣ်မဲကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)စုတီၤဖီလာ်လၢအဟူးဂဲၤဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၄)ဟီၣ်က၀ီၤ ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤအံၤတဖၣ် ကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကရူၢ်ကရၢ၀ဲအံၤအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၄)ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)ထုးထီၣ်လံာ်ဃ့ကညး၀ဲဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအကဲထီၣ်၀ဲလၢသုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်-KNLA(သုးက့ ၄)အဘၢၣ်စၢၤအံၤ ခီဖျိသုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံအံၤနုာ်လီၤမၤတံာ်တာ်၀ဲ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တၢ်ပၢတၢ်ပြးႇ မၤတံာ်တာ်၀ဲ (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တၢ်ကရၢကရိအဃိကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကရူၢ်ကရၢအပူၤဒီးကပာ်ဖှိၣ်ဖီၣ်လိာ်စုဒီးကရူၢ်ကရၢလၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤလၢအဂၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(KTLA)သုးရ့ၣ် ၃ သုးဒ့(၈)သုးခိၣ်စိ စီၤဆၣ်ကညီစံး၀ဲလၢ “လံာ်တဘ့ၣ်အံၤန့ၣ် ပတူၢ်လိာ်အီၤတသ့ဘၣ်ႉပမ့ဘၣ်တဲန့ၣ်အဲၣ်ဒိးထုးဖးထီၣ်ၦၤဒီးကမျၢၢ်ႇအဲၣ်ဒိးထုးဖးထီၣ်ၦၤဒီး(PDF)မီၤနီၤႉတဲ၀ဲလၢပမၤတံာ်တာ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးႉတၢ်အံၤလီၤဂာ်ဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ဃုၦၤတၢ်ကမၣ်လီၤႉပ၀ဲဒၣ်အံၤတမ့ၢ်လၢပကထီဒါကမျၢၢ်ဘၣ်ႉပထီဒါပပၢၢ်ဆၢ၀ဲဒၣ်သုးမီၤစိရိၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကတီၢ်ခဲအံၤပယီၤသုးနုာ်လီၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၄)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် အ၀ဲသ့ၣ်တခး၀ဲဘၣ်ဒီးဟးဃုန့ၢ်၀ဲထဲ(KTLA)အကတၢ်ကမၣ်လီၤဒီးတမ့ၢ်ပမၤတံာ်တာ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တၢ်ပၢတၢ်ပြးဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီကမၤရှဲကွံာ်ဒုၣ်ဒါအဂီၢ်လီၤအဃိလံာ်တဘ့ၣ်အံၤတူၢ်လိာ်တသ့ဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤဆၣ်ကညီ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၄)လံာ်တၢ်ဃ့ကညးအပူၤစံး၀ဲလၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢအကျဲအံၤမ့ၢ်၀ဲ တၢ်ကဘၣ်ထီဒါပၢၢ်ဆၢက့ၤကလုာ်ဒိၣ်စိသနူဒီးသုးမီၤစိရိၤသနူတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုဒီးအ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဆၢထၢၣ်၀ဲဒ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)လီၢ်ခၢၣ်သးဒီး(KNLA)သုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်အတၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲအသိးလီၤဒီးပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကရူၢ်ကရၢလၢအထီဒါသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(ဒ၀ဲၢ်)DEF-PDF တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤမူဒါခိၣ်စံး၀ဲ“တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အိၣ်ထီၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ် ခံဒူၣ်အံၤအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်ဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂီၢ်တခါမီၤနီၤႉဖဲပဒုးခီၣ်ဆၢကဒါက့ၤဒုၣ်ဒါသုးမီၤစိရိၤအတီၢ်ပူၤအံၤပလဲၤနုာ်လီၤမၤဘျးစဲသးလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဘၢၣ်စၢၤဒုတအိၣ်ဘၣ်ႉပအိၣ်ဆှဲဆှဲလီၤႉဒ်ပတၢ်မၤအိၣ်န့ၣ်ပမၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးခိၣ်စီၤအဲၣ်ခွံတီခိၣ်ရိၣ်မဲကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၄)အဘၢၣ်စၢၤအံၤ တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အိၣ်ထီၣ်၀ဲခဲအံၤခဲအံၤဒီးဘၣ်ဃးတၢ်မၤသံကမျၢၢ်တၢ်ဂ့ၢ်စ့ၢ်ကီးလိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်လိာ်သးအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲအသိးခံခီခံကပၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)လီၢ်ခၢၣ်သးတကပၤတအဲၣ်ဒိးတဲတၢ်နီတမံၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်အိၣ်ဘှ့ၣ်ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ဘှီၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိကၠိအိၣ်(ဖၣ်အၣ်)၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်ၦၤကၠိဖိလဲၤထီၣ်ကၠိအိၣ်စှၤ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤထီၣ် ၁ သီအနံၤန့ၣ် ကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤ ခီဖျိတၢ်မၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဘှ့ၣ်ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ဘှီၣ် တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိ ကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤကၠိသ့ၣ်တဖၣ် ၦၤကၠိဖိလဲၤထီၣ်ကၠိအိၣ်စှၤကိာ်ဖိလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤကၠိဖိလၢအိၣ်ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤထီၣ် ၁ သီအနံၤန့ၣ် သုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤၦဲၤထီၣ်(၂)နံၣ်လံဒီး လၢတၢ်ထီဒါသုးမီၤစိရိၤအဖီခိၣ်အံၤတၢ်မၤ၀ဲတၢ်အိၣ်ဘှ့ၣ်ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ဘှီၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိ ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤနီၣ်ဂံၢ်(၁)တီၤထီကၠိဒီးနီၢ်ကစၢ်ကၠိလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤကၠိဖိလဲၤထီၣ်ကၠိအိၣ်စှၤကိာ်ဖိလီၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤကၠိဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “မ့မ့ၢ်ကၠိပံးန့ၣ်အပံးတဖျၢၣ်လီၤႉကယဲၢ်မ့ၢ်ပဒိၣ်ကၠိန့ၣ်အိးထီၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးလီၤႉမ့မ့ၢ်လၢပကၠိခီန့ၣ်တၢ်တနံၤအံၤမ့ၢ်မနုၤမုၢ်နံၤလဲၣ်န့ၣ်ပသ့ၣ်ညါအဃိသရၣ်၊မုၣ်ကးတံၢ်ကွံာ်ကၠိမီၤနီၤႉလၢနီၣ်ဂံၢ် (၁) တီၤထီကၠိန့ၣ်ၦၤကၠိဖိတလဲၤထီၣ်ကၠိဘၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါႉၦၤကၠိဖိတလဲၤထီၣ်ကၠိဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်ခဲလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်ညါမီၤနီၤႉၦၤဟဲထီၣ်ကအိၣ်ထဲတစဲးဖိလီၤႉနမ့ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်မးန့ၣ်တအိၣ်တတီၤဂီၢ်ဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်သရၣ်/မုၣ်ဒုလဲၤကၠိဘၣ်ဆၣ်ၦၤကၠိဖိအိၣ်စှၤမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိၦၤကၠိဖိလဲၤထီၣ်ကၠိစှၤအဃိကၠိသရၣ်/မုၣ်လၢအဘူးဒီးသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်န့ၣ်ဟးဆဲးကျိးၦၤကၠိဖိလၢလီတဲစိ မၢၦၤကၠိဖိဟဲထီၣ်ကၠိအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိဖိတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ကျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်ကျဲဖးဒ့တၢ်လီၢ်လၢၦၤဟးထီၣ်က့ၤလီၤအါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီး ၦၤလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတအိၣ်အါအါဘၣ်လီၤစှၤ၀ဲဒီးကျးကးတံၢ်ဃာ်သးအိၣ်၀ဲတနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤလီၢ်န့ၣ်ၦၤလဲၤၦ့ၤအီၣ်တၢ်ဖိမးတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်ကျးခီန့ၣ်လၢအအိးထီၣ်သးညါအိးထီၣ်‚လၢအကးတံၢ်ဃာ်သးညါကးတံၢ်ဃာ်သးလီၤႉသနါက့ပတထံၣ်ၦၤကညီအါအါဘၣ်ႉ ယဖိနါက့ယတမၢအလဲၤထီၣ်ကၠိဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢသုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤၦဲၤထီၣ်(၂)နံၣ်အံၤအဖီခိၣ် စးထီၣ်လၢဂီၤခီ ၁၀ နၣ်ရံၣ် တုၤလၢဟါခီ ၃ နၣ်ရံၣ်န့ၣ် တၢ်ဟးတဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢတဘၣ်ဟးထီၣ်တၢ်ချၢဘၣ်ကအိၣ်ဘှ့ၣ်ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ဘှီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးကညီကီၢ်စဲၣ်ဃုာ်ဒီးကီၢ်ခီႇကီၢ်စဲၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲး၀့ၢ်ဒိၣ်၀့ၢ်ထီတဖၣ်စ့ၢ်ကီးပထံၣ်ဘၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်၀ဲလၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဘျီညါအံၤအပူၤအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(KTLA)ပျၢ်လီၤကွံ၁်ပၢၤကီၢ်(၅)ဂၤဃု၁်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲဖဲဂီၤလ့ၤပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အခါ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး အပူၤကွံာ်တၢ်နုာ်လီၤခးဂီၤလ့ၤပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်အခါ ပၢၤကီၢ်(၅)ဂၤဃုာ်ဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိခဲလၢာ်(၁၁)ဂၤလၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကဆီ၀ါသုးကျိၤဒီးကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)သုးပာ်ဖှိၣ် ပျၢ်လီၤက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ ပၢၤကီၢ်(၅)ဂၤအဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်ပျၢ်လီၤကွံာ်၀ဲတဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲပိာ်မုၣ်(၃)ဂၤဒီးဖိသၣ်(၃)ဂၤအသိး ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဆၢတဲာ်အဲၣ်ဒိးလဲၤမၤတၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအဃိကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)သုးခိၣ်ကျၢၢ် စီၤနၢၤဒါမၠးဆဲးကျိး၀ဲ(NUG)ခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဒီးတၢ်ဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်ဆူယိၤကီၢ်လၢကလဲၤဖံးမၤတၢ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကဆီ၀ါသုးကျိၤအသုးကျိၤခိၣ်ႇကီၢ်သူၤလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(commando)သုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤစးလိ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်နါက့တဆိမိၣ်၀ဲလၢကခးၦၤစ့ၢ်ဘၣ်မီၤနီၤႉဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကသ့ပီၢ်ယၢ်လီၤသးအဂီၢ်န့ၣ်ပဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ႉမ့ၢ်အန့ၢ်တၢ်ပီၢ်ယၢ်ဧါတန့ၢ်ဧါဒုပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ဆၣ်သနါက့ပမ့မၤသံအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်လၢပကတုၤလၢမူခိၣ်ဘီမုၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ႉအဃိန့ၣ်ဖဲကညီကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအံၤန့ၣ်ပသံကွၢ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢအဲၣ်ဒိးက့ၤလၢဟံၣ်ဧါႇအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်ဧါႇကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးၦၤဧါဒ်န့ၣ်မီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်တဲ၀ဲလၢက့ၤလၢဟံၣ်တဘူၣ်ဘၣ်ႇလၢကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်နါက့သးတအိၣ်ဘၣ်ႉတဲ၀ဲလၢကလဲၤမၤတၢ်လၢယိၤကီၢ်အဃိပဆဲးကျိး(NUG)ၦၤခိၣ်ၦၤနၢ်ဘျီ(NUG)ခိၣ်နၢ်ဃုန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤႉ၀ံၤဘျီပဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်လၢတၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢအ၀ဲသ့ၣ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိးအဃိတၢ်ဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်လီၤဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတဘၣ်ဃးကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)လၢၤဘၣ်ဒီးဒ်အ၀ဲသ့ၣ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ဆၢတဲာ်အသိးပဆဲးကျိးန့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ‚ၦၤလၢကီၢ်သူၤလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီးကဆီ၀ါသုးကျိၤဖီၣ်ဃာ်၀ဲအံၤတအိၣ်တ့ၢ်နီတဂၤလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤစးလိ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ပပျၢ်လီၤခဲအံၤန့ၣ်လၢာ်လံမီၤနီၤႉအိၣ်ၦဲၤအံၤလီၤအဃိန့ၣ်ပပျၢ်လီၤၦဲၤအံၤလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်နါက့ဟဲတုၤဖဲအံၤကအိၣ်၀ဲဒီးတၢ်တူၢ်ဘၣ်လီၤႉၦၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ်အီၣ်မ့ၤဒ်သိးသိးလီၤအဃိပ၀ဲဒၣ်နါက့ပဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်လၢကမၤန့ၢ်တၢ်မၤလိစ့ၢ်လီၤႉအမ့တသ့ၣ်ညါလီၤသးဘၣ်ဒုအ၀ဲသ့ၣ်ကျဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကပိာ်၀ဲလီၤႉတဘၣ်ဃးဒီးၦၤလၢာ်ဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ဒုပအးလီၤသးလၢကစၢ်ယွၤစုပူၤလၢပမူဒါလၢၦဲၤလံမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပၢၤကီၢ်လၢတၢ်ပျၢ်လီၤကွံာ်၀ဲဖဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤတဖၣ်အံၤတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၂)လါယူၤ ၁၃ သီ တၢ်ထီၣ်ခးဂီၤလ့ၤပယီၤသုးကလၢၤအခါန့ၣ်လီၤႉဖဲတၢ်ထီၣ်ခးပယီၤသုးကလၢၤအခါန့ၣ်(KNLA/KNDO)သုးကျိၤသုးပာ်ဖှိၣ်မၤပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(၉)ဂၤလၢတၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤဖဲဂီၤလ့ၤပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ဃိာ်ပူၤအံၤဒီးတၢ်မၤန့ၢ်ဃုာ်၀ဲကျိချံၦာ်သၣ်တနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖီၣ်စုက၀ဲၤဖိတဖၣ်ကဘၣ်လူၤပိ၁်မၤထွဲသုးတၢ်သိၣ်တၢ်သီအဂ့ၢ်(မိၣ်ကီၢ်သီပၣ်တံၣ်)ဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးဖိတဖၣ်ကဘၣ်ပာ်ကဲလူၤပိာ်မၤထွဲသုးတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢဒီးကဟးဆှဲးတၢ်ခးလိာ်သးလၢဒူသ၀ီႇက၀ီၤဒ့ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မိၣ်ကီၢ်သီပၣ်တံၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါဆီၣ်တခူထီၣ်၀ဲဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၉ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၄ သီအနံၤန့ၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် တလၢၤဒူသ၀ီ(ကါနံၤ)သ၀ီခိၣ်သ၀ီဃၢၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢသုးခိၣ်အဲၣ်စ့၀ါတီခိၣ်ရိၣ်မဲ(Lion Battalion Commando)သုးပာ်ဖှိၣ်အံၤဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤအဃိ မ့ၣ်အူအီၣ်ကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီအဖီခိၣ်အံၤ ဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးဖိသံၣ်ဖိတဖၣ်ကလူၤပိာ်မၤထွဲ၀ဲသုးတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအဂ့ၢ်န့ၣ် မိၣ်ကီၢ်သီပၣ်တံၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၂၃ သီအနံၤန့ၣ် ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)သုးကျိၤသုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခး၀ဲ(ကါနံၤ)သ၀ီ သုးမီၤစိရိၤပၢပြး၀ဲၤဒၢးဒီးဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၂၄ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ဒွဲၣ်အူအီၣ်ကဒီးသုးမီၤစိရိၤအၦၤဟံၣ်ဖိဃီဖိ အဟံၣ်အဃီတဖၣ်အဃိဟံၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် မိၣ်ကီၢ်သီပၣ်တံၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးဒီးလံာ်တၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါအဖီခိၣ်လၢကမၤလီၤတံၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် ဆဲးကျိးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် ဆဲးကျိးတန့ၢ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢကြုၢ်တု၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢၤကီၣ်ကၠဲၣ်ႇအၤကလိၤႇကါနံၤသ၀ီတဖၣ်အပူၤန့ၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါယနူၤအါရံၤ ၂၀ သီအခါ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢပယီၤသုးတြိၤ(၄၄)စုတီၤဖီလာ်ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဘၢၣ်စၢၤအံၤအဃိ ပယီၤသုးသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကအိၣ်အဂၤ(၉၀)ဘျဲၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် (Lion Battalion Commando)ဒုးယၤသုးကျိၤ ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၂၉ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိကျိဖးဒိၣ်သုးရ့ၣ်အံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤစ့ၢ်ကီးဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ မ့ၣ်အူအီၣ်သ၀ီပူၤဟံၣ်(၅)ဖျၢၣ်ညါဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤသံ၀ဲ(၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်(Lion Battalion Commando)ဒုးယၤသုးကျိၤအတၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မိၣ်ကီၢ်သီပၣ်တံၣ်အံၤမ့ၢ်ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်တဒူၣ်လၢအဆဲးလီၤတ့ၢ်ဃာ်ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးအံၤဖဲ(၂၀၁၈)လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၃ သီအနံၤအံၤလၢ(NLD)ဒီကလုာ်ဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကရၢစိပၣ်တံၣ်ပဒိၣ်စိၤအခါန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါသုးမီၤစိရိၤအခိၣ်(မ့အီၣ်လဲၣ်)ကွဲမုာ်တၢ်တဲသကိးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအခါစ့ၢ်ကီး အါဒၣ်တက့ၢ်မိၣ်ကီၢ်သီပၣ်တံၣ်အံၤလဲၤထီၣ်ပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်၀ဲဒီးကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤလၢအဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ကထီဒါပၢၢ်ဆၢသကိးသုးမီၤစိရိၤသနူတဲ၁်တဲ၁်ဖျုဖျုုအဂ့ၢ်(KNLA)သုးခိၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်၀ဲ
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ၦၤလၢအစိးကါ၀ဲကလုာ်ဒိၣ်စိသနူဒီးမီၤစိရိၤသနူသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ကဘၣ်ထီဒါပၢၢ်ဆၢအီၤတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုတုၤလၢအဂံၢ်တဲာ်ကွံာ်တစုအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးခိၣ်တဖၣ်စံးလီၤဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်၀ဲ ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤၦဲၤထီၣ်(၇၄)၀ီတ၀ီမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤပူၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပတအဲၣ်ဒိးသုးမီၤစိရိၤသနူအံၤကအိၣ်တုၤလၢပဖိပလံၤစိၤလၢၤဘၣ်အဃိၦၤပၢၢ်ဆၢတၢ်သုးဖိသံၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်ကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဃူဃူဒုးဖျိးထီၣ်ကွံာ်ပဒုၣ်ပဒါအဂ့ၢ်န့ၣ် KNLA(သုးရ့ၣ်–၁၆)သုးခိၣ်တဂၤ စံးလီၤဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်၀ဲ ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ခီဖျိပအဲၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဃိပမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢလီၤႉသုးမီၤစိရိၤအံၤခဲၣ်သူခဲၣ်ဂီၤမၤလီၤဖးၦၤလီၤႉတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ်ပတဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢအစဲၤနီၢ်အံၤဒံးဘၣ်ႉပတအဲၣ်ဒိးလၢသုးမီၤစိရိၤသနူအံၤကဆဲးအိၣ်တုၤလၢပဖိပလံၤအစိၤဘၣ်ႉအဲၣ်ဒိးဆီၣ်တခူထီၣ်ယဲလၢထီဒါပၢၢ်ဆၢသကိးသုးမီၤစိရိၤသနူအံၤတဲာ်တဲာ်ဖျုဖျု”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်သုးရ့ၣ်ႇသုးကျိၤႇသုးဒ့တခါစုာ်စုာ်လဲၤထီၣ်ဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ယူာ်ယီၣ်အံၤဆူကညီနီၣ်တယၢ်အအိၣ်ဒီးတကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤတၢ်ဖးဖျါထီၣ်၀ဲ (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ကရၢခိၣ် အလံာ်ဟ့ၣ်ယုၢ်ဒီး တၢ်ဖးဖျါထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤဟဲကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးခိၣ်လၢအဟဲထီၣ်မူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဂၤစ့ၢ်ကီးစံး၀ဲ“သးစၢ်လၢအနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢဘျီ၀ဲအံၤအပူၤတဖၣ်သးသဟီၣ်မ့လီၤစၢ်န့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးတဲလၢမၤလီၤမၢ်ကွံာ်အီၤဖဲတၢ်တနံၤညါအံၤမီၤနီၤႉယအဲၣ်ဒိးတဲလၢပကပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤထီဒါပၢၢ်ဆၢသကိးတၢ်ဃူဃူတုၤလၢပမၤန့ၢ်ဖဲၣ်ဒရဲၣ်ဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်တစု”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးလီၤ၀ဲလၢမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံလၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူ)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်အဃိကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်အပူၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂၤ (၁၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တနံၣ်အံၤလၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်မၤ၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤၦဲၤထီၣ်(၇၄)၀ီတ၀ီမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်တၢ်တထၢနုာ်ဃုာ်၀ဲဒီးသုးတၢ်ဂဲၤလိဘၣ်ဒီး တၢ်မၤ၀ဲမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤထဲတဆံးတက့ၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲ(၁၉၄၉)နံၣ် လါယနူၤအါရံၤ ၃၁ သီအနံၤန့ၣ် (ဖဆပလ)ပဒိၣ်ဘိးဘၣ်ရီၤလီၤ၀ဲလၢ ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)အံၤတမ့ၢ်ကရူၢ်ကရၢလၢအဖိးသဲဘၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ တၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီး(KNDO)အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်ကညီဖိခဲလၢ၁်လၢအိၣ်ကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤ တဖၣ်ပာ်ပနီၣ်က့ၤမုၢ်နံၤအံၤလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖုသးၦၢ်လၢအဘှီထံဘိတဂၤယီၣ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢ(ကၠိတတါ)သ၀ီထံကျိကပၤအဃိအခီၣ်တူ၁်ကွံ၁်
လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ယ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ် ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၃၀ သီအခါန့ၣ် လၢ(ကၠိတတါ)သ၀ီပူၤထံကျိကပၤန့ၣ် ဖုသးၦၢ်လၢအဘှီထံဘိတဂၤယီၢ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိအခီၣ်တူ၁်ကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤ အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ (ကၠိတတါ)သ၀ီပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢပယီၤသုးဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်(PDF)သုးအဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤအသိးပယီၤသုးစ့ၢ်ကီးနုာ်လီၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤဒီးဖုသးၦၢ်အနံၣ်(၇၀)လၢအဟးဘှီထံဘိတဂၤအံၤယီၣ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢသ၀ီပူၤထံကျိကပၤအဃိအခီၣ်တဲာ်ကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကရူၢ်ဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်ကဲထီၣ်သးခီန့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉအိၣ်ဒၣ်ပသ့ၣ်ညါလၢပဟဲကိးအီၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်၀ံၤၦၤအးလီၤကဒါက့ၤတၢ်ဆါဟံၣ်လၢအဂၤဒ်န့ၣ်လီၤႉလၢ(ကၠိတတါ)သ၀ီပူၤန့ၣ်ပယီၤသုးအိၣ်ဆီလီၤသးအိၣ်မီၤနီၤႉထံဘိဖျိအဃိဖုသးၦၢ်တဂၤန့ၣ်ဖဲအလဲၤဘှီထံဘိအခါအယီၣ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်လီၤႉအခီၣ်န့ၣ်အတူာ်တုၤလၢအခီၣ်မဲာ်ချံမီၤနီၤႉကဘၣ်မ့ၣ်ပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လီၤႉဖဲ(ကၠိတတါ)သ၀ီပူၤအံၤန့ၣ်ပယီၤသုးဒီး(PDF)အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ခဲအံၤခဲအံၤလီၤႉတၢ်ကဲထီၣ်သးန့ၣ်ကအိၣ်ဖဲအနၣ်ရံၣ်(၁၀)န့ၣ်မီၤနီၤႉဖုသးၦၢ်လၢအယီၢ်ဘၣ်မ့ၣ်ပိၢ်တဂၤန့ၣ်အသးနံၣ်ကအိၣ်(၇၀)”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤအိၣ်လၢ(ကၠိတတါ)သ၀ီပူၤအဃိ သ၀ီဖိတဖၣ်လဲၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်လၢကျီးပူၤတဘူၣ်လၢၤ၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲ“မ့မ့ၢ်လၢသ၀ီပူၤခီန့ၣ်အဟ့ၣ်နုာ်လီၤ၀ဲမီၤနီၤႉကျဲလၢၦၤလဲၤလၢကျီးပူၤတကပၤန့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်ႉၦၤလဲၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်တဘူၣ်နီတဂၤဘၣ်ႉၦၤလဲၤတဘူၣ်နီတဂၤဘၣ်ႉလၢန့ၣ်တကပၤနါက့ပယီၤသုးတဲဃာ်သ၀ီဖိလၢအဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်တနွံအခါစ့ၢ်ကီးလၢ(ကၠိတတါ)သ၀ီပူၤန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဂၤဖဲအဒိးသိလ့ၣ်ယီၢ်(ဆဲးကဲး)အခါဘၣ်၀ဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အဃိမ့မ့ၢ်အကစၢ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်အသိလ့ၣ်ယီၢ်(ဆဲးကဲး)ခီန့ၣ်လီၤဘျဲးဟးဂီၤ၀ဲဒီတခိၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတလၢၤကီၢ်စဲၣ် ယ့ကီၢ်ဆၣ်ႇ လမဲကီၢ်ဆၣ်ဒီးဒူသ၀ီလၢအိၣ်တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ စးထီၣ်ဖဲလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ်လၢာ်န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢလီၢ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤခဲအံၤခဲအံၤဒီးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ၦၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်ဘၣ်မၤလိတၢ်လၢဒဲဖီလာ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဖီလာ်
စးအဲၣ်ဆူ (လါယူနူၤအါရံၤ ၃၀သီ၊ ၂၀၂၃ နံၣ်) လၢထံကျိဖိတဘိအပူၤန့ၣ်ပကထံၣ်ဘၣ်လၢၦၤခီဂာ်ထံကျိအံၤလၢထိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး လၢထံကျိ၀ၢ်ခီတကပၤၦၢ်ပူၤန့ၣ်ပကထံၣ်ဘၣ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉဒဲဖိတဖျၢၣ်စုာ်စုာ်လၢအဘၣ်တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်အီၤလၢတၢ်ခိၣ်ဒုး(မိကၤ)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်(မုၢ်တြီၢ်)ကၠူၣ်နံၣ်ယၢၣ်ခီလ့းကၠိဖိမုၣ်ႇခွါသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲသုးလီၢ်မၤလိ၀ဲတၢ်ဖဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လီၢ်သီလၢအ၀ဲသ့ၣ်ပာ်ပနီၣ်၀ဲလၢအမ့ၢ်ကၠိအံၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်ထဲတၢ်သိၣ်လိလီၢ်အံၣ်အံၣ်ဖိတခါလီၤဒီးပထံၣ်ဘၣ်လၢကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒီးကၠိတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးတအိၣ်၀ဲကူကူလၢလၢဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်လီၢ်၀ဲအံၤၦၤကိးအီၤလၢ(ၦဲၤလိာ်ကျိ)ဒီးအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၅)မုၢ်တြီၢ်ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ ကၠူၣ်နံၣ်ယၢၣ်ခီလ့းကၠိအံၤကၠိဖိမၤလိတၢ်အိၣ်၀ဲ(၁၂၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲတပယူာ်ဃီအဃိအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်အိၣ်၀ဲလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီပူၤဒီးၦၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်မၤလိမၤဒိးတၢ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိခိၣ် စီၤဖိလံၤဂ့ၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “တုၤလၢခဲအံၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်လီၤတံၢ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်ပတဲသ့လီၤႉဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဟဲဟ့ၣ်ပလီၢ်ၦၤလၢမၢပအိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီပူၤႇအိၣ်ခိးကနၣ်တၢ်အိၣ်သးဒ်န့ၣ်အိၣ်မီၤနီၤႉခဲအံၤနါက့ပယီၤသုးဟဲဆှၣ်တၢ်ကအိၣ်ကိးမုၢ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်ညါႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဒီး(ဒြိ)အိၣ်ထီဘိလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠူၣ်နံၣ်ယၢၣ် ခီလ့း ကၠိခိၣ် စီၤဖိလံၤဂ့ၤ ဆှဲပၠး၀ဲဟီၣ်က၀ီၤတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ မုၢ်တြီၢ်ကၠူၣ်နံၣ်ယၢၣ်ခီလ့းကၠိအံၤဘၣ်သုးလီၢ်မၤလိက့ၤတၢ်လၢၦၢ်ပူၤဒ်အံၤတၢ်ဂ့ၢ်အခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်ခီဖျိအပူၤကွံာ်လါအခါမ့ၢ်လၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်လၢသုးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးန့ၣ်လၢ(မုၢ်တြီၢ်)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢပယီၤသုးဒီး(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အဘၢၣ်စၢၤအံၤန့ၣ်လီၤႉသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၢ်တလါဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် (KNU) စးထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲသုးမီၤစိရိၤအသုးကလၢၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၁)လါမးရှး ၂၇ သီအနံၤန့ၣ် အဆိကတၢၢ်တဘျီ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စးထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲ(သံမုၢ်ထၣ်)ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဃိၣ်လိာ်ကျိကၢၢ်နံၤအံၤဒီးပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲအါမးအသိးတၢ်မၤန့ၢ်၀ဲကျိချံၦာ်သၣ်လၢဒုၣ်ဒါအိၣ်အံၤအါမးဒီးဖီၣ်သမူန့ၢ်၀ဲပယီၤသုးတနီၤဒံးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ထီၣ်န့ၢ်သုးကလၢၤ၀ဲအံၤ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲက့ၤခးလီၤကဒါတၢ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့၅)၀ဲၤလီၢ်အခိၣ်အဃၢၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဒီးဖဲန့ၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီႇကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ၀ဲအါမးအသိးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢကလးဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဒံးန့ၣ်လီၤႉ “ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အခါန့ၣ်ဘၣ်ဖဲပကၠိန့ၣ်ဒိးစဲးနံၣ်ကတၢၢ်တၢ်ဒိးစဲးမီၤနီၤႉပဒိးစဲးတဘ့ၣ်၀ံၤလၢမုၢ်နၤခီန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လီၤႉလၢကၠိပူၤန့ၣ်ၦၤကၠိဖိႇသရၣ်၊မုၣ်အိၣ်(တကယၤ)ဘျဲၣ်ညါႉကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အခါန့ၣ်တဘၣ်ကၠိဘၣ်ႉဘၣ်လၢတၢ်ချၢႉသနါက့နၤစံၣ်ယၤစံၣ်ဘံဘူပြးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ် ကၠူၣ်နံၣ်ယၢၣ် ခီလ့းကၠိခိၣ် တဲဘၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢဟီၣ်က၀ီၤဖဲန့ၣ်အပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအသိးသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲက့ၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်သ့ဒံးအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်တနီၤန့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢကဟံၣ်အဃီအဒူသ၀ီပူၤတဘူၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်ဒီးကမျၢၢ်လၢအက့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးလီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါထုးထီၣ်တၢ်ကလုၢ်လၢကဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢမုၢ်ဆါခီန့ၣ်က့ၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်ဒ်ညီနုၢ်အသိးသ့ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢမုၢ်နၤခီန့ၣ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်အသိးန့ၣ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါထုးထီၣ်တၢ်ကလုၢ်လၢစးထီၣ်ဟါခီ(၇)နၣ်ရံၣ်န့ၣ်တဘၣ်ဟးထီၣ်လၢဟံၣ်ချၢဘၣ်ဒီးတဘၣ်မၤကပီၤမ့ၣ်အူဒိၣ်ဒိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ်ပျီပူၤတဖၣ်ခီန့ၣ်ပၦၤအိၣ်ခိးတြီတံၢ်အ၀ဲသ့ၣ်မီၤနီၤႉဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢကဘီယူၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇကျိဖးဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒုတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပဒီသဒၢအီၤတန့ၢ်ဘၣ်အဃိပဟ့ၣ်ပလီၢ်နဲၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်လၢကအိၣ်ကတီၤသးလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်ထီဘိဒ်န့ၣ်ဒုအိၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၅)ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် တဲပၠး၀ဲဘၣ်ဃးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ရဲၣ်ကျဲၤတၢ်လၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ တၢ်အိၣ်သးအဂီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိကၠိလၢအဘၣ်သုးလီၢ်မၤလိက့ၤတၢ်လၢတၢ်လီၤအဂၤဒ်အံၤတမ့ၢ်ထဲ(မုၢ်တြီၢ်)ကၠူၣ်နံၣ်ယၢၣ်ခီလ့းကၠိတဖျၢၣ်ဘၣ်ဒီးမဟိတနံၣ်လါမးရှးအခါစ့ၢ်ကီးသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အခါန့ၣ်(လူၤသီကီၢ်ဆၣ်)ဒ့ပူၤနိၣ် တီၤထီကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲစ့ၢ်ကီးဒီတဖျၢၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိဒ့ပူၤနိၣ်တီၤထီကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤလီၤဘျဲး၀ဲဒီတဖျၢၣ်ညါဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဘူၣ်အံၤဂ့ၤလၢဘၣ်ဖဲကၠိပံးအဆၢကတီၢ်အဃိကၠိဖိမုၣ်၊ခွါ သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအိၣ်အသိးသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤအံၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်သ့ဒံး၀ဲအဃိ(ဒ့ၣ်ပူၤနိၣ်)တီၤထီကၠိအံၤဘၣ်သုးလီၢ်ဆူၦၢ်ပူၤတၢ်လီၢ်တတီၤဒီးသူၣ်ထီၣ်၀ဲဒဲဖိတၢ်သူၣ်ထီၣ်တစိၢ်တလီၢ်လၢဖိဒံဖိသၣ်ကဆဲးမၤလိတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဒဲဖိလၢအဘၣ်တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်အီၤလၢ၀ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤၦၤကၠိဖိအိၣ်၀ဲခဲလၢာ်အဂၤ(၅၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးခီဖျိကၠိတၢ်ပီးတၢ်လီတကူတလၢဘၣ်အမဲာ်ညါၦၤဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်မၤလိတၢ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်သးအဖီလာ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်လၢဟဲစံၣ်အိၣ်လၢၦၤကၠိဖိအကျါတဂၤအံၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ပက့ၤတဘူၣ်ဒံးဘၣ်ႉပဘၣ်ယိၣ်လၢကဘီယူၤမ့ဟဲခးလီၤတၢ်လၢမုၢ်နၤခီန့ၣ်ပမၤတဘၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢညါခါတဘျီန့ၣ်လီၤတဲာ်တီတီပဟံၣ်ကပၤလီၤႉဘၣ်ဒံး၀ဲဒၣ်ဟံၣ်ခိၣ်ဒုးဒံးႉအဃိန့ၣ်ပဟဲအိၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢၦၤကၠိဖိကျါအံၤလီၤမီၤနီၤႉၦၤကၠိဖိတဖၣ်နါက့ပျံၤတၢ်တုၤလၢအခဲအံၤလီၤႉသနါက့ယံၤထီၣ်လံအဃိအ၀ဲသ့ၣ်တပျံၤတၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ႉလၢညါန့ၣ်မ့ၢ်နၢ်ဟူကဘီယူၤသီၣ်လံနံၣ်ပပျံၤတၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိဖိမိၢ်ပၢ် နီၢ်လဲၢ်ဖီ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤကၠိဖိလၢအဟဲသုးလီၢ်ဖဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လၢမုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒွဲၣ်ကပီၤမ့ၣ်အူတဘူၣ်အါအါဘၣ်အသိးဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဖးလံာ်အခါစ့ၢကီးဘၣ်သူ၀ဲဒၣ်ပနဲလီၤဒီးပဘၣ်ယိၣ်လၢကဘီယူၤကထံၣ််လီၤစိ(ဒၣ်မံ)ကပီၤအဃိပသူတဘူၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် နီၢ်လဲၢ်ဖီ တဲပၠး၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်အိၣ်သးအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢမုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤကၠိလၢအိၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ( KECD)စုတီၤအဖီလာ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၃၁၈)ဖျၢၣ်ႇ ၦၤကၠိဖိခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၂၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးဟီၣ်က၀ီၤပူၤကၠိသရၣ်၊မုၣ်အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၁ႇ၉၂၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကူူၣ်သ့မူဒါခိၣ် စီၤယူၤဘံၤဖိ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်ကၠိ(၃၁၈)ဖျၢၣ်အကျါကၠိ(၂၈)ဖျၢၣ်အံၤခီဖျိဆဲးမၤလိတၢ်လၢကၠိပူၤတသ့လၢၤဘၣ်ဒီးလၢတၢ်ခိၣ်သးအဖီခခိၣ်ဘၣ်စံၣ်ခီခီဘၣ်မၤလိတၢ်တခီခီဒ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကူၣ်သ့မူဒါခိၣ် စီၤယူၤဘံၤဖိ ဆှဲပၠး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ကၠိလၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဟးဂီၤတဖၣ်န့ၣ်ၦၤကၠိဖိတနီၤန့ၣ်လဲၤထီၣ်လ့ၢ်လိၤကၠိတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ႉၦၤကၠိဖိမိၢ်ပၢ်နါက့ဒုးထီၣ်အဒံၣ်အဖိလၢကၠိတဘူၣ်လၢၤဘၣ်ႉကီၢ်ရ့ၣ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်ကၠိအိၣ်၀ဲ(၃၁၈)ဖျၢၣ်အကျါကၠိလၢအမၤလိတၢ်လၢတၢ်ချၢန့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၂၈)ဖျၢၣ်မီၤနီၤႉကၠိ(၂၈)ဖျၢၣ်အံၤခီန့ၣ်ထီၣ်ကၠိဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်တထီၣ်ဘၣ်လၢသ၀ီပူၤဘၣ်ႉပယီၤသုးမၤတၢ်ဒ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်မၤလိတၢ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤလၢတၢ်ချၢလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်အိၣ်သးဒ်အံၤအဖီခိၣ်ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တနီၤန့ၣ်ပာ်အဒံၣ်အဖိလၢကၠိတဘူၣ်လၢၤဘၣ်အဃိကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်လီၤစှၤ၀ဲဒီးကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တနီၤန့ၣ်လဲၤဒုးထီၣ်က့ၤအဒံၣ်အဖိကၠိလၢတၢ်လီၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကူၣ်သ့မူဒါခိၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်တၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်၀ဲလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤဒီး ဖဲန့ၣ်အကျါလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်...