ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢခိၣ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်(နီၢ်ဖီဒ့တိ)စူးကွံၥ်သးဖဲအသးနံၣ်အိၣ်(၇၈)နံၣ်
လါယူၤလံ ၁၅ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တကီၢ်ခါကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢအပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်တဂၤဒီးကရၢခိၣ်လီၢ်လံၤစ့ၢ်ကီးတဂၤလၢအမ့ၢ်ပဒိၣ်နီၢ်ဖီဒ့တိအံၤဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီ(၂)နၣ်ရံၣ်(၄၇)မံးနံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်စူးကွံၥ်ဝဲအသးဖဲအသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၇၈)နံၣ်ဒ်သးပှၢ်တၢ်ဆါအဂ့ၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးပှၤလၢမၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ပဒိၣ်နီၢ်ဖီဒ့တိအံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ(၁၉၄၇)နံၣ်,လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်(၁၄)သီ,ဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်,ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်, လူၢ်ပျဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်, ဖဲလးဝးသဝီအပူၤဒီးဖဲအစူးကွံၥ်ဝဲအသးအဆၢကတီၢ်သးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၇၈)နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖံပဒိၣ်နီၢ်ဖီဒ့တိအံၤစးထီၣ်လၢအသးစၢ်အခါဒီးတုၤလီၤလၢအဆူကွံၥ်သးတစုအဝဲမၤတ့ၢ်ဘၣ်တၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်မၤအပူၤလၢတၢ်သနၢၣ်အကပၤကပၤဒီးမ့ၢ်တ့ၢ်ဘၣ်ဝဲကၠိသရၣ်မုၣ်, သုးကသံၣ်သရၣ်မုၣ်, ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢခိၣ်ဒီးက ညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢထီဘိကမံးတံၥ်စ့ၢ်ကီးတဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိတၢ်ကွဲးအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးစၢ်အဆၢကတီၢ်စးထီၣ်နုၥ်လီၤမၤဝဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-(သုးက့-၇)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဒ်သုးကသံၣ်မုၣ်တ ဂၤဒီးအဝဲဘၣ်ဟးကွၢ်ထွဲကူစါယါဘျါန့ၢ်ဝဲသုးကျိၤလၢတၢ်မဲၥ်ညါသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. အဝဲမၤတၢ်ဒ်သုးကသံၣ်သရၣ်မုၣ်တဂၤတုၤအထီၣ်ပှၢ်အဖိအိၣ်ခံဂၤဝံၤအလီၢ်ခံအဝဲဃ့ဟးထီၣ်ဝဲလၢကသံၣ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤဝံၤကွၢ်ထွဲဖိလံၤ,ဟံၣ်ဃီဒီးဆီထွဲၣ်ဟံၣ်ခိၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်က ဒါက့ၤတဲကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢဖဲ(၁၉၈၅)နံၣ်အခါအဝဲနုၥ်လီၤမၤတၢ်လၢပိၥ်မုၣ်ကရၢအပူၤအဆိကတၢၢ်ဒ်ဒူသဝီပတီၢ်တဆီတုၤကီၢ်ရ့ၣ်ပတီၢ်တစုန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံဖံပဒိၣ်နီၢ်ဖီဒ့တိအံၤဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲမူဒါဒ်လီၢ်ခၢၣ်သးကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢအပှၤပၢၤစ့တဂၤစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၀၀-၂၀၀၄)နံၣ်အတီၢ်ပူၤဒီးဖဲ(၂၀၀၄-၂၀၁၆)နံၣ်န့ၣ်ဒ်ကရၢခိၣ်(၂)တဂၤအသိး,(၂၀၁၇-၂၀၂၂)နံၣ်န့ၣ်ဒ်ကရၢခိၣ်တဂၤ န့ၣ်လီၤ. ဒီးတကးဒံးဘၣ်ဖဲ(၂၀၂၂)နံၣ်တုၤအသးသမူဟးထီၣ်တစုန့ၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲမူဒါဒ်ကညီပိၥ်မုၣ်ကရၢပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ် ဖးတၢ်တဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးပဒိၣ်နီၢ်ဖီဒ့တိအဒဲဟီၣ်ခိၣ်အလီၢ်န့ၣ်တၢ်ကပၥ်လီၤဝဲဒၣ်ဖဲအနီၢ်ကစၢ်တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်ဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢ,ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ဖဲနိၤဘိသဝီအပူၤဒ်ခရံၥ်ဖိလုၢ်လၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအသိးအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢအပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိ အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. တုၤလၢအသးနံၣ်အိၣ်ထဲထဲအံၤလံဘၣ်ဆၣ်အဝဲမၤတၢ်လၢတၣ်ပၢၢ်ဆၢအပူၤအံၤတၢ်မနုၤဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်အီၤလဲၣ်? အဝဲမ့ၢ်ခိၣ်နၢ်ဒ်လဲၣ်တဂၤလဲၣ်?ဒီးအအဲၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်?
(သုးက့-၃)နံၣ်တဝၥ်အတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဘျီ(၃၀၀)ပယီၤသံဘၣ်ဒိခဲလၢၥ်အဂၤ(၄၀၀)ဘျဲၣ်
လါယူၤလံ ၁၅ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢ,ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့-၃)ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤစးထီၣ်လၢလါယနူၤအါ ရံၤတုၤလီၤလါယူၤလၢ(၆)လါအတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးသ့ၣ်တဖၣ်အဘၢၣ်အိၣ်ဝဲအဘျီ(၃၀၀)ဒီးပယီၤသုးသံ(၂၄၂)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၁၈၉)ဂၤအဂ့ၢ်ချၢၣ်လွံၢ်ၣ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲတနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢခံခီခံကပၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲအဘျီ(၃၀၀)ဒီးပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတကးဒံးဘၣ်,တၢ်ဒုးအပူၤတၢ်ဖီၣ်မူဒံးန့ၢ်ဝဲပယီၤသုးအပှၤ(၂၅)ဂၤဃုၥ်ဒီးတၢ်စုကဝဲၤအဒိၣ်အဆံးခဲလၢၥ်(၂၀၉)ခိၣ်ဒီးပယီၤသုးဖိလၢဟဲက့ၤပၥ်လီၤတၢ်စုကဝဲၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲ(၇)ဂၤအဂ့ၢ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲအသိးလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်တကပၤစ့ၢ်ကီး ဘၣ်သံ(၄၄)ဂၤ, ဘၣ်ဒိဝဲ(၁၂၇)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါလၢတၢ်(၆)လါအတီၢ်ပူၤအံၤပယီၤသုးမၤထီဒါဝဲပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယၥ်ဒ်အမ့ၢ်ဟဲခးလီၤတၢ်လၢကလံၤကျါကဘီယူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,အိၣ်လၢအသုးကလၢၤအပူၤခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်(၂၉)ဂၤ,ပိၥ်ခွါအဂၤ(၂၀)ဘၣ်သံကွံၥ်ဝဲအသိးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲပိၥ်မုၣ်(၈၈)ဂၤ,ပိၥ်ခွါ(၉၃)ဂၤအဂ့ၢ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးပယီၤသုးအတၢ်ခးလီၤကျိအံၤအဖီခိၣ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ကမျၢၢ်တၢ်မၤလိကၠိ(၈)ဖျၢၣ်,တၢ်ဘါယွၤသရိၥ်(၃)ဖျၢၣ်, သီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်(၁၈)ဖျၢၣ်, ကမျၢၢ်ဟံၣ်ခဲလၢၥ်(၁၆၈)ဖျၢၣ်, ကျးဆါတၢ်(၂)ဖျၢၣ်, စဲးကဲး(၉)ခိၣ်, စဲး ထဲၣ်တၢ်(၃)ခိၣ်, ဒီးစဲးဂံၥ်ဘု(၁)ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်ဒ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးန့ၣ်ပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤဖီၣ်တံၢ်ဃၥ်ဝဲကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိပိၥ်မုၣ်(၃)ဂၤ,ပှၤပိၥ်ခွါ(၁၄)ဂၤအမဲၥ်ညါဒ်ချၢၣ်လွံၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,ကီၢ်ဆၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်အိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ် (၂၀၂၄)ဒီး(၂၀၂၅)နံၣ်အတီၢ်ပူၤပယီၤသုးထၢဆူၣ်ဝဲကမျၢၢ်သုးအိၣ်လၢအဂၤ(၁၀၀)အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်စူးကါကွဲးဒီးဖးကညီကျိၥ်လၢ(Facebook)လံၥ်မဲၥ်သၣ်အပူၤန့ၢ်ဝဲလံ
လါယူၤလံ ၁၅ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် (Social Networking Site)တခါလၢပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်ညါအါဝဲလၢအမ့ၢ်(Facebook)အဖီခိၣ်အံၤစးထီၣ်ဖဲတနံၤအံၤလါ ယူၤလံ(၁၅)သီအနံၤန့ၣ်တၢ်စူးကါကွဲးဒီးဖးကညီလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်လၢအဘၣ်န့ၢ်ဝဲလံအဂ့ၢ်ပှၤလၢမၤကွၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးကညီပှၤသ့ပှၤဘၣ်လၢအတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ကရူၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ကွဲးဖးကညီလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်လၢ(Facebook)လံၥ်မဲၥ်သၣ်အပူၤလၢအဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါန့ၢ်ဝဲသ့ဂ့ၤဂ့ၤအံၤန့ၣ်ခီဖျိလၢတၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ်(Karen Unicode Campaign)အတၢ်စံးဆၢလၢအဟဲပိၥ်ထွဲသးန့ၣ်ပစံးဝဲသ့အဂ့ၢ်ကညီလံၥ် လဲၢ်ဒီးစဲးဖီကဟၣ်ပီညါတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီကရူၢ်(စီၤအီၣ်မၠ့ၣ်)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "လၢအခီၣ်ထံးန့ၣ်ဒ်သိးတၢ်ကွဲး,ဖးကညီကျိၥ်ကန့ၢ်ဝဲအဂီၢ်ပဆှၢထီၣ်ဝဲ(Emial)လၢ(Meta)အအိၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနါ က့တကွဲးဆှၢကဒါက့ၤလံၥ်ဘၣ်. ဖဲတၢ်ပမၤ(ခဲၣ်ဖ့)တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတၢ်ဘၢၣ်စၢၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်ကွဲးဆှၢကဒါန့ၢ်ပှၤလံၥ် လၢကဘှါၡဲန့ၢ်ဝဲအဂီၢ်လီၤ. ဖဲလၢတၢ်ပံးကွံၥ်ဝဲခဲၣ်ဖ့အပူၤကွံၥ်ဝဲ(၅)လါဝံၤအလီၢ်ခံမးန့ၢ်ကဒါက့ၤဝဲလီၤ." အဂ့ၢ်စံးဝဲန့ၣ် လီၤ. ဖဲလၢအပူၤကွံၥ်တၢ်သူဝဲကညီလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်လၢ(Facebook)လံၥ်မဲၥ်သၣ်အပူၤတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်သူစူးကါကျဲၣ်ကျီဃုၥ်ဝဲဒၣ်ကိၤလၤဝါလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်ဒီးပယီၤလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အခဲအံၤတၢ်သူကွဲးဖးဝဲကညီလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်န့ၢ်ဝဲလံအဃိကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကကွဲးသူစူးကါဘၣ်ဝဲကညီလံၥ်အါအါအဂ့ၢ်ဆီၣ်တခူၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဝဲကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်မးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကဒီးဝဲဒၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲလီၤအဂ့ၢ်ကညီလံၥ်လဲၢ်ဒီးစဲးဖီကဟၣ်ပီညါတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီကရူၢ်(စီၤအီၣ်မၠ့ၣ်)စံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကွဲးကညီကျိၥ်အံၤလၢ(Socail Media)အပူၤလၢအဘၣ်ကန့ၢ်အဂီၢ်တၢ်မုၢ်လၢ်တ့ၢ်ဃၥ်ဝဲထီၣ်ဘးလၢအနံၣ်(၁၀) ယၤဖှိၣ်ဘျဲၣ်လံဒီးမ့ၢ်လၢအခဲအံၤတၢ်ကွဲးဝဲကညီလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်န့ၢ်ဝဲလံအဃိမ့ၢ်တၢ်သးခုအဂ့ၢ်ကညီပှၤကွဲးလံၥ်သရၣ်တဂၤလၢအမ့ၢ်(မါနဲတ့ၤဆ့ၤ)စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ "အခဲအံၤတၢ်ကွဲးကညီလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်လၢအဘၣ်န့ၢ်ဝဲလံၥ်အဃိတဂၤဒီးတဂၤကွဲးန့ၢ်လိၥ်သးလံၥ်လၢကညီ ကျိၥ်, တၢၣ်ပီၣ်သကိးလိၥ်သးတၢ်န့ၣ်ကဲထီၣ်တၢ်သူၣ်မံသးမုၥ်ဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါလီၤ. ယနၥ်လၢကညီလံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်, က ညီတၢ်ကတိၤဒိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပကထံဘၣ်လၢ(Online)အပူၤကဟဲအါထီၣ်ဝဲလီၤ. လၢအပူၤကွံၥ်န့ၣ်ပကတၢၣ်ပီၣ်တဲ သကိးလိၥ်သးတဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်ပဘၣ်သူဝဲပယီၤကျိၥ်အဃိတၢ်လၢပအဲၣ်ဒိးတဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတနီၤန့ၣ်တဘျ့ဆှီဘၣ်. အခဲအံၤဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလံ" အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ကွဲး,ဖးကညီကျိၥ်လၢ(Facebook)ပူၤလၢအဘၣ်ကန့ၢ်အဂီၢ်, တၢ်သူကညီကျိၥ်ကဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်အဂီၢ် ဒီး,လၢတၢ်ကမၤဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ကညီလံၥ်လဲၥ်အဂီၢ်လၢတၢ်ပညိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဖီခိၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲကညီ(Unicode)ခဲၣ်ဖ့တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါလၢတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီမ့ၢ်"ကညီကျိၥ်ကဒိၣ်ထီၣ်ဂီၢ်,ပတုၥ်သူက့ၤ(Zawgyi),ဒီးဆီၣ်ထွဲက့ၤ(Unicode)"န့ၣ်လီၤ. တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်မၤအီၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၂၁)သီတုၤလါမးၡး(၂၁)သီလၢတလါအတီၢ်ပူၤဒီးပှၤလၢပၣ်ဃုၥ်ဟဲဆဲးလီၤမံၤဆဲးစုပနီၣ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၂၀,၀၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤတ့ၢ်လီၤပီၣ်(၃၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်,ဘၣ်ဟးဂီၤထံသၢလဲၤတီၤထီကၠိဒီးကမျၢၢ်ဟံၣ်(၃)ဖျၢၣ်
လါယူၤလံ ၁၄သီ, ၂၀၂၅နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ,သုးက့(၆)ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်,ရၤမတံဝ့ၢ်ကလံၤထံး,ထံသၢလဲၤသဝီအပူၤ,သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိဘၣ်ဟးဂီၤဝဲတီၤထီကၠိတဖျၢၣ်ဒီးကမျၢၢ်ဟံၣ်(၃)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မဟါလါယူၤလံ(၁၃)သီမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ(၁)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်,သုးကီၣ်ကးဂျဲးဖဲၣ်ကဘီယူၤတ့ၢ်လီၤဝဲမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ,ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲကၠိကရၢၢ်အပူၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်ဃုၥ်ဒီးကမျၢၢ်ဟံၣ်(၃)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်,သုးရ့ၣ်(၂၀၁)သုးဒ့(၁)အသုးဒ့ခိၣ်,သုးခိၣ်စိစီၤဝ့နဲၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “မဟါန့ၣ်အခီၣ်ထံးပယီၤသုးဂျဲးဖဲးတၢၣ်ကဘီယူၤန့ၣ်ဟဲဝဲ(၂)ဝီ,တၢတဝီန့ၣ်မၤလီၤဝဲဘၣ်လၢတဘူးဒီးထံသၢလဲၤသဝီဘၣ်.မ့မ့ၢ်လၢခံဝီတဝီတခီတ့ၢ်လီၤဝဲလိၤလိၤဖဲကၠိကရၢၢ်ပူၤအဃိန့ၣ်,တီၤထီတၢ်သူၣ်ထီၣ်,တီၤခၢၣ်သးတၢ်သူၣ်ထီၣ်,ကၠိတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ရိဖှိၣ်အလီၢ်တဖၣ်ဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲခဲလၢၥ်တဘျီဃီဘၣ်ဟးဂီၤဃုၥ်ဝဲကမျၢၢ်ဟံၣ်(၃)ဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ထံသၢလဲၤသဝီအံၤစီၤစုၤဝဲဒီးဂီၤလ့ၤပယီၤဒုးယၤသုးကလၢၤအပျၢ်(၁၅၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးကမျၢၢ်ဟံၣ်ခိၣ်ကအိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၄၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအိၣ်ဝဲအဃိ,ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အိၣ်ကဒုဆိကွံၥ်ဝဲအသးဆူတၢ်လီၢ်အဂၤဒီး,တၢ်ပတုၥ်ဃၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲကၠိတၢ်ဖံးလိမၤလိအဃိမဟါသုးကီၣ်ကးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဆၢကတီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဝဲနီတဂၤဘၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ထံသၢလဲၤသဝီကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလဲၤပၥ်ဖှိၣ်မၤလိသကိးဆိဝဲတၢ်လၢ(လၢၢ်ဃီၤ)(ထံဘီကီး)ကၠိတဖၣ်အပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ပယီၤသုးအံၤမဟါလါယူၤလံ(၁၃)သီအနံၤအပူၤအကဘီယူၤ(Y12)ဟဲထီၣ်တ့ၢ်လီၤဝဲတၢ်ဘိၣ်လၢဂီၤလ့အဒုးယၤသုးကလၢၤအပူၤဒီးတ့ၢ်လီၤစ့ၢ်ကီးဝဲမ့ၢ်ပိၢ်လၢခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲအဖီခိၣ်,ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲ(ထံညၣ်လံၣ်)သီခါဖၠၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အသိး,အပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၁၂)သီအနံၤအပူၤဂီၤလ့ၤဒုးယၤသုးကလၢၤအပူၤပယီၤသုးတဖၣ်ခးလီၤစိဝဲကျိဖးဒိၣ်လၢထံသၢလဲၤသဝီအပူၤအဃိဘၣ်ဒိဝဲကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဂၤဒံးအဂ့ၢ်,ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ခီဖျိသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဒီးကျိဖးဒိၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိ,တကီၢ်ခါခဲအံၤဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကၠိလၢအအိၣ်ဘူးဖဲကၠီၣ်တဲၣ်ထံကျိကၢၢ်နံၤဒ်အမ့ၢ်အူးဟူထၣ်ကၠိ,ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးသရၣ်သရၣ်မုၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဒၣ်လဲၣ်ဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီသးအပူၤတပယူၥ်ဃီလီၤအဂ့ၢ်,ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
KNLA(သုးက့-၄)တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒီးပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်,ပယီၤသုးသံ(၃)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်သုးကျိၤခိၣ်
လါယူၤလံ ၁၄ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်,လၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ(၁၁)သီဒီး(၁၂)သီအနံၤန့ၣ်ကညီဒီကလုၥ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(သုးက့နီၣ်ဂံၢ်-၄)တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်ဖဲသ့ၣ်တဖၣ်အဃိပယီၤသုးသံ(၃)ဂၤအကျါှ အသုးကျိၤခိၣ်ပၣ်ဃုၥ်ဝဲအဂ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဖဲလါမဟါ(၁၃)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးကျိၤအံၤလၢတၢ်ကဟဲထီၣ်မၤပှဲၤအသုးဂံၢ်ဘါဖဲ(နးအ့ၣ်တီၢ်)ကီၢ်ဆၢအဂီၢ်စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံ(၁၁)သီအနံၤန့ၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးဖဲဟဲထီၣ်ဝဲဒၣ်အဆၢကတီၢ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒီးကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်အဃိပယီၤသုးတကပၤဘၣ်သံ(၃)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်အသုးကျိၤခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ(အီၣ်ကိၤဟ့ၣ်)အဂ့ၢ်ဒ်လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. အဃိဘၣ်ထွဲဒီးပယီၤသုးကျိၤကဟဲထီၣ်မၤပှဲၤအသုးဂံၢ်ဘါဖဲ(နးအ့ၣ်တီၣ်)သုးကလၢၤအပူၤအံၤအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်နၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. "ပယီၤသုး(နးအ့ၣ်တီၣ်)သုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဖဲကီၢ်ဆၢတၢ်လီၢ်ဖဲ(ယၣ်တနၣ်-gas pipeline)လၢအဟဲလၢ(ကၤဘီၣ်)ဒီးလဲၤဆူ (နးအ့ၣ်တီၣ်, ဒီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်)န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲ(gas pipeline)တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဃိမ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်လၢသုး ကီၣ်ကးအဂီၢ်လီၤ. အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်န့ၣ်ဒုၣ်ဒါသံအိၣ်လၢ(၃)ဂၤဆူအဖီခိၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ခဲအံၤကီၢ်ဆၢ(နးအ့ၣ်တီၣ်)သုးကလၢၤန့ၣ်တၢ် ဟူးတၢ်ဂဲၤတအိၣ်နီမံၤဘၣ်. " အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်အီၤလၢသုးရ့ၣ်(၅)ရ့ၣ်လၢအမ့ၢ်ဝဲ(ခလရ-၂၈၂, ၂၇၃, ၄၁၀, ၄၀၈, ၄၀၉)သုးရ့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီးဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢသုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ(အီၤကိၤဟ့)န့ၣ်လီၤ. သုးကျိၤဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒ်သိးလၢကဟဲထီၣ်မၤပှဲၤအသုး ဂံၢ်ဘါဆူ(နးအ့ၣ်တတီၣ်)ကီၢ်ဆၢအဂီၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢတၢ်ပၥ်ဖျါပူၤအသိးစ့ၢ်ကီးန့ၣ် လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါလၢတၢ်ခံသီအတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ခဲလၢၥ်(၃)ဘျီ, ပယီၤသုးတကပၤသံတကးဒံးဘၣ်ဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးဝဲ(၃)ဂၤဒီး တၢ်မၤန့ၣ်ဃုၥ်ဝဲပယီၤသုးတၢ်စုကဝဲၤကျိ(၂)ခိၣ်အသိးတၢ်အိၣ်သးကတီၢ်ခဲအံၤပယီၤသုးကျိၤဂုၥ်က့ၤဝဲအခံဘၣ်ဆၣ်ခါဆူမဲၥ်ညါတၢ်အိၣ်သးကမၤအသးဒ်လဲၣ်န့ၣ်တၢ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်နၤစံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲပူၤကွံၥ်စှၤကိးသီအနံၤန့ၣ်ပယီၤသုး(နးအ့ၣ်တီၣ်)သုးကလၢၤဒီးမျိၥ်သုးကလၢၤလူၢ်ဟူးဂဲၤသုးဒ့-အသုးဒ့ခိၣ်လၢအမ့ၢ် သုးခိၣ်စိ(စီၤစီၤအီၤ)ဟဲက့ၤပၥ်လီၤတၢ်စုကဝဲၤလၢ(သုးက့-၄)ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲး သုးမုၢ်ဒိၣ်,သုးရ့ၣ်(၁၀)အစုပူၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါလါယူၤလံ(၁၃)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
အူကြ့ၣ်ထၣ်သုးကလၢၤတၢ်ဒုးအပူၤ တၢ်မၤန့ၢ်ကျိချံပှၥ်သၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ် KNU ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ
လါယူၤလံ ၁၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆) ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် မၠၣ်၀တံၣ်-ဂီၤလ့ၤကျဲမုၢ် အူကြ့ၣ်ထၣ် ပယီၤသုးကလၢၤလၢ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲဖဲမဟါလါယူၤလံ ၁၂ သီအနံၤအံၤ တၢ်ဒုးအပူၤတၢ်မၤန့ၢ်၀ဲ ကျိချံပှၥ်သၣ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ် အဂ့ၢ်န့ၣ် KNU ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါယူၤလံ ၁၂ သီ ဂီၤခီ ၅ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်စးထီၣ်ထီၣ်၀ဲ အူကြ့ၣ်ထၣ်ပယီၤ သုးကလၢၤအံၤဒီး ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲခဲလၢၥ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်ဒုးဘျီ၀ဲအံၤ ပယီၤသုးလၢအိၣ်သုးကလၢၤပူၤတဖၣ်ခီဖျိတူၢ်ခး၀ဲတပှဲၤလၢၤဘၣ်အဃိ စံၣ်ဖျိးထီၣ်လၢ သုးကလၢၤပူၤဒီး လဲၤဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဆူကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤကအိၣ်လၢအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ် တဖၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်၀ဲ အိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်(KNU)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် ကျိချံပှၥ်သၣ်လၢတၢ်မၤန့ၢ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ (MA-4)ကျိ(၇၀)ခိၣ်ဃၣ်ဃၣ်, (၆၀ မမ)ကျိဖးဒိၣ်, စုကွံၥ်မ့ၣ်ပိၢ်, ကျိဆၣ်ဒၢ,ကျိချံ, မ့ၣ်အူစဲးဃုၥ်ဒီးကျိချံပှၥ်သၣ်အကလုၥ်လၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုၥ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ထီၣ်သုးကလၢၤဘျီ၀ဲအံၤမ့ၢ်၀ဲ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA), ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO), တၢ်ဒီသဒၢကမျၢၢ်သုး(PDF)သုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်ထီၣ်အူကြ့ၣ်ထၣ်သုးကလၢၤ၀ံၤဖဲတနံၤအံၤမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁း၃၀ အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကဘီယူၤလဲၤခးလီၤ တၢ်ဂီၤလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤပူၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. အူကြ့ၣ်ထၣ်သုးကလၢၤအံၤအပူၤကွံၥ်(၃)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အခါန့ၣ် အဆိကတၢၢ်တဘျီတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်၀ဲသုးကလၢၤအံၤ အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်တမၤနၢၤတၢ်ဘၣ်အဃိ...
ကျိဖးဒိၣ်အဃိ ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ဖိသၣ်ဘၣ်ဒိ(၄)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဖိသၣ်အိၣ်လၢအလါတဂၤ
လါယူၤလံ ၁၃ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ် မၠီၣ်ကၠၤအ့သ၀ီအပူၤ ကွံၥ်စှၤသီအခါ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ် အဃိ ဖိသၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲ(၄)ဂၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဖိသၣ်အိၣ်အလါ(၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ ၀ဲမဟါလါယူၤလံ ၁၂ သီ အနံၤ န့ၣ်လီၤ. ဖဲလါယူၤလံ ၁၀ သီ ဟါခီ ၅း၃၀ ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးခးလီၤ၀ဲ၀ဲ(၁၂၀ မမ)ကျိဖးဒိၣ်လၢအပိၢ်ဖးထီၣ်လၢကလံၤ ကျါအံၤအဃိ မၠီၣ်ကၠၤအ့ ကိမၠ့ၣ်သၤယၤ(ကုန်းမြင့်သာယာ)က၀ီၤဒ့ပူၤ ဖိသၣ်(၄)ဂၤဘၣ်ဒိၣ်ဘၣ်ထံးဘၣ်ဟဲကဲထီၣ်၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢကျိဖးဒိၣ်လၢပိၢ်ဖးထီၣ်လၢကလံၤကျါအံၤအဃိ ဖိသၣ်ပိၥ်မုၣ်(၁၀)နံၣ်, ဖိသၣ်ပိၥ်မုၣ် (၄)နံၣ်, ဖိသၣ်ပိၥ်ခွါဖိ(၂)နံၣ်ဃိး လါတဂၤ ဒီးဖိသၣ်ပိၥ်ခွါ(၁၀)လါတဂၤ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲစုၥ်စုၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါအပူၤ ပၥ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတချုးတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤဒံးဘၣ်ဖဲလါယူၤလံ ၉ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၄၅)ခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်ဒီး ခီဖျိလၢကျိဖးဒိၣ်ပိၢ်ဖးထီၣ်အကလုၢ်သီၣ်သထြုးအံၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤ ဖုးဘၣ်သးသံ၀ဲဒၣ်ကဲထီၣ်ဒံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢလါအ့ဖြ့ၣ်တၢ်ဒုးစးထီၣ်ကဲထီၣ်တုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဂ့ၤတအိၣ်ဂ့ၤပယီၤသုးလၢအိၣ်သုးကလၢၤပူၤတဖၣ် ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အိၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်အဃိ ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဘၣ်ထံးကဲထီၣ်တလီၢ်လီၢ်အသိးဟံၣ်ဃီ,ကၠိ,တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ် စ့ၢ်ကီးဟးဂီၤ၀ဲအါမးန့ၣ်လီၤ.
KNLA သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ကဒီးအူကြ့ၣ်ထၣ်သုးကလၢၤ, ပယီၤသုးစံၣ်ဖျိးထီၣ်လၢယိၤကီၢ် ၁၀၀ ဃၣ်ဃၣ်
လါယူၤလံ ၁၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် အူကြ့ၣ်ထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ဂီၤလ့ၤ-မၠၣ်၀တံၣ်ကျဲမုၢ်အံၤ ဖဲတနံၤအံၤလါယူၤလံ ၁၂ သီ မုၢ်ထူၣ် ၁၂ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ် ထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲလံအဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤ ဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. “ဖဲမဂီၤ ၅ နၣ်ရံၣ်န့ၣ်ပစးထီၣ်ထီၣ်လီၤ.ကဘၣ်ဖဲ ၁၂း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်ပှၤထီၣ်န့ၢ်လီၤ. အသုးကလၢၤန့ၣ်အိၣ်သၢကထြၢ, တၢတကထြၢန့ၣ်ပထီၣ်အီၤန့ၢ်ကဘၣ်ဖဲဂီၤခီ ၉ နၣ်ရံၣ်န့ၣ်.မ့မ့ၢ်အလီၢ်ခံကတၢၢ်တကထြၢန့ၣ်ပထီၣ်အီၤ ကအိၣ်လၢအမံးနံး တဆံလီၤ.အမံးနံးတဆံဘျီပယီၤသုးတဖၣ်ပြါလၢၤကၠီ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ ၃ သီအနံၤန့ၣ် ဟီၣ်က၀ီၤကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်က၀ီၤခး၀ဲ အူကြ့ၣ်ထၣ်သုးကလၢၤဒီးဂီၤလ့ၤသုးကလၢၤ(၂)ဖျၢၣ်အံၤတဘျီဃီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်အူကြ့ၣ်ထၣ်သုးကလၢၤလၢတၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲခဲ၀ဲအံၤန့ၣ် ပယီၤသုးဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲလၢယိၤကီၢ်တကပၤအိၣ်၀ဲလၢအဂၤ (၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကစီၣ်သန့ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့ပၥ်ဖျါထီၣ်၀ဲအသိးန့ၣ် ခီဖျိ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်၀ဲဒီးဒြိဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိ အူကြ့ၣ်ထၣ်ပယီၤသုး တဖၣ်တူၢ်၀ဲတပှဲၤလၢၤဘၣ်ဒီးဃ့ၢ်ထီၣ်၀ဲဆူယိၤကီၢ် ဂီၤလ့ၤ၀့ၢ် ကလံၤထံးတကပၤအဂၤ(၁၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးလၢအစံၣ်ထီၣ်လၢယိၤကီၢ်ပူၤတဖၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်သုးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသမံသမိးအ၀ဲသ့ၣ်ဒီး ပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်တၢ်ကူစါယါဘျါ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပှၤလၢဘူးဒီး(KNLA)တၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်တဖၣ်စံး၀ဲအသိးန့ၣ် အူကြ့ၣ်ထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤတၢ်ဒုးဘျီ၀ဲအံၤအပူၤ တၢ်မၤန့ၢ်၀ဲ ကျိချံပှၥ်သၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် မၠၣ်၀တံၣ်တုၤဆူဂီၤလ့ၤအံၤ စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ ၂၃ တုၤလါယူၤန့ၣ် တၢ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲပယီၤသုးကလၢၤဒ်အမ့ၢ်...
သုးမီၤစိရိၤအကဘီယူၤအဃိ လ့တလူ ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသံ(၂၂)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ် NUG ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ
လါယူၤလံ ၁၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လ့တလူ(လင်းတလူး)သ၀ီလၢအိၣ်စကဲကီၢ်ခီ စကဲကီၢ်ဆၣ်အပူၤအံၤ ဖဲမဟါလါယူၤလံ ၁၁ သီအနံၤ ပယီၤသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤ ပညိၣ်လဲၤ တ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်လၢသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤအဃိ ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသံ(၂၂)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (NUG)ပဒိၣ် ပှၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယၥ်ဘၣ်ထွဲ၀ဲၤကျိၤ(Ministry of Human Rights)ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါအနံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါဂီၤခီဂီၤဂီၤ ၁း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ် လၢတတါအူကဘီသန့သုးကလၢၤအံၤအဆီသုးမီၤစိရိၤအကဘီယူၤ ဟးထီၣ်ဝဲဒီး လဲၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲပီၣ်(၂၅၀)မ့ၣ်ပိၢ်ဒီးခးလီၤ၀ဲရီးကဲးဒိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ လ့တလူ (မဟာသစ္စဝါဒီ) သီခါဖၠၣ်လၢကမျၢၢ် ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလဲၤအိၣ်ဆိး၀ဲဒၣ် အံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်ဘျီ၀ဲအံၤ ကမျၢၢ်ပိၥ်ခွါ(၇)ဂၤ,ပိၥ်မုၣ်(၁၅)ဂၤ ခဲလၢၥ်(၂၂)ဂၤသံ၀ဲဒၣ်ဒီး ပှၤသံတဖၣ်အံၤ အကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်၀ဲဖိသၣ်ပိၥ်ခွါ(၁၄)နံၣ်ဆူဖီလၥ်(၃)ဂၤအသိး ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲခဲလၢၥ်အဂၤ(၅၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဟဲ ကဲထီၣ်၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢကဘီယူၤအံၤအဃိ သီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အါဖျၢၣ်ဃုၥ်ဒီးစဲးကၢး(သိလ့ၣ်ယီၢ်)သ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂီၤ လီၤကရဲ၀ဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်လၢလံၥ်တၢ်ပၥ်ဖျါတၢ်ဂီၤပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ. လ့တလူသီခါဖၠၣ်လၢကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်ခဲအံၤန့ၣ် ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလဲၤအိၣ်ကဒုသးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲအဂၤ(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ် ညါဒီး တၢ်လဲၤခးလီၤတၢ်အံၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်လိၤလိၤအဃိ ကမျၢၢ်သံအဂၤ(၅၀)အံၤအကျါစ့ၢ်ကီး တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အနီၣ်ဂံၢ် ကဟဲအါထီၣ်အါန့ၢ်အ၀ဲအံၤသ့၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (NUG)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်မုၢ်နံၤလၢသုးမီၤစိရိၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အံၤဘၣ်၀ဲလၢမုၢ်နံၤဒိၣ်မုၢ်နံၤထီပှၤမၤဘူၣ်မၤဘါလါအဃိ သုးမီၤစိရိၤလၢ အလုၢ်သ့ၣ်ခါပတၥ်မၤကမၣ်၀ဲတၢ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးတၢ်ကဟံဂ့ၢ်၀ီဟ့ၣ်အီၤတၢ်ကမၣ်အဂီၢ် ကဂုၥ်ကျဲးစၢးထဲးဂံၢ်ထဲးဘါ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် (NUG)စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးစကဲကီၢ်ဆၣ် လ့တလူသ၀ီပူၤ တချုးသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်ကဲထီၣ်ဒံးဘၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤ ၁၇ သီ အနံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအပှၤ နီၣ်ဂံၢ်(၄၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဟဲထီၣ်၀ဲဒီး တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အဖီခိၣ်...
ကျိဖးဒိၣ်အကလုၢ်အဃိ ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်ဖုးဘၣ်သးသံတဂၤ
လါယူၤလံ ၁၂ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ် သလွဲထီၣ်ကရူၢ်အပူၤ အပူၤကွံၥ်စှၤသီအခါ ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်အကလုၢ်သီၣ်သထြုးအံၤအဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤဖုးဘၣ်သးသံဒီးသံ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ် ထုးထီၣ် ပၥ်ဖျါ၀ဲဖဲ တနံၤအံၤလါယူၤလံ ၁၂ သီအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ ၉ သီ မုၢ်နၤခီ ၁၀း၀၀ အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကြုၢ်တု၀့ၢ်ပူၤ ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ-၅၄၅)ခးလီၤ၀ဲ(၁၂၀ မမ) ကျိဖးဒိၣ် လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢသလွဲထီၣ်ကရူၢ် အီၤပလၣ်ကိ(အောင်ဗလကုန်း)သ၀ီပူၤဒီး ခီဖျိလၢကျိးဖးဒိၣ်အကလုၢ်အံၤ အဃိ သ၀ီဖိပိၥ်မုၣ်(၅၅)နံၣ်တဂၤအံၤ ဖုးဘၣ်သးသးဖျၢၣ်တၢ်ဆါထီၣ်၀ဲဒီးသံ၀ဲဒၣ်ဘၣ်ဟဲကဲထီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤ ၉ သီအနံၤစ့ၢ်ကီး ခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ် လၢပဲၤယၣ်(ပိုင်ရပ်)သ၀ီပူၤ ကမျၢၢ်ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဖီလၥ်ပှၤကၠိဖိမၤလိလံၥ်အဆၢကတီၢ်အဃိ ဖဲန့ၣ်ပှၤကၠိဖိဖိသၣ်ဆံး (၃)ဂၤ, ကၠိသရၣ်မုၣ်(၁)ဂၤဒီးသ၀ီဖိ(၁)ဂၤသံ၀ဲအသိး ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲ(၂၂)ဂၤကဲထီၣ်ဒံး၀ဲန့ၣ်လီၤ. ကြုၢ်တု-ကီးတရံးကျဲလၢဟီၣ်က၀ီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ဒိၣ်စိ၀ဲအံၤ လၢကထီၣ်ဒိၣ်စိက့ၤ၀ဲအဂီၢ် ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယူၤလံ ၈ သီ အနံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအသုးကျိၤဟဲထီၣ်၀ဲ(၂)ဘိအဃိ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် လၢ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိစံး၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အကတီၢ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီး သုးမီၤစိရိၤ(Y12)ကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်တ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်တအိၣ်ဘၣ် ဘၣ်ဆၣ်ခးလီၤ၀ဲ(ရီးကဲးဒိ)ဒီးပယီၤသုးအိၣ်သုးကလၢၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်အဃိ ကြုၢ်တု-ကီးတရံးကျဲမုၢ်အံၤ ဟးဂီၤ၀ဲဒီး ကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃုၥ်ဒီးကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ်(၁၀)သီဘျဲၣ်အခါန့ၣ်...