ခ့ၣ်အဲးစံၣ် – KIC News

လါအီကူး ၁၈ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဟုသးထၢၣ်(၈၀၀)လၢနံၣ်ပီဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်ဆှၢဟ့ၣ်လီၤ၀ဲတၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)လီၢ်ခၢၣ်သးသုး၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်အံၤတဖၣ် ဖဲလါအီကူး ၁၃ သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ကိး၀ဲသ၀ီ(၉)ဖျၢၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဒီး နီၤလီၤဟ့ၣ်၀ဲဟုသးထၢၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဟုသးထၢၣ်လၢယပၣ််ပဒိၣ်နံၣ်ပီဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲတဖၣ်အံၤဟ့ၣ်နီၤလီၤက့ၤ၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤ ဆိၣ်စံမၠဲၣ်ႇလ့ဂီၤႇ၀ၣ်မံၤထၣ်ႇစွ့ၤအ့မၠဲၤႇအူကြ့ၣ်ထၣ်ႇထံသဲလၢာ်ႇဂီၤလ့ၤႇအူဖိထၣ်ႇလၢၢ်ဃီၤသ၀ီကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဟံၣ်(၁ႇ၉၅၄)ဖျၢၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်(၇ႇ၉၀၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်(DKBA)ဒုးယၤခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤစ့ၤ၀့စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤစ့ၤ၀့စံး၀ဲ“နံၣ်ပီဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်တခါန့ၣ်ပက့ၤနီၤလီၤကမျၢၢ်ဖိမီၤနီၤႉခဲလၢာ်ခဲစ့ဟံၣ်ခိၣ်န့ၣ်(၁ႇ၉၅၄)ဖျၢၣ်ႉတ၀ီညါအံၤၦၤဟ့ၣ်ၦၤ(၈၀၀)ဒီးပဟ့ၣ်လီၤ(၈၀၀)ခဲလၢာ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဟုသးထၢၣ်ဘျီ၀ဲအံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထဲဟံၣ်ခိၣ်တနီၤလီၤဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဟုသးဒံးဘၣ်အိၣ်ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ဂီၤလ့ၤက၀ီၤဒ့ၦၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်လၢအလဲၤဟံဟုသးလၢလီၢ်က၀ီၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအဂီၢ်အံၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ကိးဖှိၣ်၀ဲဒၣ်သ၀ီခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဘျီဒၢးဖဲလါအီကူး ၁၄ သီအနံၤန့ၣ် ပဒွး၀ဲဒၣ်လၢဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်သၢဂၤဒီး ပနီၤလီၤ၀ဲဒၣ်ဟုသးထၢၣ်တဖၣ်မီၤနီၤႉတနီၤန့ၣ်တန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒံးဘၣ်ႉၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်အဂၤ(၈၀၀၀)န့ၣ်ခဲအံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်(၂၄၀၀)ဘျဲၣ်လံမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်အ၀ဲစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤစ့၀ဲစံး၀ဲ“တၢ်တခါအံၤန့ၣ်လၢအပူၤကွံာ်ပပာ်ဖျါထီၣ်န့ၣ်ဒ်သိးပတၢ်ကရၢကရိန့ၣ်ကဟ့ၣ်လီၤ၀ဲ(၃)၀ီမီၤနီၤႉခဲလၢာ်န့ၣ်(၂၀၀၀)မီၤနီၤႉလဲၤသးမ့ဘၣ်တဲန့ၣ်လၢတချုးၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိတအိၣ်ဒံးဘၣ်ခါန့ၣ်တၢ်တခါန့ၣ်အပာ်ပနီၣ်ဃာ်၀ဲလံမီၤနီၤႉတၢ်တခါအံၤခီဒၢးဘၣ်အတီၤဘျီဟဲတုၤဒီးပနီၤလီၤက့ၤ၀ဲၦၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတဒူၣ်အံၤန့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤမၤ ဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢ ဖလူ–ဂီၤလ့ၤကျဲမုၢ်အဃိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)ႇကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)သုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဃိ လၢၢ်ဃီၤႇအူဟူထၣ်ႇဂီၤလ့ၤႇထံသဲလၢာ်ႇ အူကြ့ၣ်ထၣ်ႇစွ့ၤအ့မၠဲၤႇ၀ၣ်မံၤထၣ်ႇလ့ဂီၤႇဆိၣ်စံမၠဲၣ်သ၀ီ(၉)ဖျၢၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဟံၣ်ခိၣ်အဖျၢၣ်(၂၀၀၀)ဘျဲၣ်အံၤၦၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲအဂၤ(၈ႇ၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ်််န့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးလၢဂီၤလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤ(က၀ီၤဒ့)တဖၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်၀ဲ(၆၃၀)ဖျၢၣ်ဒီးတုၤလၢခဲအံၤတက့ၤဘၣ်ဒံးလၢအဒူသ၀ီဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်လဲၤဟ့ၣ်နီၤလီၤဟုသးလၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အဂီၢ်လၢဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် အူကြ့ၣ်ထၣ်ပယီၤသုးကလၢၤအသုးတဖၣ်တြီဃာ်၀ဲသ၀ီဖိသိလ့ၣ်လၢဟဲထုးထီၣ်လီၢ်အိၣ်ကမှံဟုသးတဖၣ်အံၤအိၣ်၀ဲအဃိ ဂီၤလ့ၤ(DKBA)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်လဲၤတဲပယီၤသုးတဖၣ်အံၤလၢကပျဲလဲၤသိလ့ၣ်တီၣ်ဟုသးလၢ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤအဂီၢ်ခံဘျီမးပျဲလဲၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၈ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ပယီၤသုးနုာ်လီၤသမံသမိးၦၤတမှံၤစရီ(ဧည့်စရင်း)လၢၦၤဟံၣ်တဖျၢၣ်၀ံၤတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲမဟါလါအီကူး ၁၇ သီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် သိလ့ၣ်ခံခိၣ်လၢပယီၤသုးနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်အဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်အံၤ နုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤဒီးခးပိၢ်ထီၣ်ကျိလၢတၢ်ဖးဖီအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဂၤစံး၀ဲ ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဟဲနုာ်လီၤန့ၣ်ကဘၣ်ဖဲဟါခီ ၄ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်ႇ ၦၤနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်လၢအဂၤ(၂၀)ဘျဲၣ်ညါႉ မ့၀ံၤထုးထီၣ်၀ဲဒၣ်ကျိခးပိၢ်ထီၣ်၀ဲလီၤႉဒီတ၀့ၢ်စံၣ်ပြံပြါခဲလၢာ်ႉၦၤက့ၤစံၣ်နုာ်လီၤလၢဟံၣ်ပူၤကးတံၢ်က့ၤပဲတြီအိၣ်ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ဒီတ၀့ၢ်လီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟးကိးပသူဆိၣ်တၢ်ခးကျိႇလူၤခးဒံးၦၤခံဂၤဒီးကျိကိညၢ်တဘၣ်ဘၣ်ႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲဟါခီ ၈ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် က၀ီၤဒ့ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇ ၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢက၀ီၤဒ့ပူၤ(တၢ်မဲာ်ချံ)တဖၣ်ႇပၢၤကီၢ်ဒီးပယီၤသုးတဖၣ်နုာ်လီၤလၢကမျၢၢ်အဟံၣ်ပူၤဃုာ်ဒီးစုက၀ဲၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤဒီးလူၤသမံသမိး၀ဲတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူး ၁၅ သီ ဂီၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ပၢဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်နုာ်လီၤခး၀ဲ ကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်(၂)ဖျၢၣ်ဒီးသုးမီၤစိရိၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ်ကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဘျီ၀ဲန့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံခီဖျိပယီၤသုးခီၣ်သုးရ့ၣ်(၉၇)ခးလီၤ(၁၃၀)ကျိဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်အဃိဘၣ်ဟးဂီၤ၀ဲလီၢ်က၀ီၤဖိအဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်ႇသိလ့ၣ်ယီၢ်(၂)ခိၣ်ဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတစှၤန့ၢ်(၅)ဂၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

တၢ်သံကွၢ် IKO ၦၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤပဒိၣ်ကနဲမံၤဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်အဂ့ၢ်– တံနိ...

လါအီကူး ၁၇ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢကီၢ်ရ့ၣ်(၆)ဘ့ၣ်အပူၤ ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ် အိၣ်၀ဲ(၃၀၀ႇ၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးကတီၢ်ခဲအံၤၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲမဟါလါအီကူး ၁၆ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဃိ ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး၀ဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒီးကတီၢ်ခဲအံၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၃၅၆ႇ၆၇၄)ဂၤလံအဃိလိၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇကသံၣ်ကသီဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီး ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)တဖၣ်ဟံးန့ၢ်၀ဲမူဒါလၢလီၢ်ကျဲသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်န့ၣ်လီၤႉ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အစုတီၤဖီလာ်(KNLA)ဒီး(KNDO)တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒုးတၢ်ဒီးသုးမီၤစိရိၤအသုးဒီးဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤစ့ၢ်ကီး၀ဲသုးဂ့ၢ်၀ီအတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့တကးဘၣ်ဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဃုာ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လိၣ်တဖၣ်လၢကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်မှံဟးဖျိးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲစရီအသိးန့ၣ်မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤန့ၣ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်၀ဲ(၉၆ႇ၁၈၀)ဂၤႇဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်(၉၄ႇ၇၆၈)ဂၤႇဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်(၉၀ႇ၂၉၁)ဂၤႇချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(၆၁ႇ၈၉၈)ဂၤႇတီအူကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်(၇ႇ၅၃၇)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်ဘျံးဒ၀ဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၆ႇ၀၀၀)ဂၤန့ၣ်လီၤႉ ကတီၢ်ခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤအါဒီးကမျၢၢ်လၢဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အံၤတၢ်ခိၣ်ဒုး(မိကၤ)တဘံၣ်တဘၢဘၣ်အဃိတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်သးဟဲအါထီၣ်၀ဲဒီးတၢ်လီၢ်လၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်အလီၢ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိကျဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်အိၣ်သးအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကလဲၤဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီကသံၣ်ကသီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ထၢၣ်၀ံချၢဆူၣ်ချ့ကရူၢ်(BPHWT)ၦၤနဲၣ်တၢ်စီၤ၀့ကၠီၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်န့ၣ်တမ့ၢ်အိၣ်တၢ်လီၢ်တပူၤဃီဘၣ်ႉအိၣ်တၢ်လီၢ်အါတီၤအဃိကဘၣ်ဟးကွၢ်န့ၣ်ကီခဲစ့ၢ်ႉစးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်ခံလါသၢလါန့ၣ်ခီဖျိတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါဟဲအါထီၣ်အဃိလၢကကူစါယါဘျါၦၤဆါအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဆှၢကသံၣ်ကသီမီၤနီၤႉဟးဃုၦ့ၤကသံၣ်နါက့ကီစ့ၢ်ႉမ့၀ံၤတၢ်လီၢ်တနီၤနါက့ကဟးၦ့ၤတၢ်အီၣ်တၢ်နါက့ကီခဲစ့ၢ်ႉကဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤနါက့ကီခဲစ့ၢ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်လီၢ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤအိၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လၢကျဲပူၤအိၣ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢကဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ကမှံတဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ၦၤလၢမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးဒံၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢသ၀ီပူၤန့ၣ်အိၣ်ဒံးအဖၢမုၢ်လီၤႉၦၤဃ့ၢ်အိၣ်ကမှံဖိတနီၤန့ၣ်က့ၤဟံအီၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအသ၀ီပူၤအိၣ်ႉခီဖျိပယီၤသုးအိၣ်ခိးသမံသမိးတၢ်လၢကျဲပူၤအဃိအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤတဘူၣ်ဘၣ်ႉမ့ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီးပယီၤသုးဒုတညီဘၣ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤႉမ့၀ံၤလၢကစိာ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်တီတီနါက့တညီဘၣ်အဃိဘၣ်စိာ်က့ၤလၢၦၢ်ပူၤကျဲအိၣ်စ့ၢ်လီၤႉတနီၤန့ၣ်ဘၣ်စိာ်လၢဆဲးကဲးတနီၤန့ၣ်ဘၣ်ယိးလၢၦၤကညီလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၂)လါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါယူၤလံန့ၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးဖီၣ်မၤသံမၤ၀ီကမျၢၢ်တဖၣ်အဃိိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်သံ၀ဲ(၉၁)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၁၈၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲစရီအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၇ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤခီဖျိပယီၤသုးလၢအိၣ်ချၢၣ်-တကူၣ်တၢၣ် ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကရၢၢ်ပူၤအံၤတဖၣ်ဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကပၤကၠိကရၢၢ်ပူၤအဃိဖိဒံဖိလၢအိၣ်လီၢ်က၀ီၤပူၤဖဲန့ၣ်လၢအထိတုၤလၢခဲအံၤတမၤလိဘၣ်တၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတကူၣ်တၢၣ်သ၀ီနီၣ်ဂံၢ်(၃)တီၤဖုၣ်ကၠိကရၢၢ်ပူၤကျဲဟးထီၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤန့ၣ်ပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်တဖျၢၣ်တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါလၢချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်တီၤထီကၠိကရၢၢ်ပူၤကၠိ(ဟီခါ)အမဲာ်ညါဒီးခံကထြၢကၠိဖးဒိၣ်အမဲာ်ညါနီၣ်တယၢ်တၢၣ်ကပၤစ့ၢ်ကီးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်အဃိဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဘၣ်တၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “လၢတကူၣ်တၢၣ်သ၀ီနီၣ်ဂံၢ်(၃)တီၤဖုၣ်ကၠိကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်ပထံၣ်လၢပယီၤသုးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၣ်တဖျၢၣ်ႉလၢချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်တီၤထီကၠိကရၢၢ်ပူၤနါက့ဒိးလီၤဃာ်၀ဲအိၣ်ခံတီၤႉမ့မ့ၢ်သ၀ီဖိတဖၣ်ဒုပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်မီၤနီၤႉခးပိၢ်ထီၣ်ကျိလၢပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ပူၤကိးမုၢ်နၤဒဲးအဃိတုၤလၢခဲအံၤသ၀ီဖိလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်က့ၤလၢဟံၣ်တဘူၣ်ဘၣ်ႉဖိသၣ်နါက့တုၤလၢခဲအံၤတထီၣ်ဘၣ်ကၠိဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်တကူၣ်တၢၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိလၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါသုးခိးကီၢ်ဆၢ-BGF(၁၀၂၁)လၢအိၣ်တကူၣ်တၢၣ်ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ကရၢၢ်ပူၤအံၤဒီး ပယီၤသုး(ခလရ–၃၂)လၢအိၣ်နိၣ်တကီ၀့ၢ်ပူၤအံၤတဖၣ်နုာ်လီၤ၀ဲဒၣ်လၢဒူသ၀ီအပူၤ၀ံၤ လူၤဖီၣ်ပီၣ်တၣ်ဒီးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူသ၀ီပူၤအဃိဘၣ်သံ၀ဲလီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိ(၃)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲအဂၤ(၁၀)ဘျဲၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးဒီး(BGF)သုးပာ်ဖှိၣ်တဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤအဟံၣ်အဃီတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲဟးဂူူာ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီးမ့ၣ်ပိၢ်လၢလီၤတဲာ်လၢချၢၣ်တကူၣ်တၢၣ်သ၀ီကျီးကရၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်လၢအတပိၢ်ဖးထီၣ်ဒံးအိၣ်အဃိတုၤလၢခဲအံၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤလၢကျီးပူၤတဘူၣ်ဒံး၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်၀ီၢ်ရီလီၢ်က၀ီၤဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ချၢၣ်–တကူၣ်တၢၣ်ဟီၣ်က၀ီၤအံၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ၀ီၢ်ရီကီၢ်ဆၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒီးစးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးလၢအဟဲနုာ်လီၤဟူးဂဲၤတဖၣ်အံၤဒီးကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒံး၀ဲအသီဖးယံၤညါန့ၣ်လီၤႉခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဂၤတကလးဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒံး၀ဲဒီးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်ဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတုၤလၢခဲအံၤတဟဲက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢသ၀ီဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးတဖၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကျိဖိကိးမုၢ်နၤဒီးဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢကၠိကရၢၢ်ပူၤအဃိ ကၠိလၢအိၣ်ဘူးဖဲသုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤဖဲန့ၣ်အဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်တုၤလၢခဲအံၤတအိးထီၣ်၀ဲဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤအိၣ်ဖဲတီၤကၠၤအ့သ၀ီ(တီၤထီကၠိ)ကရၢၢ်ပူၤတဖၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဒိးလီၤဃာ်မ့ၣ်ပိၢ်လၢကၠိကရၢၢ်ကပိၤကပၤအိၣ်အဃိဘၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၅ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤဘူးကလၢာ်အခါပယီၤခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၂၀၇)သုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိလၢ အဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအအိၣ်အံၤ ဖဲလါအီကူး ၁၂ သီအနံၤန့ၣ် (ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ကိးထီၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်လီၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်၀ံၤထံၣ်ဘၣ်လိာ်သးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိလံဒီးတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဃာ်အိၣ်ဆိးအီၣ်အီလၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးကျိၤလၢအနုာ်လီၤမၤ၀ဲဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖဲမၠၣ်၀တံၣ်–ဂီၤလ့ၤကျဲမုၢ်ခိၣ်အံၤတဖၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမၢ်ဒိၣ်-KNLA(Cobra)သုးကျိၤထီၣ်ဒုး၀ဲအတီၢ်ပူၤ သုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိအံၤ တအီၣ်ဘၣ်မ့ၤအီဘၣ်ထံန့ၢ်(၉)သီညါဒီး ခီဖျိခိၣ်နၢ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးမၢထီၣ်ဒုးဆူၣ်တၢ်အဃိ ဖဲလါယူၤလံ ၁၆ သီအနံၤန့ၣ် အ၀ဲဟဲက့ၤဟ့ၣ်လီၤသးဆူ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ယထံၣ်ဘၣ်ကဒါယ၀ၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤဒ်အံၤယသးခုဒိၣ်မးလီၤႉၦၤဟဲပၠးယ၀ၤအတၢ်ဂီၤလၢန၀ၤန့ၣ်သံလံဘၣ်ဆၣ်ယအိၣ်ဒ်သိးယတသ့ၣ်ညါဘၣ်အသိးဒီးဒ်ၦၤရဲၣ်ကျဲၤ၀ဲအသိးယဟဲပိာ်ထီၣ်ၦၤခံလီၤႉၦၤသးၦၢ်ဖဲအံၤတဖၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဃာ်၀ဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီခဲလၢာ်လီၤႉကန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်ၦၤလၢကလဲၤဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်ႉခဲအံၤယမၢယဖိမုၣ်ဖိခွါတဖၣ်ဖးလိမၤလိဃာ်လံာ်ကီၤလၤ၀ါလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ်သုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိအမါစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤမၤဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၆)တီၢ်နီၢ်မုၢ်ထီၣ်လ့က့ၣ်ကိာ် ဖလူ–ဂီၤလ့ၤကျဲတၢ်လီၢ်အံၤတဖၣ်နုာ်လီၤမၤ(NCA)ဟဲအိၣ်ကဒုသးဖဲ(KNLA)သုးကရူၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲ(၁၅)ဂၤအကျါ ပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီးသုးစကီၤပြံကၠီၤနဲၤစိအံၤန့ၣ်လီၤႉကတီၢ်ခဲအံၤဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကထံၣ်လိာ်ဘၣ်သးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤ၀ဲတပယူာ်ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤ ႉ ပယီၤသုးလၢအနုာ်လီၤမၤ(NCA)ဟဲအိၣ်ကဒုသးလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအအိၣ်တဖၣ်အံၤ ဒီကလုာ်ဃူဖိး(NUG)ပဒိၣ်ႇပၠံၤသူၣ်ယ့ၤခွ့ၤ(ပြည်သူ့ရင်ခငွ်)ကရူၢ်ႇကမျၢၢ်သုးအမါကရူၢ်တဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးဒီးအံးထွဲကွၢ်ထဲ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ

တၢ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဒီး ပဒိၣ်စီၤတီနံ တကီၢ်ခါခဲအံၤလၢဂဲၤလိာ်ဒုးလီၤၦီၢ်၀ဲဒၣ်သုးမီၤစိရိၤအတၢ်အိၣ်သးဒီးတနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤသုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤအခီၣ်ခါခါဆူညါတၢ်သးအိၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ပဆဲးကျိးသံကွၢ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ အၦၤကတိၤတၢ်ပၢလၢအမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤ၀ဲၤကျိၤခိၣ် ပဒိၣ်စီၤတီနံဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ထံဖိကီၢ်ဖိ ကမျၢၢ်တဖၣ်အသိးအကျါန့ၣ်ထံၣ်၀ဲဒၣ်လၢ တကီၢ်ခါတၢ်ပၢၢ်ဆၢ အတၢ်ဂဲၤလိာ်အံၤတၢ်ကဘၣ်လဲၤအီၤထဲဒၣ်လၢဖီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်ဂဲၤလိာ်တခါဧိၤလီၤအဖီခိၣ်န့ၣ် နထံၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–စုက၀ဲၤတၢ်ဒုးန့ၣ်ပကဘၣ်မၤလီၤႉတကးဒံးဘၣ်ထဲစုက၀ဲၤတခါ နမၤလီၤၦီၢ်ကွံာ်အီၤန့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်ညီဘၣ်ႉအဃိသးဒီးကျဲအိၣ်တ့ၢ်လၢကလုာ်ဂၤစ့ၢ်ကီးကဘၣ်ပၣ်ဃုာ်ခဲလၢာ်လီၤမီၤနီၤႉဒ်သိးဒီးမီၢ်သီမီၢ်လါအတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်အကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကျဲမ့ၢ်ဂ့ၤႇပၢပြးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်အတၢ်မၤတံာ်တာ်အ၀ဲသ့ၣ်အကျဲမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်နကဘၣ်မၤကွံာ်အီၤတဘျီဃီလီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–မီၢ်သီမီၢ်လါမ့ၢ်ဂ့ၤႇထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ဆီၣ်သနံးမ့ၢ်ဂ့ၤႇတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအရ့ဒိၣ်ဒီး အတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးလၢတၢ်ကမၤလီၤၦၢ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤအဂီၢ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်၀ဲန့ၣ်ခီမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်အကါဒိၣ်လီၤႉအခီပညီန့ၣ်စးထီၣ်လၢ သုုးဟံးန့ၢ်ကွံာ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤန့ၣ်ပကွၢ်ကဒါက့ၤလၢမီၢ်သီမီၢ်လါအတၢ်ရ့လိာ်မုာ်ကျဲတကပၤန့ၣ်အ၀ဲဒုတဲဒိၣ်ထီၣ်အသးညါပမ့အိၣ်ဒီးပတံၤသကိးခံဂၤသၢဂၤလွံၢ်ဂၤန့ၣ်ၦၤကဆီၣ်သနံးၦၤထဲလဲၣ််န့ၣ်တလိၣ်ပကိၢ်ဘၣ်န့ၣ်တဲပာ်စၢၤတ့ၢ်၀ဲလၢအထီၣ်ဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ႉနါက့ဒီးပကကွၢ်ကဒါက့ၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ထီၣ်ဟံန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံဒီးဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပတီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢ(အၣ်စံၣ်ယၣ်)အပတီၢ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ခၢၣ်စးက့ၤ၀ဲအတၢ်ကရၢကရိတန့ၢ်လၢာ်ဘၣ်မီၤနီၤႉအခီပညီန့ၣ်လဲၤထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အလီၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ကဆ့ၣ်နီၤ၀ဲလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉအခီပညီန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်ႉမ့၀ံၤမီၢ်သီမီၢ်လါတၢ်ဒုးသ့ၣ်တဖၣ်လၢပဒုးတ့ၢ်လံဒီးကတဲမးလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဒီတနံၣ်ညါန့ၣ်အခီပညီန့ၣ်ခၢၣ်စးလၢပ၀ဲဒၣ်ပဂုာ်ကျဲးစၢးလၢ(NUCC)မ့ၢ်ဂ့ၤႇ(NUG)မ့ၢ်ဂ့ၤပခၢၣ်စးလၢအလဲၤဆ့ၣ်နီၤ၀ဲဒၣ်လၢဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲန့ၣ်ႉဒီးတနံၣ်အံၤစ့ၢ်ကီးအလီၢ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢပကဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဒ်သိးလၢကန့ၢ်ကဒါက့ၤအသီတနံၣ်ဒံးနီၤႉပကိး၀ဲဒၣ်လၢ(Credential Challenge)အ၀ဲန့ၣ်အူကၠီၤမိထိန့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤလၢ အခၢၣ်စးက့ၤ၀ဲဒၣ်ပတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်ခဲစ့လၢပဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲဒၣ်လၢအဆၢကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်၀ဲအံၤမ့တအိၣ်ဘၣ်သၢပျၢၤန့ၣ်လၢဒုးယၤတကပၤန့ၣ်နကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ဲအခီပညီန့ၣ်နကန့ၢ်စိန့ၢ်ကမီၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ်ၦၤမ့တပာ်ပနီၣ်နၤလၢတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပမၤတ့ၢ်လံပလဲၤခီဖျိတ့ၢ်လံကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်ပဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ံၤတဘျုးဖျၢၣ်ညါပပၢနါက့အပတီၢ်ဖဲန့ၣ်ၦၤတဟ့ၣ်ၦၤတၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤပတၢ်န့ၣ်လဲၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပသ့ၣ်ကိးဂၤဒဲးလီၤမီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်တခါန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်ဒိၣ်မးလၢလိၣ်၀ဲဒၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–လၢၦၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲဒၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢလၢတၢ်ထီဒါ၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤန့ၣ် (Stakeholder)ခဲလၢာ်န့ၣ်အတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤမ့ၢ်ဂ့ၤမီၢ်သီမီၢ်လါမ့ၢ်ဂ့ၤ(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်)တဖၣ်အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ်တဲပၠးၦၤတစဲး စံးဆၢ–ပဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤဒ်သိးအထီၣ်၀ဲဒၣ်(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်) တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤဒ်သိးလၢကရၢလၢအဖိးသဲစးတသ့အဂီၢ်န့ၣ်ပဂုာ်ကျဲးစၢးဒီးပမၤတ့ၢ်လံႉဒီးလၢတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်ထံကီၢ်ကအိၣ်ဒံး၀ဲတနီၤနီၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်တ့ၢ်လံ၀ဲလၢအီႉႉပကလဲၤ၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်လၢ(အပြုသဘော)လီၤနီၤႉနါက့ဒီးၦၤလၢဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤတဖုအံၤယံၤထီၣ်ယံၤထီၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ပာ်သးန့ၣ်အတလီၤဆီနီတမံၤဘၣ်ႉမ့မ့ၢ်တခီန့ၣ်ဒ်ယံၤဒ်အၢထီၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤပျီပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢဒူပူၤသ၀ီပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးတကးဒံးဘၣ်တုၤလၢဃိာ်ပူၤအခီပညီအ၀ဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်ဖီၣ်န့ၢ်၀ဲလၢတၢ်စံၣ်ညီၣ်ပီတ့အကျဲဒီးမၤသံၦၤကညီတဖၣ်န့ၣ်တဂၤဘၣ်တဂၤဒီးတမ့ၢ်ထဲတဂၤလၢၤဘၣ်ခဲအံၤသါကမၤ၀ဲဒၣ်လၢအဆံလၢအကယၤအပူၤအဃိသးဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပထံၣ်ဘၣ်လၢမီၢ်သီမီၢ်လါအကျဲလၢပဂဲၤလိာ်တ့ၢ်၀ဲလၢလီၤဆီဒၣ်တၢ်(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်)မ့ၢ်ဂ့ၤႇဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ဖျါလၢၦၤတူၢ်လိာ်အါထီၣ်က့ၤခဲအံၤႉဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်လၢ(အၣ်စံၣ်ယၢၣ်)အပူၤန့ၣ်ကဒဲကဒဲန့ၣ်ကအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢခံခီခံက့န့ၣ်အတူၢ်လိာ်ၦၤန့ၣ်ကအိၣ်တဖုႉနါက့ဒီးခဲအံၤန့ၣ်ၦၤလၢအဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဂံၢ်စၢ်လီၤကွံာ်၀ဲခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤကွၢ်ဖဲအအဲၣ်ဒိးတဲ၀ဲအဲၣ်ဒိးမၤ၀ဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဖျါထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢပ၀ဲပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢပတဲလၢပပာ်ဖျါထီၣ်လၢကျဲသၢဘိလွံၢ်ဘိအခီပညီလၢမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်မ့ၢ်ဂ့ၤႇထံရူၢ်ကီၢ်သဲးမ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢမီၢ်သီမီၢ်လါကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢသုးဂ့ၢ်၀ီကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်ႉခဲအံၤနမ့တဲလၢသုးဂ့ၢ်၀ီန့ၣ်ၦၤကထီဒါနၤန့ၣ်တအိၣ်အါကဲၣ်စိးလၢၤဘၣ်ႉအိၣ်တခါလၢနကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤၦၤဒ်လဲၣ်အ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တခါလၢပကဘၣ်ဆဲးဂုာ်ကျဲးစၢးဆူမဲာ်ညါတပတီၢ်အံၤလီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–လၢတၢ်ကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအဂီၢ်န့ၣ် သးစၢ်တနီၤထံၣ်၀ဲလၢဖီၣ်တၢ်စုက၀ဲၤမးမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢႇဘၣ်ဆၣ်သးစၢ်တနီၤန့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဖီၣ်စုက၀ဲၤဘၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်နအဲၣ်ဒိးဆီၣ်တခူထီၣ်နဲသးစၢ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်၀ဲအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤႉတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤတမ့ၢ်ထဲလၢနဖီၣ်ထီၣ်ကျိ၀ၣ် နလဲၤထီၣ်ဒုးတၢ်နခးသံဒုၣ်ဒါမးဒီးတမ့ၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဘၣ်ႉဒ်သိးတၢ်ဒုး၀ဲအံၤအဂံၢ်ကဆူၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ၦၤလၢအကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးနၤကဘၣ်ဆီၣ်ထွဲနၤန့ၣ်ကျဲအဂုၤအဂၤန့ၣ်ကလိၣ်၀ဲဒၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်ယယၢၤထီၣ်တ့ၢ်လံမုကၢၤန့ၣ်ထဲဒၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတခါဒု၀ံၤ၀ဲတသ့ဘၣ်ႉဒ်သိးတၢ်မၤ၀ဲအံၤကဂ့ၤအဂံၢ်ကဆူၣ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ၦၤသးၦၢ်လၢအနၢ်ပၢၢ်၀ဲဒၣ်မီၢ်သီမီၢ်လါကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လိၣ်၀ဲဒၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်လီၤႉပၦၤတအိၣ်အါအါဘၣ်ႉဒီးၦၤလၢအနၢ်ပၢၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်တမ့ၢ်အအိၣ်အါ၀ဲဘၣ်ႉအဃိန့ၣ်လိၣ်၀ဲဒၣ်သးစၢ်လၢအသူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤလၢကျဲဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤပကွဲမုာ်ထီဘိလၢကမၤသကိးတၢ်လၢမီၢ်သီမီၢ်လါဒ်သိးလၢပကစိာ်ကဖီထီၣ်က့ၤပၦၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်အကံၢ်အစီဒ်သိးလၢကဖျိးစိ၀ဲဒၣ်လၢကျဲဒ်အံၤဒီးတၢ်လၢနမၤတၢ်တခါအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအဆီၣ်ထွဲ၀ဲဒၣ်လၢစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒ်သိးအဂံၢ်ကဆူၣ်ထီၣ်တခါစ့ၢ်ကီးလီၤႉနတၢ်အ၀ဲအံၤမ့တအိၣ်ဘၣ်ဒီးၦၤတသ့ၣ်ညါနတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂ့ၢ်အကျိၤဒီးနတၢ်ပၢၢ်ဆၢလၢဘၣ်ဃးဒီးစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်ၦၤတသ့ၣ်ညါနီတဘျီဘၣ်ဘျီနဂဲၤနါက့လၢအနံၣ်လၢအကယၤကယၤနါက့မတၤတဂၤမးတသ့ၣ်ညါထွဲ၀ဲဘၣ်ႉနကဘၣ်ဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢမီၢ်သီမီၢ်လါအကျဲႉၦၤသးစၢ်ဒ်အံၤတကလုာ်အံၤလိၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉဒီးလၢတၢ်မၤအဂုၤအဂၤလၢတၢ်မၤတံာ်တာ်မုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တဖၣ်န့ၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤလၢအဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်တၢ်လၢ(Campaign)န့ၣ်အ၀ဲသ့၀ဲဒၣ်လၢ(Advocacy)အကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အါမးႉၦၤသးစၢ်ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်နါက့မ့တဖီၣ်စုက၀ဲၤဘၣ်နါက့မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်လၢအကကဲထီၣ်က့ၤ၀ဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂံၢ်ဖးဆူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢကမၤစၢၤက့ၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢအဂံၢ်ဆူၣ်ဒိၣ်ကတၢၢ်ၦၤဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပပာ်ဆံးအီၤတသ့နီတဆဲးဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်လၢအသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအကါဒိၣ်၀ဲလီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးၦၤလၢအဂဲၤလိာ်၀ဲလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးလၢအနၢ်ပၢၢ်၀ဲထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဲတၢ်လၢဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ၦၤလၢအလီၢ်အိၣ်ဒီးအကါဒိၣ်ကတၢၢ်လၢကဘၣ်မၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤမီၤနီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ခဲအံၤပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤန့ၣ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးတဖၣ်လဲၤတရံးအသး တဘၣ်ဂီၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ႉတၢ်ပၢၢ်ဆၢတခါအံၤမ့၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လၢတၢ်ကက့ၤသူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤက့ၤထံကီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်သးစၢ်တဖၣ်ကြၢးအိၣ်ကတဲၤကတီၤထီၣ်အသးဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကါဒိၣ်၀ဲလၢပတၢ်ပၢၢ်ဆၢကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်တကးဒံးဘၣ် ဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်ပ၀ဲပမၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢစံးတၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်ထဲလၢနကဒုးလီၤၦီၢ်ကွံာ်သုးမီၤစိရိၤတဖုအံၤနဒုးလီၤၦီၢ်၀ံၤန့ၣ်မူဒါန့ၣ်ကဟဲတုၤလီၤလၢနစုပူၤသၦၢ်ကတၢၢ်လီၤႉအဃိန့ၣ်ပမ့တအိၣ်ကတဲၤကတီၤသးလၢပၢပြးမ့ၢ်ဂ့ၤႇမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်ဂ့ၢ်၀ီမ့ၢ်ဂ့ၤႇသုးဂ့ၢ်၀ီမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလၢမီၢ်သီမီၢ်လါအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤခဲလၢာ်ခဲစ့န့ၣ်နကဘၣ်အိၣ်ကတဲၤကတီၤနသးလီၤႉတချုးလၢနပၢၢ်ဆၢတၢ်အဆၢကတီၢ်ဘၣ်န့ၣ်ၦၤကွၢ်တ့ၢ်လံၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဖီၣ်၀ဲဒၣ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၣ်ကမီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ၦၤလၢဖီၣ်၀ဲနၢၤဧါတနၢၤဧါန့ၣ်ႉထံဒိၣ်ကီၢ်လဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤစၢၤနၤန့ၣ်ကွၢ်၀ဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤႉဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအ၀ဲကဆီၣ်ထွဲနၤကမၤစၢၤနၤန့ၣ်နမ့ၢ်ၦၤလၢအဖီၣ်တၢ်မၤန့ၢ်ဧါတန့ၢ်ဧါႇနမ့ၢ်ၦၤတဂၤလၢအသူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤထံကီၢ်တဘ့ၣ်နသူၣ်ထီၣ်အီၤနကံၢ်နစီအိၣ်ဧါတအိၣ်ဧါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကွၢ်၀ဲထီဘိလီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပ၀ဲဒၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပကလဲၤမၤန့ၢ်အဆၢကတီၢ်ဖဲလဲၣ်ႇပကစးထီၣ်အဆၢကတီၢ်မ့ၢ်ဒၣ်ဖဲလၢပကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအနုာ်လီၤပၢၢ်ဆၢတၢ်လၢပ၀ဲဒၣ်တၢ်လၢအသနၢၣ်ဒၣ်၀ဲစုာ်စုာ်ႉတဘျီဃီန့ၣ်ပကဘၣ်သူၣ်ထီၣ်က့ၤပကံၢ်ပစီပဘၣ်မၤန့ၢ်တၢ်ဖဲန့ၣ်တဘျီဃီလီၤႉမ့မ့ၢ်လၢနကအိၣ်လၢတၢ်ကပၤဒီးနကပဲာ်အၢပဲာ်သီတၢ်လၢတၢ်ကပၤန့ၣ်အခီပညီနတၢ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉအဃိသးန့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးတဲ၀ဲဒၣ်ၦၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢတကပၤခီန့ၣ်ပပဲာ်ထံနီၤဖးတၢ်သ့အခွဲးအယာ်အိၣ်လီၤတံၢ်တၢ်တဘျီတခီၣ်န့ၣ်ဒ်ပပဲာ်ထံနီၤဖးတၢ်အသိးန့ၣ်ပကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအနုာ်လီၤမၤတၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဒၣ်လၢအတဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့လိာ်သးဒီးပတၢ်အိၣ်သးကအိၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့န့ၣ်ပမ့မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအနုာ်လီၤမၤတၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်တကပၤခီန့ၣ်ပပဲာ်ထံနီၤဖးအီၤသ့ႉပမၤတခီခီပပဲာ်ထံနီၤဖးတခီခီဒီးသုးမီၤစိရိၤမ့လီၤၦီၢ်ခီန့ၣ်ပ၀ဲဒၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပမ့ၢ်က့ၤၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအသူၣ်ထီၣ်တ့ၢ်လံအကံၢ်အစီဒီးပဖီၣ်က့ၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉအ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤႉအဂၤတခါခီန့ၣ်ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤနကထံၣ်ဘၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်မၤတၢ်အၢအၢသီသီဒီးလီၤဆီဒၣ်တၢ်ၦၤသူၣ်စၢ်သးဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တူၢ်တန့ၢ်ခီၣ်တကဲဒီးသးဆါ၀ဲဒိၣ်မးဒီးအဲၣ်ဒိးမၤကၣ်က့ၤတၢ်လီၤႉတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပဘၣ်ပလီၢ်ပဒီပသးန့ၣ်လီၤႉအဒိဒ်သိးပဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲ၀ဲဒၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်အကျဲန့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်မၤကလီကလီတၢ်ဘၣ်ႉမ့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢပဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢဆၢကတီၢ်ကအိၣ်၀ဲဒၣ်တနံၤလၢပ၀ဲဒၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကတုၤ၀ဲဒၣ်ဆူပစုပူၤဒီးသုမ့မၤနါစိၤသးဒ်သိးဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအသိးန့ၣ်ပကမ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအမၤဟးဂီၤက့ၤထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤအသီတဘျီဒီးတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကနးဒိၣ်န့ၢ်ဒံးလၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ဒုးတၢ်ယၤပူၤန့ၣ်ပဖီၣ်န့ၢ်ပဒုၣ်ဒါတဖၣ်ပမၤသံနါစိၤန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤအၢတၦီာ်လၢပတၢ်ကရၢကရိအဂီၢ်ဒီးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်မၤလၢတကြၢးမၤနီတစဲးဘၣ်ႉဘၣ်မနုာ်အလဲၣ်န့ၣ်ပတမ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢၦၤအၢၦၤသီတဖုဘၣ်ႉပကဘၣ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအသူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤထံသီကီၢ်သီတဘ့ၣ်ႉအဃိသးန့ၣ်စးထီၣ်လၢခဲအံၤန့ၣ်ပကဘၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအိၣ်ကတဲၤကတီၤသးလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိသတးဒီးတၢ်လၢပတကြၢးမၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်ဟးဆှဲးအီၤသၦၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံကွၢ်–ကတီၢ်ခဲအံၤပမ့ကွၢ်ကဒါက့ၤသုးကီၣ်ကးတဖုအံၤအခီၣ်ခါန့ၣ် မၤ၀ဲတၢ်ထံၣ်လိာ်တၢၣ်ပီၣ်ဒီးဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢဒီးကက့ၤမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ဃုထၢအဖီခိၣ်အံၤနအဲၣ်ဒိးပဲာ်ထံနီၤဖးအီၤဒ်လဲၣ်ႉ စံးဆၢ–တၢ်၀ဲအံၤတခါခီန့ၣ်တကြၢးလၢပလဲၤပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်နီတစဲးဘၣ်မီၤနီၤႉ ၀ဲပထီဒါဒူဒူလီၤပ၀ဲကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ–ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဒုထီဒါ၀ဲဒၣ်လီၤႉ ဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်သုးကီၣ်ကးတဖုအံၤန့ၣ်အ၀ဲအကျဲအဂုာ်အဂၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ႉကျဲလၢကမၤန့ၢ်က့ၤ(Legitimacy)ကျဲန့ၣ်အ၀ဲထံၣ်န့ၢ်က့ၤကျဲတဘိအံၤလီၤႉကျဲတဘိလၢကမၤက့ၤတၢ်ဃုထၢဒီးအ၀ဲကကဲထီၣ်က့ၤၦၤလၢအဖိးသဲစးတဖုလီၤႉအဃိန့ၣ်ပမ့လဲၤမၤဃုာ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ််တၢ်တခါလၢနလဲၤထီဒါ၀ဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢအတသးလီတၢ်တခါအံၤဘၣ်ႇတကနၣ်ဃုာ်၀ဲဘၣ်လံန့ၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲတလီၢ်လီၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ်နမ့လဲၤမၤဃုာ်တၢ်၀ဲအံၤန့ၣ်အ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢနထီဒါက့ၤ၀ဲဒၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉအဃိန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တခါလၢအလီၤပျံၤဒိၣ်မးလၢနမ့လဲၤမၤဃုာ်တၢ်လၢဘၣ်ဃးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဃုထၢလၢအကမၤ၀ဲဒၣ်လၢ(၂၀၂၃)အံၤဒီးမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်တခါလၢနလဲၤဒုးထီထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အမုၢ်နံၤမုၢ်သီဒီးကဲထီၣ်က့ၤ၀ဲဒၣ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအပၢလီၤကထြၢက့ၤနၤႉဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်တၢ်ဃုထၢတခါအံၤမၤ၀ဲဒၣ်လၢ(၂၀၀၈)တၢ်ပၢတၢ်ဘျၢအဖီလာ်အဃိသးန့ၣ်(၂၀၀၈)တၢ်ဘျၢန့ၣ်ဘၣ်ၦၤဘျဲလံနီၤႉ(၂၅)မျးကယၤလၢတလိၣ်ဃုထၢန့ၣ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ၀ဲတကးဒံးဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ၦၤလၢအဘၣ်ထွဲ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ကန့ၢ်စိန့ၢ်ကမီၤဖဲန့ၣ်လီၤႉပကဘၣ်လီၤကဒါက့ၤဆူမီၤစိရိၤလၢအနံၣ်အဆံတဖၣ်အဆံအကယၤတဖၣ်အကယၤအသီတဘျီဒုပတူၢ်တန့ၢ်ခီၣ်တကဲလၢၤဘၣ်ႉအဃိသးန့ၣ်လ့ၤတက့ၤတဘၣ်မၤဘူးမၤဘၣ်ဃးဘၣ်ႉ တၢ်သံကွၢ်–ပမ့က့ၤကွၢ်ကဒါက့ၤလၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီတကတီၢ်ဒီး (နွေဦးတော်လှန်ရေး)မ့ၢ်ဂ့ၤ နအဲၣ်ဒိးဆီၣ်တခူထီၣ်ထံဖိိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အိၣ်တမံၤမံၤစ့ၢ်ဧါႉ စံးဆၢ–ပ၀ဲကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤပစးထီၣ်တ့ၢ်လံလၢအပူၤကွံာ်အနံၣ်(၇၀)ဘျဲၣ်လံဒီး ပလဲၤဒၣ်တပယူာ်ဃီလီၤႉနါက့ဒီးကလုာ်ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤတၢ်ပၢဆၢလၢထံတဘ့ၣ်ဒီးကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ်တဒ်သိးလိာ်အသးဘၣ်ႉလီၤဆီဒၣ်တၢ်ပမ့ကွၢ်လၢၦၤကလုာ်အနီၣ်ဂံၢ်အါကတၢၢ်လၢၦၤပယီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ခီန့ၣ်တၢ်ပၢ်ၢဆၢန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်စးထီၣ်၀ဲဒၣ်သ့ပမ့တဲလိၤလိၤန့ၣ်လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်လွံၢ်ဆံယဲၢ်ဆံန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤမၢ်ကွံာ်လံႉဒီးခဲအံၤစးထီၣ်က့ၤဖဲအပူၤကွံာ်တနံၣ်တနံၣ်တ၀ာ်အခဲအံၤန့ၣ်ပကွၢ်ကဒါက့ၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတကပၤလၢပယီၤအကျါသ့ၣ်တဖၣ်ကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်ဒုတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢအလီၤဆီလိာ်သးဒီးပတၢ်အိၣ်သးလၢအပူၤကွံာ်လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢ(၁၉၈၈)န့ၣ်ႉဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်နမ့ၢ်ကွၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်၀ဲဒၣ်လၢစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်ၦၤတတူၢ်လိာ်နီတစဲးဘၣ်ႉမုၢ်တနံၤညါအံၤနကလဲၤတဲသကိးတၢ်ဒီးသုးမီၤစိရိၤတဖုန့ၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိန့ၣ်လ့ၤတက့ၤတတူၢ်လိာ်၀ဲလၢၤဘၣ်အ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤႉနမ့ဂဲၤဆၢထၢၣ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်လၢစုက၀ဲၤန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဆီၣ်ထွဲနၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤလီၤအ၀ဲန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတၢတခါႉခံခါတခါန့ၣ်ၦၤလၢအတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပၣ်တံၣ်ဒိၣ်ကတၢၢ်တဖုန့ၣ်ပသ့ၣ်ညါလီၤမ့မတၤလဲၣ်န့ၣ်ၦၤသ့ၣ်ညါလီၤပတလိၣ်ယၢၤထီၣ်ပၠးအမံၤဘၣ်ႉဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တဲ၀ဲဒၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်ကမၤ၀ဲဒၣ်ကျဲလၢအကပုာ်အဃိသးဒီးပ၀ဲဒၣ်ဖဲ(၁၉၈၈)လီၢ်ခံၦၤလၢအဟဲပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးၦၤလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတတူၢ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်နီၤႉတပာ်ကဲ၀ဲတၢ်မၤလၢပမၤ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ႉနါက့ဒီးမုၢ်မဆါတနံၤညါအံၤၦၤလၢဟဲမၤသကိးတၢ်ဒီးၦၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ၦၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဂဲၤလိာ်၀ဲဒၣ်လၢစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢလၢတုၤလီၤတီၤလီၤလၢအဂဲၤလိာ်၀ဲသၦၢ်ၦၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ဃု၀ဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဘၣ်တဘ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်ဂဲၤလိာ်၀ဲသၦၢ်ၦၢ်ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲတၢ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤႉခဲအံၤပမ့ဘၣ်တဲလိၤလိၤန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢထံဖိကီၢ်ဖိတၢ်ဆီၣ်ထွဲန့ၣ်ပတဲသ့လီၤႉပ၀ဲဒၣ်ပပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါ၀ဲဒၣ်ၦၤလၢပခိၣ်ပဃၢၤဒီးပထံဒိၣ်ကီၢ်လဲၢ်တဘ့ၣ်ဘၣ်တဘ့ၣ်လၢတၢ်မၤသကိးတၢ်န့ၣ်အလီၢ်အိၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်နါက့ဒီးပပာ်ဂံၢ််ပာ်ဘါအဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢပ၀ဲကဒဲကဒဲအကျါလီၤဒီးပကဂုာ်ကျဲးစၢးအဂ့ၤကတၢၢ်ပကပာ်လီၤသကိးသးလၢတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါဒီးပကပာ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအပူၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲတၢ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်လီၤမီၤနီၤႉ

လါအီကူး ၁၅ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲတနံၤလါအီကူး ၁၅ သီအနံၤတၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်လၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ၀ံၤအလီၢ်ခံ ခီဖျိပယီၤသုးလၢအိၣ်(လဲၤ၀ၣ်)သုးကလၢၤအံၤခးလီၤကဒါကျိဖဒိၣ်ဆူကီးတရံးကလံၤထံးဒီးကလံၤစိးသ၀ီတဖၣ်အပူၤအပူၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ၀ဲ(၃)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဖိသၣ်ခံဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီ ၁၀ နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ကရူၢ်နုာ်လီၤခး၀ဲကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤ ကီၢ်ရ့ၣ်ႇ (မၠိၣ်မၣ်)ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ဒီးဘံၣ်ဘၢတၢ်လီၢ်ကဲထီၣ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံပယီၤသုးက့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဆူကီးတရံး၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်ဃၢၤသ၀ီတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲ“ခး၀ဲတုၤလၢအခဲအံၤလီၤႉခးလီၤ၀ဲလိၤလိၤလၢ(ကီၢ်မူ)တကပၤန့ၣ်ႉအိၣ်ခးလီၤစိ၀ဲလၢ(လဲ၀ၣ်)တကပၤမီၤနီၤႉလီၤတဲာ်၀ဲဒၣ်လၢ(ယၤကိၣ်)တကပၤန့ၣ်ခံဖျၢၣ်ဘၣ်၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်(၃)ဂၤႉဖိသၣ်ခံဂၤဒီးပိာ်မုၣ်တဂၤႉမ့မ့ၢ်ကျိဖိဒုပတုာ်သးလံႉခးလီၤ၀ဲကအိၣ်လၢ(၆)ဖျၢၣ်ညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဘျီ၀ဲအံၤခးလီၤ၀ဲ(၅)မံးနံးတဘျီဒီးကီးတရံး၀့ၢ်ကလံၤထံး(အၤကီၤ)သ၀ီဖိဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီး(၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိကတီၢ်ခဲအံၤတၢ်ပာ်လီၤ၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဟဲအါထီၣ်လၢကီးတရံး၀့ၢ်ပူၤဒီး ဒူသ၀ီလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဟးထီၣ်က့ၤလီၤတအိၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ခးလိာ်သးကဲထီၣ်ဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပၢၤကီၢ်ခိၣ်ဃုာ်ဒီးပၢၤကီၢ်သုးသံကွံာ်(၁၂)ဂၤအသိး ဖီၣ်သမူန့ၢ်၀ဲ၀ဲၤဒၢးၦၤမၤတၢ်ဖိတဂၤဒီးမၤန့ၢ်ဃုာ်၀ဲကျိ(၆)ခိၣ်ဃုာ်ဒီးကျိချံၦာ်သၣ်တနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၂ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် (၂၀၂၁)နံၣ်အဂီၢ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ နဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤ ပဒိၣ်မါရှါလါဖါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤစီၤသ့ဂ့ၤမုၢ်လၢအဟူးဂဲၤမၤတၢ်လၢကီၢ်ဆၢဒီးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံအီလၢအကဆှီအဂီၢ်အံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖါဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲဖဲမဟါလါအီကူး ၁၁ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ စီၤသ့ဂ့ၤမုၢ်အံၤမ့ၢ်၀ဲ(Water for Every Child-Myanmar)ကရူၢ်တၢ်ထိၣ်ဃူထိၣ်ဖိးမူဒါခိၣ်တဂၤ တကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးကညီကၠိဖိၦာ်ဘျးစဲကရူၢ်(KSNG)ကရၢဖိလီၢ်လံၤတဂၤန့ၣ်လီၤႉအ၀ဲဘၣ်တၢ်ဃုထၢတ့ၢ်စ့ၢ်ကီးအီၤလၢအၣ်စံၣ်ယၣ်တၢ်ဆီတလဲမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤသးစၢ်ခိၣ်နၤတဂၤအသိးဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤဟူးဂဲၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲမၤတၢ်ဒ်သိးကညီကီၢ်စဲၣ်ႇကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်–ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒူသ၀ီတဖၣ်ဒီး ကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံလၢအကဆှီအဂီၢ်တဂၤစ့ၢ်ကီးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဖါဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်အလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤပဒိၣ်မါရှါအဖိခွါစီၤစ့စ့ဖါစံး၀ဲလၢ“ပအဲၣ်ဒိးလၢကညီသးစၢ်တဖၣ်ကဟူးဂဲၤအါထီၣ်မီၤနီၤႉလၢပၦၤကလုာ်တ၀ၢပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢတၢ်ကရၢကရိပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤပလိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်မီၤနီၤႉၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်ဒီးကြၢးအိၣ်ဒီးတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါမၤနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ်သးလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးမ့ၢ်ဂ့ၤႇလၢၦၤတ၀ၢမ့ၢ်ဂ့ၤႇတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့မ့ၢ်ဂ့ၤအသနၢၣ်ခဲလၢာ်မီၤနီၤႉကပၣ်ဃုာ်မၤသကိးတၢ်လၢတၢ်ကရၢကရိအပူၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပဒိၣ်မါရှါလါဖါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤတၢ်ကဟ့ၣ်လီၤ၀ဲလံာ်တၢ်လၤကပီၤဃုာ်ဒီးအမဲရံၣ်ကၤစ့(၄၀၀၀)ဒီၣ်လၣ်ဒီးတၢ်ကဟ့ၣ်လီၤခိၣ်ဖးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဘၣ်တၢ်မၤ၀ဲဖဲတနံၤအံၤလါအီကူး ၁၂ သီ လၢအလီၤဘၣ်၀ဲ(၇၂)၀ီတ၀ီ ကညီဒီကလုာ်မၤထူရၤမုၢ်နံၤလၢအဘၣ်တၢ်မၤ၀ဲဖဲဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးအဖီခိၣ်စီၤသ့ဂ့ၤမုၢ်စံး၀ဲ“ပခိၣ်ပနၢ်ပကၠီပနီသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်လုၢ်ပာ်ၦ့ၤ၀ဲပတၢ်မၤဒီးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤမီၤနီၤႉသးခုဒီးဘၣ်သးမုာ်ဖးဒိၣ်လီၤႉကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါဆီၣ်တခူထီၣ်ၦၤလၢပသးဆူၣ်မၤတၢ်လၢခါဆူမဲာ်ညါအဂီၢ်မီၤနီၤႉ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ဖဲမဟါန့ၣ်လီၤႉ ပဒိၣ်မါရှါလါဖါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤတၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤ၀ဲသးစၢ်လၢအတီခိၣ်ရိၣ်မဲဟူးဂဲၤမၤတၢ်လၢကညီဒီကလုာ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ႇကူၣ်သ့ႇၦၤဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ႇခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်ကၢဒီးလံာ်လဲၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤလၢအတကွၢ်လီၤနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးဘၣ်အသိးကဘၣ်မ့ၢ်သးစၢ်(၃၅)နံၣ်ဆူဖီလာ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲ(၂၀၀၈)နံၣ် လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၄ သီအနံၤန့ၣ် လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ပူၤန့ၣ် ၦၤစိာ်ကျိဖိလၢတၢ်တသ့ၣ်ညါအမံၤခံဂၤဟဲခးသံ၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤပဒိၣ်မါရှါလါဖါန့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံလၢတၢ်သ့ၣ်နီၣ်မၤလၤကပီၤက့ၤပဒိၣ်မါရှါလါဖါဒီးအမါနၣ်ကၠ့ၤစွ့ၤအံၤအဂီၢ်အဖိမုၣ်ဖိခွါလၢအမ့ၢ်စီၤစ့စ့ဖါႇနၣ်ဘွါဘွါဖါႇနၣ်စိၤယၤဖါဒီးစးလိၣ်ဖါသ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲဖါဖီၣ်ဒ့ရှၢၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉပဒိၣ်မါရှါသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ဖိခိၣ်ဖးအံၤတၢ်စးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤလၢ(၂၀၀၈)နံၣ်ဒီးတုၤလၢ(၂၀၂၁)ခဲအံၤန့ၣ်ၦၤသးစၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးအံၤအိၣ်၀(၁၄)ဂၤလံန့ၣ်လီၤႉ

လါအီကူး ၁၁ သီႇ ၂၀၂၂ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ပယီၤသုးတြိၤ(၄၄)စုတီၤအဖီလာ်သုးဖိလၢပၣ်ဃုာ်မၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးဖဲမၠၣ်၀တံၣ်ကလံၤထံး ဖလူ–ဂီၤလ့ၤ(သိထၣ်ကွ့ၣ်)တၢ်လီၢ်အံၤတဖၣ်မ့စံၣ်ဖျိးန့ၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤအိၣ်ဃာ်လၢကဘၣ်ခးသံကွံာ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် နုာ်လီၤမၤ(CDM)ဒီးနုာ်လီၤအိၣ်ကဒု၀ဲလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢအအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးစကီၤအံၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးတြိၤ(၄၄)အၦၤလၢအမၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးဖဲ(သိထၣ်ကွ့ၣ်)တၢ်လီၢ်အံၤတဖၣ်ဒုးယၤခိၣ်ႇသုးတြိၤခိၣ်နဲၣ်လီၤတၢ်ကလုၢ်လၢမ့စံၣ်ဖျိးမ့စိာ်ဃုာ်ဒီးစုက၀ဲၤန့ၣ်ကဘၣ်ခးသံကွံာ်၀ဲဒီးတၢ်မ့ဖီၣ်ချုးကဒါက့ၤအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်တၢ်ကစံၣ်ညီသံ၀ဲဒီးစံၣ်ဖျိးမ့တစိာ်ဃုာ်ကျိဘၣ်တၢ်မ့ဖီၣ်ချုးက့ၤအီၤန့ၣ်ကဘၣ်လီၤလၢဃိာ်ပူၤအဂ့ၢ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါအီကူး ၃ သီအနံၤ ပယီၤသုး(ခမရ–၂)သုးရ့ၣ်အၦၤလွံၢ်ဂၤလၢအနုာ်လီၤမၤ(CDM)သုးစကီၤစီၣ်မ့အူစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးစကီၤစီၣ်မ့အူစံး၀ဲ“ထီၣ်(သိထၣ်ကွ့ၣ်)တန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်မၢထီၣ်န့ၢ်ဆူၣ်၀ဲႉသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဘှံးတချုးဘၣ်ႉတၢ်အီၣ်တၢ်အီတအိၣ်ဘၣ်ႉဘၣ်အီကပံာ်ထံလီၤႉအ၀ဲသ့ၣ်ထုးထီၣ်ဃာ်တၢ်ကလုၢ်လၢမ့စံၣ်ဖျိးမ့စိာ်ဃုာ်ကျိန့ၣ်ကဘၣ်ခးသံကွံာ်ႇဖီၣ်ကဒါ၀ဲမ့ချုးန့ၣ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်သံ၀ဲႉနစံၣ်ဖျိးမ့တစိာ်ဃုာ်ဒီးကျိဘၣ်န့ၣ်ကဘၣ်လီၤလၢဃိာ်ပူၤမီၤနီၤႉၦၤသုးဖိတဖၣ်န့ၣ်သးဟးဂီၤခဲလၢာ်လံႉဘၣ်သးစံၣ်ဖျိးထီၣ်ခဲလၢာ်လီၤႉယမၤသုးန့ၢ်အနံၣ်(၃၀)လံႉယကဟဲက့ၤဖဲအံၤအဂီၢ်န့ၣ်ယဆိမိၣ်တၢ်ခံသီညါႉ၀ံၤယဆၢတဲာ်လီၤယသးလၢယကအိၣ်ဒီးယဟံၣ်ဖိဃီဖိဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်အ့အ့ဆ့ဆ့ဒီးယဟးထီၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိသုးတြိၤခိၣ်ႇဒုးယၤခိၣ်အတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤမၢဆူၣ်မၢဆိးဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇကျိခံၦာ်သၣ်တလၢတၦဲၤႇဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအိၣ်တ့ၢ်တၢ်လီၢ်ခံအတၢ်န့ၢ်ပၢဘၣ်ႇတၢ်ဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်စ့ပာ်ဖှိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဒိးန့ၢ်၀ဲတဖၣ်ဒီးတၢ်မၤပျံၤမၤဖုးအိၣ်အဃိသးလၢကအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်တအိၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်အံၤဟဲအိၣ်ထီၣ်တုၤလၢသုးခိၣ်အပတီၢ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးဖိလၢနုာ်လီၤမၤ(CDM)အံၤတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “ပတအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်လၢၤဘၣ်ႉယဟးထီၣ်လၢတၢ်မဲာ်ညါန့ၣ်ကအိၣ်လၢ(၃)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံႉတက့ၤဘၣ်လၢဟံၣ်ဖီဃီဖိအအိၣ်ဒံးဘၣ်ႉပဆိမိၣ်လၢမ့သံဒီးသံလီၤ၀ံၤဒီးပ(၄)ဂၤပစံၣ်ဖျိးထီၣ်မီၤနီၤႉလၢတၢ်လီၢ်ခံသုးခိၣ်ပအတီၢ်နါက့စံၣ်ဖျိးလံႉပဟဲစံၣ်ထီၣ်အခါန့ၣ်ပဆိမိၣ်လၢမ့ၢ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ကမၤသံၦၤဧါႇမ့ၢ်ပာ်ၦၤကဂ့ၤစ့ၢ်ဧါန့ၣ်ပသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တုၤလၢပတုၤဖဲအံၤပထံၣ်ဘၣ်လၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ၦၤသးၦၢ်တဖၣ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲၦၤမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤအဃိပသးခုၣ်လီၤက့ၤလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ်သုးဖိဟ့စိလၢအနုာ်လီၤ(CDM)အံၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါယူၤလံ ၂ သီအနံၤန့ၣ် (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်က၀ီၤဃာ်နုာ်လီၤခး၀ဲဖလူ–ဂီၤလ့ၤ (သိထၣ်ကွ့ၣ်)ကျဲတၢ်လီၢ်အဃိ ပယီၤသုးတြိၤ(၄၄)စုတီၤအဖီလာ်သုးကျိၤတဖၣ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအါ၀ဲအသိး သုးဖိစံၣ်ဖျိးနုာ်လီၤမၤ(CDM)ဟဲအိၣ်ကဒုသးလၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)အအိၣ်တစှၤန့ၢ်(၁၁)ဂၤဘၣ်ဒီးလၢဟီၣ်က၀ီၤအဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးစံၣ်ဖျိးလၢသုးကျိၤပူၤကအိၣ်တစှၤန့ၢ်အဂၤ(၂၀)ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ် ကစီၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ