KIC News

တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ် သုးခိၣ်ကၠီၤသဲၣ် ဘၣ်ဃးတၢ်နုာ်လီၤခးကီးတရံး၀့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ် ဖဲအပူၤကံွာ်လါအီကူး ၁၅ သီအနံၤန့ၣ် သုးခိၣ်ကၠီၤသဲၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(ခ့ၣ်အဲၣ်အဲလ်အ့ၣ်)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်တဖၣ်နုာ်လီၤခး၀ဲ သုးမီၤစိရိၤအပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်(၂)တီၤႇဖဲကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အ၀ဲန့ၣ်ပဆဲးကျိးသံကွၢ်၀ဲ သုးခိၣ်ကၠီၤသဲၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်-၀ဲသးစူၤတဲပၠးၦၤဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီတၢ်နုာ်လီၤခးကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ တစဲးမီၤနီၤႉ စံးဆၢ–တၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးန့ၣ်ဒ်အံၤလီၤဘၣ်ဆဲလၢညါခါန့ၣ်တၢ်လၢပၢၤကီၢ်(ရဲ)မတၤန့ၣ်ႇဘၣ်ဆဲလၢသုးဟံးန့ၢ် တၢ်စိတၢ်ကမီၤတဒူၣ်န့ၣ်ႇပယီၤတဒူၣ်န့ၣ်အ၀ဲမၤနၢၤၦၤကမျၢၢ်ဖဲကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်မီၤနီၤႉပတဲအီၤဘၣ်ဆဲလၢကမျၢၢ်န့ၣ်မၤနၢၤတဂ့ၤႉအဒိန့ၣ်ဟးဃုန့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ကမၣ်ပတဲအီၤတဘျုးဘျီပဟ့ၣ်အီၤတၢ်ပလီၢ်တဘျုးဘျီညါႉတန့ၢ်ဘၣ်အဃိသးဒီးလၢခံဒီးတုၤလၢပဘၣ်နုာ်လီၤခးပတီၢ်န့ၣ်ႉ တၢ်သံကွၢ်–တၢ်ကဲထီၣ်သးကီးတရံးန့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်မၤန့ၢ်ကျိတနီၤမီၤနီၤ ၀ံသးစူၤတဲပၠးၦၤမၤန့ၢ်ကျိၦဲၤခိၣ်လဲၣ်ဒီးတၢ်ကဲထီၣ်အသးဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ပၦၤခီန့ၣ်ပန့ၢ်ကျိန့ၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်(၆)ခိၣ်နီၤႉဃုခိၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်ၦၤမၢအယူာ်ထီၣ်စုဒီး တယူာ်ထီၣ်စုအဃိန့ၣ်ၦၤခးႉၦၤခးသံဘျီဒီးၦၤဟံန့ၢ်အကျိႉအဂၤဒုတအိၣ်ဘၣ်ႉပဆိမိၣ်လၢပလဲၤဒီးပကဖီၣ်သမူအီၤမီၤနီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်တတူၢ်ဖီၣ်အသးဘၣ်ဘျီၦၤခးအီၤဒီးၦၤဟံန့ၢ်အကျိဒ်န့ၣ်လီၤႉနါက့ၦၤန့ၢ်ကျိဃုခိၣ်ႇအ၀ဲသ့ၣ်နါက့အခးၦၤလဲးလိးစ့ၢ်လီၤႉအခးၦၤဘျီဒၢးအိၣ်ဒၣ်နၤခးယၤခးန့ၣ်တၢ်လၢတၢ်ဒုးပျီပူၤဒၢးနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ဘၣ်ထွဲဒီး ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ တၢ်ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးမီၤစရိၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါလံာ်အဖီခိၣ်န့ၣ်နထံၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ပယီၤသုးန့ၣ်အသံစ့ၢ်ႉပယီၤပၢၤကီၢ်နါက့အသံစ့ၢ်မီၤနီၤႉ သံခဲလၢာ်ခဲဆ့န့ၣ်(၁၂)ဂၤႉလၢၦၤဖီၣ်န့ၢ်အီၤခီန့ၣ်ဘၣ်ဆဲလၢကီၢ်ရ့ၣ်သဲစး(ဥပဒေ)ကစၢ်န့ၣ်ၦၤဖီၣ်န့ၢ်(၂)မီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်တကပၤန့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးၦဲၤဂၤလဲၣ်ႉ စံးဆၢ–လၢပၦၤတကပၤခီဒုအဘၣ်တပျာ်အကံၣ်ဒုၣ်တဂၤလီၤလၢပအိၣ်တကပၤန့ၣ်ႉ အဃၣ်ဃၢၤဒုတဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉ တၢ်သံကွၢ်–ပယီၤသုးပၢၤကီၢ်လၢတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ်ကတီၢ်ခဲအံၤတၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ၦၤဖီၣ်န့ၣ်ခံဂၤအံၤတမ့ၢ်သုးဘၣ်ႉအကဲ၀ဲဒၣ်ပၢပြးအဒူၣ်အထၢမီၤနီၤႉ ခဲအံၤၦၤခံဂၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒီးယၤယမ့က့ၤခီဒၢးယဆိမိၣ်ယကဆှၢထီၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်အအိၣ်ႉကီၢ်ဆၣ်တကပၤသံဒိးသံကွၢ်အီၤမ့၀ံၤဘျီဒၢးအဒိမ့ၢ်ပကမၤဒ်လဲၣ်ႇအကစၢ်နါက့အကဆဲးမၤ၀ဲဒ်လဲၣ်ဒုအ၀ဲန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၢ်ဆၣ်အတၢ်ဆၢတဲာ်စုပူၤလီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ပယီၤသုးခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤအဖီခိၣ်နအဲၣ်တဲနဲဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ယအဲၣ်ဒိးတဲန့ၣ်ၦၤလဲၤနုာ်လီၤခးတၢ်ခီန့ၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤဧဲၢ်ႉပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်တဒူၣ်န့ၣ် အခးလီၤကဒါကျိးဖးဒိၣ်န့ၣ်လၢ(ယီၢ်ကိာ်)လၢနိနဲၢ်န့ၣ်ႉယသ့ၣ်ညါန့ၣ်ၦၤကမျၢၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိ(၅)ဂၤႉလၢမုၢ်ဟါလီၤ(၅)နၣ်ရံၣ်န့ၣ်(၆)နၣ်ရံၣ်န့ၣ်ဘၣ်ဒိၦၤနိနဲၢ်န့ၣ်(၂)ဂၤစ့ၢ်ႉခဲလၢာ်ခဲစ့န့ၣ်(၅)ဂၤႉသံခီန့ၣ်ၦၤဖိသၣ်(၂)နံၣ်တဂၤကဲ၀ဲဒၣ်ၦၤယီၢ်ကိာ်သ၀ီလီၤႉအဃိန့ၣ်ပယီၤလၢအဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတဖၣ်အံၤမၤတၢ်လိၤဧါဘျၢဧါႇမၤတၢ်ဘၣ်ဧါတဘၣ်ဧါန့ၣ်ယဆိမိၣ်ဒုကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒုပဲာ်၀ဲအဆၢကသ့လီၤဧဲၢ်နီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–တၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤအဖီခိၣ်နအဲၣ်ဒိးစံးဘၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ယအဲၣ်ဒိးတဲလၢကမျၢၢ်ခဲလၢာ်သုးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတဒူၣ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်သးတလိၣ်ဂ့ၤတလိၣ်ဂ့ၤခး၀ဲဒၣ်လၢသ၀ီပူၤလီၤႉမ့နၢ်ဟူလၢကျိသီၣ်တၢ်သီတၢ်သဲခီဒုသ၀ီယံၤဂ့ၤဘူးဂ့ၤမ့သ့ၣ်ညါလၢတၢ်ဒုးအိၣ်ဒုနုာ်လီၤအိၣ်လၢတၢ်ပူၤလၢဟံၣ်ဖီလာ်မတၤႉနုာ်လီၤအိၣ်ကဒုဒ်န့ၣ်မီၤနီၤတၢ်လၢသုးမီၤစိရိၤတဒူၣ်အံၤခီဒုအတရ့တၢ်ဘၣ်ႉဖဲအမိၣ်သးမၤန့ၣ်မၤ၀ဲမီၤနီၤႉယအဲၣ်ဒိးတဲလၢကမျၢၢ်ခဲလၢာ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီႇမ့နၢ်ဟူကျိသီၣ်ကျိသဲဒီးနုာ်လီၤအိၣ်လၢတၢ်ဒီသဒၢအပူၤတလိၣ်လိၣ်မီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–လီၢ်ခံကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်နအဲၣ်ဒိးစံးဘၣ်သုးမီၤစိရိၤတဒူၣ်အံၤဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–ယအဲၣ်ဒိးတဲန့ၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်ဒံးႉသုးမီၤစိရိၤအစုတီၤဖီလာ်ပၢပြးတဒူၣ်န့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်ဒံးလၢဟဲက့ၤမၤသကိးပာ်ဖှိၣ်က့ၤသးဒီးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိႉလၢကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးန့ၣ်မၤထွဲသကိးယအဲၣ်ဒိးတဲလၢၦၤလၢအဟံးဆူၣ်န့ၢ်တၢ်စိတၢ်မီၤအစုဒုၣ်စုတီၤဖီလာ်တဒူၣ်န့ၣ်ဟဲက့ၤမၤသကိးတၢ်ဒီးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဘျီန့ၣ်ဒၢးပကသူၣ်ထီၣ်က့ၤပထံပကီၢ်လၢကလဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်ဒီးပကသူၣ်ထီၣ်သကိးစၢၤႉမ့မၤထွဲသုးမီၤစိရိၤအတၢ်နဲၣ်လီၤအတၢ်ကလုၢ်ဒုပထံပကီၢ်အံၤတမ့ၢ်ကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဘၣ်ႇဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်န့ၢ်တသ့ဘၣ်ႉ

လါအီကူး ၁၉ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်–ကီးတရံးအ့ရှါကျဲမုၢ်ခိၣ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲလၢပယီၤသုးဒီး ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်ကဆီ၀ါသုးဒ့(၁)အသုးဒ့ခိၣ်သုးခိၣ်စီၤကၠီၤသဲၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူး ၁၅ သီအနံၤန့ၣ် (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်နီၤဖးလီၤအကရူၢ်ဒီးနုာ်လီၤခး၀ဲကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ ပယီၤသုးမီၤစိရိၤအစုတီၤဖီလာ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံ တုၤလၢတနံၤအံၤလါအီကူး ၁၉ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲတပယူာ်ဃီလၢကီးတရံး၀့ၢ်ကပၤအ့ရှါကျဲမုၢ်ပယီၤသုးအိၣ်ခိးတၢ်လီၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကဆီ၀ါသုးဒ့(၁)အသုးဒ့ခိၣ် သုးခိၣ် စီၤကၠီၤသဲၣ်စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “စးထီၣ်ခးဖဲတဂီၤအံၤ ၉ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်မီၤနီၤႉလၢကီးတရံးတကပၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤႉ တုၤလၢခဲအံၤခးဒံးလီၤႉခးကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤတနံၤညါအံၤနါက့ခးဒံးႉမ့မ့ၢ်ပယီၤသုးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤခီဆူၣ်ဆူၣ်မုၢ်မုၢ်အိၣ်တသ့ဘၣ်တၢ်အသုးတအိၣ်လၢၤစ့ၢ်ဧဲၢ်ႉအိၣ်ဒၣ်လၢပဘၣ်နုာ်လီၤခးအီၤန့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိဖဲမဟါလါအီကူး...

လါအီကူး ၁၉ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ စးထီၣ်ဖဲမဟါလါအီကူး ၁၈ သီ မုၢ်ထူၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကးတံၢ်ကွံာ်၀့ၢ်ပူၤကျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်ခဲလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူး ၁၅ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤခး၀ဲကီးတရံး၀့ၢ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ် တၢ်လီၢ်(၂)တီၤကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲမဟါမုၢ်ထူၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်ပယီၤသုးကးတံၢ်ကွံာ်ကျဲခဲလၢာ်ဒီးတဲၣ်ကံၣ်ပိလၢထၢနုာ်၀ဲဒီးဂာ်လၢၢ်ကမူၣ်ႇလၢၢ်ဒီးမဲးထၢၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤလၢအထံၣ်၀ဲဒီးအမဲာ်တဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲမဟါန့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲ“ပယီၤသုးနါက့ဘၣ်ဒီပျံၤတၢ်ဖးဒိၣ်ညါႉကးတံၢ်ကွံာ်၀ဲကျဲဟးထီၣ်နုာ်လီၤလၢ၀့ၢ်ပူၤထံထံဆးဆးလံႉလၢကအိၣ်ခိးသိလ့ၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးကဘၣ်မ့ၢ်အၦၤတအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တချုးတၢ်ကးတံၢ်ကျဲဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်ပယီၤသုးမီၤစိရိၤအၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဟဲကွၢ်၀ဲ၀့ၢ်ပူၤကျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ(စည်ပင်)ၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကးတံၢ်ကွံာ်၀ဲယၤကိၣ်ကျဲလီၢ်လံၤႇစွ့ၤကၠဲၣ်မ့ဃိၣ်ကျဲႇယွၤသ့ၣ်ကျဲႇကမဲၤကိကျဲႇနါကတိကျဲႇတတၤကူကျဲႇပလဲဖၠူၤတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကျဲဒီး(ေမွးမြူဇုန်)ကျဲဖိကျဲနုာ်လီၤ၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်ခဲလၢာ်ဒီးထဲဒၣ်ကီးတရံး–ဖၣ်အၣ်ကျဲဟးထီၣ်တဘိလီၤတၢ်ပာ်လီၤတြဲၤအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်နုာ်လီၤခးကီးတရံး၀့ၢ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢ၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢၤဒူသ၀ီအဖၣ်အပူၤအသိးတနံၤအံၤစ့ၢ်ကီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲလၢကီးတရံးကျဲလီၢ်လံၤ(တီၤသိလိ)တၢ်လီၢ်ႇကီးတရံးအ့ရှါကျဲသီ(ကမွ်းခြံကုန်း)တၢ်လီၢ်ဒီးတီၤနီၢ်ထံလီၤဆှူတၢ်လီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲမဟါလါအီကူး ၁၈ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၈ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဟုသးထၢၣ်(၈၀၀)လၢနံၣ်ပီဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်ဆှၢဟ့ၣ်လီၤ၀ဲတၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)လီၢ်ခၢၣ်သးသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်အံၤတဖၣ် ဖဲလါအီကူး ၁၃ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ကိး၀ဲသ၀ီ(၉)ဖျၢၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒီး နီၤလီၤဟ့ၣ်၀ဲဟုသးထၢၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဟုသးထၢၣ်လၢယပၣ််ပဒိၣ်နံၣ်ပီဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲတဖၣ်အံၤဟ့ၣ်နီၤလီၤက့ၤ၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ ဆိၣ်စံမၠဲၣ်ႇလ့ဂီၤႇ၀ၣ်မံၤထၣ်ႇစွ့ၤအ့မၠဲၤႇအူကြ့ၣ်ထၣ်ႇထံသဲလၢာ်ႇဂီၤလ့ၤႇအူဖိထၣ်ႇလၢၢ်ဃီၤသ၀ီကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဟံၣ်(၁ႇ၉၅၄)ဖျၢၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်(၇ႇ၉၀၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်(DKBA)ဒုးယၤခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤစ့ၤ၀့စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤစ့ၤ၀့စံး၀ဲ“နံၣ်ပီဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်တခါန့ၣ်ပက့ၤနီၤလီၤကမျၢၢ်ဖိမီၤနီၤႉခဲလၢာ်ခဲစ့ဟံၣ်ခိၣ်န့ၣ်(၁ႇ၉၅၄)ဖျၢၣ်ႉတ၀ီညါအံၤၦၤဟ့ၣ်ၦၤ(၈၀၀)ဒီးပဟ့ၣ်လီၤ(၈၀၀)ခဲလၢာ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဟုသးထၢၣ်ဘျီ၀ဲအံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထဲဟံၣ်ခိၣ်တနီၤလီၤဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဟုသးဒံးဘၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ဂီၤလ့ၤက၀ီၤဒ့ၦၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်လၢအလဲၤဟံဟုသးလၢလီၢ်က၀ီၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအဂီၢ်အံၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ကိးဖှိၣ်၀ဲဒၣ်သ၀ီခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဘျီဒၢးဖဲလါအီကူး ၁၄ သီအနံၤန့ၣ် ပဒွး၀ဲဒၣ်လၢဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်သၢဂၤဒီး ပနီၤလီၤ၀ဲဒၣ်ဟုသးထၢၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉတနီၤန့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒံးဘၣ်ႉၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်အဂၤ(၈၀၀၀)န့ၣ်ခဲအံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်(၂၄၀၀)ဘျဲၣ်လံမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤစ့၀ဲစံး၀ဲ“တၢ်တခါအံၤန့ၣ်လၢအပူၤကွံာ်ပပာ်ဖျါထီၣ်န့ၣ်ဒ်သိးပတၢ်ကရၢကရိန့ၣ်ကဟ့ၣ်လီၤ၀ဲ(၃)၀ီမီၤနီၤႉခဲလၢာ်န့ၣ်(၂၀၀၀)မီၤနီၤႉလဲၤသးမ့ဘၣ်တဲန့ၣ်လၢတချုးၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတအိၣ်ဒံးဘၣ်ခါန့ၣ်တၢ်တခါန့ၣ်အပာ်ပနီၣ်ဃာ်၀ဲလံမီၤနီၤႉတၢ်တခါအံၤခီဒၢးဘၣ်အတီၤဘျီဟဲတုၤဒီးပနီၤလီၤက့ၤ၀ဲၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတဒူၣ်အံၤန့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤမၤ ဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢ ဖလူ–ဂီၤလ့ၤကျဲမုၢ်အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)ႇကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)သုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဃိ လၢၢ်ဃီၤႇအူဟူထၣ်ႇဂီၤလ့ၤႇထံသဲလၢာ်ႇ...

လါအီကူး ၁၈ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးနုာ်လီၤသမံသမိးၦၤတမှံၤစရီ(ဧည့်စရင်း)လၢၦၤဟံၣ်တဖျၢၣ်၀ံၤတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါလါအီကူး ၁၇ သီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် သိလ့ၣ်ခံခိၣ်လၢပယီၤသုးနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်အံၤ နုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤဒီးခးပိၢ်ထီၣ်ကျိလၢတၢ်ဖးဖီအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲ ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဟဲနုာ်လီၤန့ၣ်ကဘၣ်ဖဲဟါခီ ၄ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်ႇ ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်လၢအဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်ညါႉ မ့၀ံၤထုးထီၣ်၀ဲဒၣ်ကျိခးပိၢ်ထီၣ်၀ဲလီၤႉဒီတ၀့ၢ်စံၣ်ပြံပြါခဲလၢာ်ႉၦၤက့ၤစံၣ်နုာ်လီၤလၢဟံၣ်ပူၤကးတံၢ်က့ၤပဲတြီအိၣ်ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ဒီတ၀့ၢ်လီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးကိးပသူဆိၣ်တၢ်ခးကျိႇလူၤခးဒံးၦၤခံဂၤဒီးကျိကိညၢ်တဘၣ်ဘၣ်ႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲဟါခီ ၈ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် က၀ီၤဒ့ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇ...

တၢ်သံကွၢ် IKO ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤပဒိၣ်ကနဲမံၤဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်အဂ့ၢ်– ...

လါအီကူး ၁၇ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢကီၢ်ရ့ၣ်(၆)ဘ့ၣ်အပူၤ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ် အိၣ်၀ဲ(၃၀၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးကတီၢ်ခဲအံၤၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါအီကူး ၁၆ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဃိ ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒီးကတီၢ်ခဲအံၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၃၅၆ႇ၆၇၄)ဂၤလံအဃိလိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇကသံၣ်ကသီဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီး ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)တဖၣ်ဟံးန့ၢ်၀ဲမူဒါလၢလီၢ်ကျဲသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်န့ၣ်လီၤႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အစုတီၤဖီလာ်(KNLA)ဒီး(KNDO)တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒုးတၢ်ဒီးသုးမီၤစိရိၤအသုးဒီးဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤစ့ၢ်ကီး၀ဲသုးဂ့ၢ်၀ီအတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့တကးဘၣ်ဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဃုာ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လိၣ်တဖၣ်လၢကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲစရီအသိးန့ၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်၀ဲ(၉၆ႇ၁၈၀)ဂၤႇဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်(၉၄ႇ၇၆၈)ဂၤႇဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်(၉၀ႇ၂၉၁)ဂၤႇချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(၆၁ႇ၈၉၈)ဂၤႇတီအူကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်(၇ႇ၅၃၇)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၆ႇ၀၀၀)ဂၤန့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤတၢ်ခိၣ်ဒုး(မိကၤ)တဘံၣ်တဘၢဘၣ်အဃိတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်သးဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးတၢ်လီၢ်လၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်အလီၢ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိကျဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်အိၣ်သးအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကလဲၤဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီကသံၣ်ကသီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ထၢၣ်၀ံချၢဆူၣ်ချ့ကရူၢ်(BPHWT)ၦၤနဲၣ်တၢ်စီၤ၀့ကၠီၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်အိၣ်တၢ်လီၢ်တပူၤဃီဘၣ်ႉအိၣ်တၢ်လီၢ်အါတီၤအဃိကဘၣ်ဟးကွၢ်န့ၣ်ကီခဲစ့ၢ်ႉစးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်ခံလါသၢလါန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါဟဲအါထီၣ်အဃိလၢကကူစါယါဘျါၦၤဆါအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဆှၢကသံၣ်ကသီမီၤနီၤႉဟးဃုၦ့ၤကသံၣ်နါက့ကီစ့ၢ်ႉမ့၀ံၤတၢ်လီၢ်တနီၤနါက့ကဟးၦ့ၤတၢ်အီၣ်တၢ်နါက့ကီခဲစ့ၢ်ႉကဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤနါက့ကီခဲစ့ၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်လီၢ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤအိၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လၢကျဲပူၤအိၣ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ကမှံတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤလၢမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးဒံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢသ၀ီပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒံးအဖၢမုၢ်လီၤႉၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ကမှံဖိတနီၤန့ၣ်က့ၤဟံအီၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအသ၀ီပူၤအိၣ်ႉခီဖျိပယီၤသုးအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လၢကျဲပူၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤတဘူၣ်ဘၣ်ႉမ့ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးပယီၤသုးဒုတညီဘၣ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤႉမ့၀ံၤလၢကစိာ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်တီတီနါက့တညီဘၣ်အဃိဘၣ်စိာ်က့ၤလၢၦၢ်ပူၤကျဲအိၣ်စ့ၢ်လီၤႉတနီၤန့ၣ်ဘၣ်စိာ်လၢဆဲးကဲးတနီၤန့ၣ်ဘၣ်ယိးလၢၦၤကညီလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၂)လါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါယူၤလံန့ၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးဖီၣ်မၤသံမၤ၀ီကမျၢၢ်တဖၣ်အဃိိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သံ၀ဲ(၉၁)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁၈၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲစရီအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၇ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤခီဖျိပယီၤသုးလၢအိၣ်ချၢၣ်-တကူၣ်တၢၣ် ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကရၢၢ်ပူၤအံၤတဖၣ်ဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကပၤကၠိကရၢၢ်ပူၤအဃိဖိဒံဖိလၢအိၣ်လီၢ်က၀ီၤပူၤဖဲန့ၣ်လၢအထိတုၤလၢခဲအံၤတမၤလိဘၣ်တၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတကူၣ်တၢၣ်သ၀ီနီၣ်ဂံၢ်(၃)တီၤဖုၣ်ကၠိကရၢၢ်ပူၤကျဲဟးထီၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤန့ၣ်ပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်တဖျၢၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါလၢချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်တီၤထီကၠိကရၢၢ်ပူၤကၠိ(ဟီခါ)အမဲာ်ညါဒီးခံကထြၢကၠိဖးဒိၣ်အမဲာ်ညါနီၣ်တယၢ်တၢၣ်ကပၤစ့ၢ်ကီးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်အဃိဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဘၣ်တၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “လၢတကူၣ်တၢၣ်သ၀ီနီၣ်ဂံၢ်(၃)တီၤဖုၣ်ကၠိကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်ပထံၣ်လၢပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၣ်တဖျၢၣ်ႉလၢချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်တီၤထီကၠိကရၢၢ်ပူၤနါက့ဒိးလီၤဃာ်၀ဲအိၣ်ခံတီၤႉမ့မ့ၢ်သ၀ီဖိတဖၣ်ဒုပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်မီၤနီၤႉခးပိၢ်ထီၣ်ကျိလၢပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ပူၤကိးမုၢ်နၤဒဲးအဃိတုၤလၢခဲအံၤသ၀ီဖိလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်က့ၤလၢဟံၣ်တဘူၣ်ဘၣ်ႉဖိသၣ်နါက့တုၤလၢခဲအံၤတထီၣ်ဘၣ်ကၠိဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်တကူၣ်တၢၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါသုးခိးကီၢ်ဆၢ-BGF(၁၀၂၁)လၢအိၣ်တကူၣ်တၢၣ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကရၢၢ်ပူၤအံၤဒီး ပယီၤသုး(ခလရ–၃၂)လၢအိၣ်နိၣ်တကီ၀့ၢ်ပူၤအံၤတဖၣ်နုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢဒူသ၀ီအပူၤ၀ံၤ လူၤဖီၣ်ပီၣ်တၣ်ဒီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤအဃိဘၣ်သံ၀ဲလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိ(၃)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲအဂၤ(၁၀)ဘျဲၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးဒီး(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤအဟံၣ်အဃီတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲဟးဂူူာ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်လၢလီၤတဲာ်လၢချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်သ၀ီကျီးကရၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်လၢအတပိၢ်ဖးထီၣ်ဒံးအိၣ်အဃိတုၤလၢခဲအံၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤလၢကျီးပူၤတဘူၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်၀ီၢ်ရီလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအံၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၀ီၢ်ရီကီၢ်ဆၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးစးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးလၢအဟဲနုာ်လီၤဟူးဂဲၤတဖၣ်အံၤဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအသီဖးယံၤညါန့ၣ်လီၤႉခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂၤတကလးဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒံး၀ဲဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်ဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတုၤလၢခဲအံၤတဟဲက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသ၀ီဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးတဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကျိဖိကိးမုၢ်နၤဒီးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢကၠိကရၢၢ်ပူၤအဃိ ကၠိလၢအိၣ်ဘူးဖဲသုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤဖဲန့ၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်တုၤလၢခဲအံၤတအိးထီၣ်၀ဲဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤအိၣ်ဖဲတီၤကၠၤအ့သ၀ီ(တီၤထီကၠိ)ကရၢၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢကၠိကရၢၢ်ကပိၤကပၤအိၣ်အဃိဘၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၅ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤဘူးကလၢာ်အခါပယီၤခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၂၀၇)သုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိလၢ အဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအအိၣ်အံၤ ဖဲလါအီကူး ၁၂ သီအနံၤန့ၣ် (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ကိးထီၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်လီၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်၀ံၤထံၣ်ဘၣ်လိာ်သးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိလံဒီးတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဃာ်အိၣ်ဆိးအီၣ်အီလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးကျိၤလၢအနုာ်လီၤမၤ၀ဲဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖဲမၠၣ်၀တံၣ်–ဂီၤလ့ၤကျဲမုၢ်ခိၣ်အံၤတဖၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမၢ်ဒိၣ်-KNLA(Cobra)သုးကျိၤထီၣ်ဒုး၀ဲအတီၢ်ပူၤ သုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိအံၤ တအီၣ်ဘၣ်မ့ၤအီဘၣ်ထံန့ၢ်(၉)သီညါဒီး ခီဖျိခိၣ်နၢ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးမၢထီၣ်ဒုးဆူၣ်တၢ်အဃိ ဖဲလါယူၤလံ ၁၆ သီအနံၤန့ၣ် အ၀ဲဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ယထံၣ်ဘၣ်ကဒါယ၀ၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤဒ်အံၤယသးခုဒိၣ်မးလီၤႉၦၤဟဲပၠးယ၀ၤအတၢ်ဂီၤလၢန၀ၤန့ၣ်သံလံဘၣ်ဆၣ်ယအိၣ်ဒ်သိးယတသ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးဒီးဒ်ၦၤရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲအသိးယဟဲပိာ်ထီၣ်ၦၤခံလီၤႉၦၤသးၦၢ်ဖဲအံၤတဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဃာ်၀ဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီခဲလၢာ်လီၤႉကန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်ၦၤလၢကလဲၤဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်ႉခဲအံၤယမၢယဖိမုၣ်ဖိခွါတဖၣ်ဖးလိမၤလိဃာ်လံာ်ကီၤလၤ၀ါလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ်သုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိအမါစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤမၤဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၆)တီၢ်နီၢ်မုၢ်ထီၣ်လ့က့ၣ်ကိာ် ဖလူ–ဂီၤလ့ၤကျဲတၢ်လီၢ်အံၤတဖၣ်နုာ်လီၤမၤ(NCA)ဟဲအိၣ်ကဒုသးဖဲ(KNLA)သုးကရူၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲ(၁၅)ဂၤအကျါ ပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီးသုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိအံၤန့ၣ်လီၤႉကတီၢ်ခဲအံၤဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကထံၣ်လိာ်ဘၣ်သးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤ၀ဲတပယူာ်ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ ႉ ပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤမၤ(NCA)ဟဲအိၣ်ကဒုသးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအအိၣ်တဖၣ်အံၤ ဒီကလုာ်ဃူဖိး(NUG)ပဒိၣ်ႇပၠံၤသူၣ်ယ့ၤခွ့ၤ(ပြည်သူ့ရင်ခငွ်)ကရူၢ်ႇကမျၢၢ်သုးအမါကရူၢ်တဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးအံးထွဲကွၢ်ထဲ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီး ပဒိၣ်စီၤတီနံ တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢဂဲၤလိာ်ဒုးလီၤၦီၢ်၀ဲဒၣ်သုးမီၤစိရိၤအတၢ်အိၣ်သးဒီးတနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤသုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤအခီၣ်ခါခါဆူညါတၢ်သးအိၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပဆဲးကျိးသံကွၢ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ အၦၤကတိၤတၢ်ပၢလၢအမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤ၀ဲၤကျိၤခိၣ် ပဒိၣ်စီၤတီနံဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ထံဖိကီၢ်ဖိ ကမျၢၢ်တဖၣ်အသိးအကျါန့ၣ်ထံၣ်၀ဲဒၣ်လၢ တကီၢ်ခါတၢ်ပၢၢ်ဆၢ အတၢ်ဂဲၤလိာ်အံၤတၢ်ကဘၣ်လဲၤအီၤထဲဒၣ်လၢဖီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်ဂဲၤလိာ်တခါဧိၤလီၤအဖီခိၣ်န့ၣ် နထံၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–စုက၀ဲၤတၢ်ဒုးန့ၣ်ပကဘၣ်မၤလီၤႉတကးဒံးဘၣ်ထဲစုက၀ဲၤတခါ နမၤလီၤၦီၢ်ကွံာ်အီၤန့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်ညီဘၣ်ႉအဃိသးဒီးကျဲအိၣ်တ့ၢ်လၢကလုာ်ဂၤစ့ၢ်ကီးကဘၣ်ပၣ်ဃုာ်ခဲလၢာ်လီၤမီၤနီၤႉဒ်သိးဒီးမီၢ်သီမီၢ်လါအတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်အကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကျဲမ့ၢ်ဂ့ၤႇပၢပြးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်အတၢ်မၤတံာ်တာ်အ၀ဲသ့ၣ်အကျဲမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်နကဘၣ်မၤကွံာ်အီၤတဘျီဃီလီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–မီၢ်သီမီၢ်လါမ့ၢ်ဂ့ၤႇထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ဆီၣ်သနံးမ့ၢ်ဂ့ၤႇတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအရ့ဒိၣ်ဒီး အတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးလၢတၢ်ကမၤလီၤၦၢ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤအဂီၢ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်၀ဲန့ၣ်ခီမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်အကါဒိၣ်လီၤႉအခီပညီန့ၣ်စးထီၣ်လၢ သုုးဟံးန့ၢ်ကွံာ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤန့ၣ်ပကွၢ်ကဒါက့ၤလၢမီၢ်သီမီၢ်လါအတၢ်ရ့လိာ်မုာ်ကျဲတကပၤန့ၣ်အ၀ဲဒုတဲဒိၣ်ထီၣ်အသးညါပမ့အိၣ်ဒီးပတံၤသကိးခံဂၤသၢဂၤလွံၢ်ဂၤန့ၣ်ၦၤကဆီၣ်သနံးၦၤထဲလဲၣ််န့ၣ်တလိၣ်ပကိၢ်ဘၣ်န့ၣ်တဲပာ်စၢၤတ့ၢ်၀ဲလၢအထီၣ်ဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ႉနါက့ဒီးပကကွၢ်ကဒါက့ၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ထီၣ်ဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံဒီးဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပတီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢ(အၣ်စံၣ်ယၣ်)အပတီၢ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခၢၣ်စးက့ၤ၀ဲအတၢ်ကရၢကရိတန့ၢ်လၢာ်ဘၣ်မီၤနီၤႉအခီပညီန့ၣ်လဲၤထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အလီၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ကဆ့ၣ်နီၤ၀ဲလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉအခီပညီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉမ့၀ံၤမီၢ်သီမီၢ်လါတၢ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်လၢပဒုးတ့ၢ်လံဒီးကတဲမးလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဒီတနံၣ်ညါန့ၣ်အခီပညီန့ၣ်ခၢၣ်စးလၢပ၀ဲဒၣ်ပဂုာ်ကျဲးစၢးလၢ(NUCC)မ့ၢ်ဂ့ၤႇ(NUG)မ့ၢ်ဂ့ၤပခၢၣ်စးလၢအလဲၤဆ့ၣ်နီၤ၀ဲဒၣ်လၢဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲန့ၣ်ႉဒီးတနံၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးအလီၢ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢပကဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဒ်သိးလၢကန့ၢ်ကဒါက့ၤအသီတနံၣ်ဒံးနီၤႉပကိး၀ဲဒၣ်လၢ(Credential Challenge)အ၀ဲန့ၣ်အူကၠီၤမိထိန့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤလၢ အခၢၣ်စးက့ၤ၀ဲဒၣ်ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်ခဲစ့လၢပဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲဒၣ်လၢအဆၢကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်၀ဲအံၤမ့တအိၣ်ဘၣ်သၢပျၢၤန့ၣ်လၢဒုးယၤတကပၤန့ၣ်နကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ဲအခီပညီန့ၣ်နကန့ၢ်စိန့ၢ်ကမီၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ်ၦၤမ့တပာ်ပနီၣ်နၤလၢတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပမၤတ့ၢ်လံပလဲၤခီဖျိတ့ၢ်လံကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်ပဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ံၤတဘျုးဖျၢၣ်ညါပပၢနါက့အပတီၢ်ဖဲန့ၣ်ၦၤတဟ့ၣ်ၦၤတၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤပတၢ်န့ၣ်လဲၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပသ့ၣ်ကိးဂၤဒဲးလီၤမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်တခါန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်ဒိၣ်မးလၢလိၣ်၀ဲဒၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–လၢၦၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲဒၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢလၢတၢ်ထီဒါ၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤန့ၣ် (Stakeholder)ခဲလၢာ်န့ၣ်အတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤမ့ၢ်ဂ့ၤမီၢ်သီမီၢ်လါမ့ၢ်ဂ့ၤ(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်)တဖၣ်အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ်တဲပၠးၦၤတစဲး စံးဆၢ–ပဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤဒ်သိးအထီၣ်၀ဲဒၣ်(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်) တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤဒ်သိးလၢကရၢလၢအဖိးသဲစးတသ့အဂီၢ်န့ၣ်ပဂုာ်ကျဲးစၢးဒီးပမၤတ့ၢ်လံႉဒီးလၢတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်ထံကီၢ်ကအိၣ်ဒံး၀ဲတနီၤနီၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်တ့ၢ်လံ၀ဲလၢအီႉႉပကလဲၤ၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်လၢ(အပြုသဘော)လီၤနီၤႉနါက့ဒီးၦၤလၢဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတဖုအံၤယံၤထီၣ်ယံၤထီၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ပာ်သးန့ၣ်အတလီၤဆီနီတမံၤဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်တခီန့ၣ်ဒ်ယံၤဒ်အၢထီၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤပျီပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢဒူပူၤသ၀ီပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးတကးဒံးဘၣ်တုၤလၢဃိာ်ပူၤအခီပညီအ၀ဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲလၢတၢ်စံၣ်ညီၣ်ပီတ့အကျဲဒီးမၤသံၦၤကညီတဖၣ်န့ၣ်တဂၤဘၣ်တဂၤဒီးတမ့ၢ်ထဲတဂၤလၢၤဘၣ်ခဲအံၤသါကမၤ၀ဲဒၣ်လၢအဆံလၢအကယၤအပူၤအဃိသးဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပထံၣ်ဘၣ်လၢမီၢ်သီမီၢ်လါအကျဲလၢပဂဲၤလိာ်တ့ၢ်၀ဲလၢလီၤဆီဒၣ်တၢ်(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်)မ့ၢ်ဂ့ၤႇဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ဖျါလၢၦၤတူၢ်လိာ်အါထီၣ်က့ၤခဲအံၤႉဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်လၢ(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်)အပူၤန့ၣ်ကဒဲကဒဲန့ၣ်ကအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢခံခီခံက့န့ၣ်အတူၢ်လိာ်ၦၤန့ၣ်ကအိၣ်တဖုႉနါက့ဒီးခဲအံၤန့ၣ်ၦၤလၢအဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဂံၢ်စၢ်လီၤကွံာ်၀ဲခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤကွၢ်ဖဲအအဲၣ်ဒိးတဲ၀ဲအဲၣ်ဒိးမၤ၀ဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဖျါထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢပ၀ဲပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢပတဲလၢပပာ်ဖျါထီၣ်လၢကျဲသၢဘိလွံၢ်ဘိအခီပညီလၢမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇထံရူၢ်ကီၢ်သဲးမ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢမီၢ်သီမီၢ်လါကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢသုးဂ့ၢ်၀ီကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ႉခဲအံၤနမ့တဲလၢသုးဂ့ၢ်၀ီန့ၣ်ၦၤကထီဒါနၤန့ၣ်တအိၣ်အါကဲၣ်စိးလၢၤဘၣ်ႉအိၣ်တခါလၢနကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤၦၤဒ်လဲၣ်အ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တခါလၢပကဘၣ်ဆဲးဂုာ်ကျဲးစၢးဆူမဲာ်ညါတပတီၢ်အံၤလီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–လၢတၢ်ကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအဂီၢ်န့ၣ် သးစၢ်တနီၤထံၣ်၀ဲလၢဖီၣ်တၢ်စုက၀ဲၤမးမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢႇဘၣ်ဆၣ်သးစၢ်တနီၤန့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဖီၣ်စုက၀ဲၤဘၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်နအဲၣ်ဒိးဆီၣ်တခူထီၣ်နဲသးစၢ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်၀ဲအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤႉတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤတမ့ၢ်ထဲလၢနဖီၣ်ထီၣ်ကျိ၀ၣ် နလဲၤထီၣ်ဒုးတၢ်နခးသံဒုၣ်ဒါမးဒီးတမ့ၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဘၣ်ႉဒ်သိးတၢ်ဒုး၀ဲအံၤအဂံၢ်ကဆူၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ၦၤလၢအကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးနၤကဘၣ်ဆီၣ်ထွဲနၤန့ၣ်ကျဲအဂုၤအဂၤန့ၣ်ကလိၣ်၀ဲဒၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်ယယၢၤထီၣ်တ့ၢ်လံမုကၢၤန့ၣ်ထဲဒၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတခါဒု၀ံၤ၀ဲတသ့ဘၣ်ႉဒ်သိးတၢ်မၤ၀ဲအံၤကဂ့ၤအဂံၢ်ကဆူၣ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ၦၤသးၦၢ်လၢအနၢ်ပၢၢ်၀ဲဒၣ်မီၢ်သီမီၢ်လါကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လိၣ်၀ဲဒၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်လီၤႉပၦၤတအိၣ်အါအါဘၣ်ႉဒီးၦၤလၢအနၢ်ပၢၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်တမ့ၢ်အအိၣ်အါ၀ဲဘၣ်ႉအဃိန့ၣ်လိၣ်၀ဲဒၣ်သးစၢ်လၢအသူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤလၢကျဲဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤပကွဲမုာ်ထီဘိလၢကမၤသကိးတၢ်လၢမီၢ်သီမီၢ်လါဒ်သိးလၢပကစိာ်ကဖီထီၣ်က့ၤပၦၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်အကံၢ်အစီဒ်သိးလၢကဖျိးစိ၀ဲဒၣ်လၢကျဲဒ်အံၤဒီးတၢ်လၢနမၤတၢ်တခါအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအဆီၣ်ထွဲ၀ဲဒၣ်လၢစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒ်သိးအဂံၢ်ကဆူၣ်ထီၣ်တခါစ့ၢ်ကီးလီၤႉနတၢ်အ၀ဲအံၤမ့တအိၣ်ဘၣ်ဒီးၦၤတသ့ၣ်ညါနတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂ့ၢ်အကျိၤဒီးနတၢ်ပၢၢ်ဆၢလၢဘၣ်ဃးဒီးစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်ၦၤတသ့ၣ်ညါနီတဘျီဘၣ်ဘျီနဂဲၤနါက့လၢအနံၣ်လၢအကယၤကယၤနါက့မတၤတဂၤမးတသ့ၣ်ညါထွဲ၀ဲဘၣ်ႉနကဘၣ်ဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢမီၢ်သီမီၢ်လါအကျဲႉၦၤသးစၢ်ဒ်အံၤတကလုာ်အံၤလိၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉဒီးလၢတၢ်မၤအဂုၤအဂၤလၢတၢ်မၤတံာ်တာ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တဖၣ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤလၢအဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်တၢ်လၢ(Campaign)န့ၣ်အ၀ဲသ့၀ဲဒၣ်လၢ(Advocacy)အကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အါမးႉၦၤသးစၢ်ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်နါက့မ့တဖီၣ်စုက၀ဲၤဘၣ်နါက့မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်လၢအကကဲထီၣ်က့ၤ၀ဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂံၢ်ဖးဆူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢကမၤစၢၤက့ၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂံၢ်ဆူၣ်ဒိၣ်ကတၢၢ်ၦၤဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပပာ်ဆံးအီၤတသ့နီတဆဲးဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်လၢအသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအကါဒိၣ်၀ဲလီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးၦၤလၢအဂဲၤလိာ်၀ဲလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးလၢအနၢ်ပၢၢ်၀ဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဲတၢ်လၢဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ၦၤလၢအလီၢ်အိၣ်ဒီးအကါဒိၣ်ကတၢၢ်လၢကဘၣ်မၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ခဲအံၤပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးတဖၣ်လဲၤတရံးအသး တဘၣ်ဂီၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ႉတၢ်ပၢၢ်ဆၢတခါအံၤမ့၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လၢတၢ်ကက့ၤသူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤက့ၤထံကီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်သးစၢ်တဖၣ်ကြၢးအိၣ်ကတဲၤကတီၤထီၣ်အသးဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကါဒိၣ်၀ဲလၢပတၢ်ပၢၢ်ဆၢကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်တကးဒံးဘၣ် ဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်ပ၀ဲပမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢစံးတၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်ထဲလၢနကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤနဒုးလီၤၦီၢ်၀ံၤန့ၣ်မူဒါန့ၣ်ကဟဲတုၤလီၤလၢနစုပူၤသၦၢ်ကတၢၢ်လီၤႉအဃိန့ၣ်ပမ့တအိၣ်ကတဲၤကတီၤသးလၢပၢပြးမ့ၢ်ဂ့ၤႇမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဂ့ၢ်၀ီမ့ၢ်ဂ့ၤႇသုးဂ့ၢ်၀ီမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢမီၢ်သီမီၢ်လါအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤခဲလၢာ်ခဲစ့န့ၣ်နကဘၣ်အိၣ်ကတဲၤကတီၤနသးလီၤႉတချုးလၢနပၢၢ်ဆၢတၢ်အဆၢကတီၢ်ဘၣ်န့ၣ်ၦၤကွၢ်တ့ၢ်လံၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဖီၣ်၀ဲဒၣ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၣ်ကမီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ၦၤလၢဖီၣ်၀ဲနၢၤဧါတနၢၤဧါန့ၣ်ႉထံဒိၣ်ကီၢ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤစၢၤနၤန့ၣ်ကွၢ်၀ဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤႉဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအ၀ဲကဆီၣ်ထွဲနၤကမၤစၢၤနၤန့ၣ်နမ့ၢ်ၦၤလၢအဖီၣ်တၢ်မၤန့ၢ်ဧါတန့ၢ်ဧါႇနမ့ၢ်ၦၤတဂၤလၢအသူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤထံကီၢ်တဘ့ၣ်နသူၣ်ထီၣ်အီၤနကံၢ်နစီအိၣ်ဧါတအိၣ်ဧါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကွၢ်၀ဲထီဘိလီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပ၀ဲဒၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပကလဲၤမၤန့ၢ်အဆၢကတီၢ်ဖဲလဲၣ်ႇပကစးထီၣ်အဆၢကတီၢ်မ့ၢ်ဒၣ်ဖဲလၢပကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအနုာ်လီၤပၢၢ်ဆၢတၢ်လၢပ၀ဲဒၣ်တၢ်လၢအသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်ႉတဘျီဃီန့ၣ်ပကဘၣ်သူၣ်ထီၣ်က့ၤပကံၢ်ပစီပဘၣ်မၤန့ၢ်တၢ်ဖဲန့ၣ်တဘျီဃီလီၤႉမ့မ့ၢ်လၢနကအိၣ်လၢတၢ်ကပၤဒီးနကပဲာ်အၢပဲာ်သီတၢ်လၢတၢ်ကပၤန့ၣ်အခီပညီနတၢ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉအဃိသးန့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးတဲ၀ဲဒၣ်ၦၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢတကပၤခီန့ၣ်ပပဲာ်ထံနီၤဖးတၢ်သ့အခွဲးအယာ်အိၣ်လီၤတံၢ်တၢ်တဘျီတခီၣ်န့ၣ်ဒ်ပပဲာ်ထံနီၤဖးတၢ်အသိးန့ၣ်ပကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအနုာ်လီၤမၤတၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဒၣ်လၢအတဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့လိာ်သးဒီးပတၢ်အိၣ်သးကအိၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့န့ၣ်ပမ့မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအနုာ်လီၤမၤတၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်တကပၤခီန့ၣ်ပပဲာ်ထံနီၤဖးအီၤသ့ႉပမၤတခီခီပပဲာ်ထံနီၤဖးတခီခီဒီးသုးမီၤစိရိၤမ့လီၤၦီၢ်ခီန့ၣ်ပ၀ဲဒၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပမ့ၢ်က့ၤၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအသူၣ်ထီၣ်တ့ၢ်လံအကံၢ်အစီဒီးပဖီၣ်က့ၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉအ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤႉအဂၤတခါခီန့ၣ်ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤနကထံၣ်ဘၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မၤတၢ်အၢအၢသီသီဒီးလီၤဆီဒၣ်တၢ်ၦၤသူၣ်စၢ်သးဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တူၢ်တန့ၢ်ခီၣ်တကဲဒီးသးဆါ၀ဲဒိၣ်မးဒီးအဲၣ်ဒိးမၤကၣ်က့ၤတၢ်လီၤႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပဘၣ်ပလီၢ်ပဒီပသးန့ၣ်လီၤႉအဒိဒ်သိးပဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲ၀ဲဒၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်အကျဲန့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်မၤကလီကလီတၢ်ဘၣ်ႉမ့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢပဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢဆၢကတီၢ်ကအိၣ်၀ဲဒၣ်တနံၤလၢပ၀ဲဒၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကတုၤ၀ဲဒၣ်ဆူပစုပူၤဒီးသုမ့မၤနါစိၤသးဒ်သိးဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအသိးန့ၣ်ပကမ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအမၤဟးဂီၤက့ၤထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤအသီတဘျီဒီးတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကနးဒိၣ်န့ၢ်ဒံးလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ဒုးတၢ်ယၤပူၤန့ၣ်ပဖီၣ်န့ၢ်ပဒုၣ်ဒါတဖၣ်ပမၤသံနါစိၤန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤအၢတၦီာ်လၢပတၢ်ကရၢကရိအဂီၢ်ဒီးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်မၤလၢတကြၢးမၤနီတစဲးဘၣ်ႉဘၣ်မနုာ်အလဲၣ်န့ၣ်ပတမ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢၦၤအၢၦၤသီတဖုဘၣ်ႉပကဘၣ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအသူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤထံသီကီၢ်သီတဘ့ၣ်ႉအဃိသးန့ၣ်စးထီၣ်လၢခဲအံၤန့ၣ်ပကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအိၣ်ကတဲၤကတီၤသးလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိသတးဒီးတၢ်လၢပတကြၢးမၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်ဟးဆှဲးအီၤသၦၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ကတီၢ်ခဲအံၤပမ့ကွၢ်ကဒါက့ၤသုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအခီၣ်ခါန့ၣ် မၤ၀ဲတၢ်ထံၣ်လိာ်တၢၣ်ပီၣ်ဒီးဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢဒီးကက့ၤမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအဖီခိၣ်အံၤနအဲၣ်ဒိးပဲာ်ထံနီၤဖးအီၤဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်၀ဲအံၤတခါခီန့ၣ်တကြၢးလၢပလဲၤပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်နီတစဲးဘၣ်မီၤနီၤႉ ၀ဲပထီဒါဒူဒူလီၤပ၀ဲကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ–ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဒုထီဒါ၀ဲဒၣ်လီၤႉ ဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤန့ၣ်အ၀ဲအကျဲအဂုာ်အဂၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉကျဲလၢကမၤန့ၢ်က့ၤ(Legitimacy)ကျဲန့ၣ်အ၀ဲထံၣ်န့ၢ်က့ၤကျဲတဘိအံၤလီၤႉကျဲတဘိလၢကမၤက့ၤတၢ်ဃုထၢဒီးအ၀ဲကကဲထီၣ်က့ၤၦၤလၢအဖိးသဲစးတဖုလီၤႉအဃိန့ၣ်ပမ့လဲၤမၤဃုာ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ််တၢ်တခါလၢနလဲၤထီဒါ၀ဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢအတသးလီတၢ်တခါအံၤဘၣ်ႇတကနၣ်ဃုာ်၀ဲဘၣ်လံန့ၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ်နမ့လဲၤမၤဃုာ်တၢ်၀ဲအံၤန့ၣ်အ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢနထီဒါက့ၤ၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တခါလၢအလီၤပျံၤဒိၣ်မးလၢနမ့လဲၤမၤဃုာ်တၢ်လၢဘၣ်ဃးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဃုထၢလၢအကမၤ၀ဲဒၣ်လၢ(၂၀၂၃)အံၤဒီးမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်တခါလၢနလဲၤဒုးထီထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အမုၢ်နံၤမုၢ်သီဒီးကဲထီၣ်က့ၤ၀ဲဒၣ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအပၢလီၤကထြၢက့ၤနၤႉဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်တၢ်ဃုထၢတခါအံၤမၤ၀ဲဒၣ်လၢ(၂၀၀၈)တၢ်ပၢတၢ်ဘျၢအဖီလာ်အဃိသးန့ၣ်(၂၀၀၈)တၢ်ဘျၢန့ၣ်ဘၣ်ၦၤဘျဲလံနီၤႉ(၂၅)မျးကယၤလၢတလိၣ်ဃုထၢန့ၣ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ၀ဲတကးဒံးဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ၦၤလၢအဘၣ်ထွဲ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကန့ၢ်စိန့ၢ်ကမီၤဖဲန့ၣ်လီၤႉပကဘၣ်လီၤကဒါက့ၤဆူမီၤစိရိၤလၢအနံၣ်အဆံတဖၣ်အဆံအကယၤတဖၣ်အကယၤအသီတဘျီဒုပတူၢ်တန့ၢ်ခီၣ်တကဲလၢၤဘၣ်ႉအဃိသးန့ၣ်လ့ၤတက့ၤတဘၣ်မၤဘူးမၤဘၣ်ဃးဘၣ်ႉ တၢ်သံကွၢ်–ပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါက့ၤလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီတကတီၢ်ဒီး (နွေဦးတော်လှန်ရေး)မ့ၢ်ဂ့ၤ နအဲၣ်ဒိးဆီၣ်တခူထီၣ်ထံဖိိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အိၣ်တမံၤမံၤစ့ၢ်ဧါႉ စံးဆၢ–ပ၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤပစးထီၣ်တ့ၢ်လံလၢအပူၤကွံာ်အနံၣ်(၇၀)ဘျဲၣ်လံဒီး...