မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်တလါအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ထီၣ်(၉၉)ဘျီပယီၤသုးသံ(၄၂)ဂၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ပၢ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်သုးက့(၅)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ စးထီၣ်လါမးရှး(၁)သီတုၤ(၃၁) သီအနံၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤအိၣ်၀ဲ(၉၉)ဘျီဒီးသုးကီၣ်ကးတကပၤသံ(၄၂)ဂၤအဂ့ၢ် မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် (၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ တလါအတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲ(၉၉)ဘျီလၢခံခီခံကပၤဒ်အံၤအဖီခိၣ် ပယီၤသုးကီၣ်ကးသံ(၄၂)ဂၤအကျါ ပာ်ဃုာ်သုးခိၣ်စိ(၂)ဂၤႇ သုးခိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ်(၁)ဂၤႇ သုးစကီၤ(၂)ဂၤႇ သုးစကီၤဖိ(၂)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ(၅၅)ဂၤအဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ် တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး လၢကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)တကပၤစ့ၢ်ကီး ဘၣ်သံ၀ဲ(၈)ဂၤႇ ဘၣ်ဒိ(၁၄)ဂၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါပယီၤသုးကီၣ်ကးအံၤ ခးတပျုာ်တပျီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသ၀ီႇ တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ် ကျဲခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၄၁)ဖျၢၣ်ဒီး ဟဲခးလီၤတၢ်ဒီးကဘီယူၤႇ ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်ဒီးဒြိခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁၄၈၅)ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ကစီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီတလါအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိလၢပယီၤသုးကီၣ်ကးသူ၀ဲကလံၤကျါတၢ်ဒုးဒီးဟီၣ်ခိၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်တၢ်ဒုးအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်သံ(၉)ဂၤအကျါ ပာ်ဃုာ်သီခါ(၁)ပါႇ မိၢ်ဖိဆံးလၢအဒၢ(၁)တဂၤဒီးဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီးကမျၢၢ်(၃၀)ဂၤအ မဲာ်ညါ ဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်ဟံၣ်(၄၂)ဖျၢၣ်ႇ ဘုဖီ(၂)ဖျၢၣ်ႇ စဲးထဲၣ်တၢ်(၁)ဖျၢၣ် ဃုာ်ဒီးဘၣ်သံကမျၢၢ်ဆၣ်ဖိ ကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလါမးရှးအတီၢ်ပူၤ ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဆူၣ်ထီၣ်၀ဲလၢသုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒီး သုးကီၣ်ကး တကပၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်ဒီးကဘီယူၤအဃိ ဖၣ်ပူၣ်လီၢ်က၀ီၤဖိၦၤနီၣ်ဂံၢ်(၁၆၂၄)ဂၤ ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်အသးလၢ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဂၤအဂ့ၢ်မုၢ်တြီၢ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ ပူၤကွံာ်လါဖ့ၣ်ဘြူၤအါရံၤတလါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢ(KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ် (၅)ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဘၢၣ်စၢၤခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၈၆)ဘျီႇ ပယီၤသုးသံ(၂၅)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲ(၄၅)ဂၤအမဲာ်ညါ (KNLA)သုးက့နီၣ်ဂံၢ်(၅)ဒီးသုးပာ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် က၀ီၤခးဒီးဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်၀ဲသုးကီၣ်ကးတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤကျဲႇ တၢ်အီၣ်တၢ်အီကျဲႇ ဒၢၣ်အီထံကျဲလၢကတီၢ်ယံာ်အဃိ ပယီၤသုးကလၢၤဘၣ်ထုးကွံာ်၀ဲအသး(၃)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ် မုၢ်တြီၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲ လါမးရှး(၂)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ
ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢနိၣ်ဖိထံမူထၣ်သ၀ီပူၤ တၢ်သံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတအိၣ်ဘၣ်
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ဆၢလာ် ဖဲတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီ ဂီၤခီအဆၢ ကတီၢ်န့ၣ် ပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢနိၣ်ဖိႇထံမူထၣ်သ၀ီအပူၤဒီး ဘၣ်ဆၣ်ၦၤသ၀ီဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး တအိၣ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီဆၢကတီၢ်န့ၣ်လၢနိၣ်ဖိဒီးထံမူထၣ်သ၀ီအပူၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ပယီၤသုးကဘီယူၤ ဟဲကွံာ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒီးခီဖျိမ့ၣ်ပိၢ်အံၤလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢသ၀ီဃၢၤအဃိ ၦၤသ၀ီဖိဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး တအိၣ် ၀ဲဒၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဂၤအ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢမဟါန့ၣ်ကဘီယူၤဟဲကွံာ်လီၤတၢ်တဘျီႇတဂီၤညါအံၤနါက့ၤဟဲကွံာ်လီၤတၢ်ဒံးႉနိၣ်ဖိသ၀ီနါက့ကွံာ်လီၤ၀ဲလၢထံမူထၣ်သ၀ီနါက့ကွံာ်လီၤ၀ဲစ့ၢ်လီၤႉမ့မ့ၢ်လၢနိၣ်ဖိသ၀ီန့ၣ်မ့ၢ်ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဖဲလဲၣ်တက့လဲၣ်န့ၣ်ယတယးလီၤတံၢ်တဘၣ်ဘၣ်ႉကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်န့ၣ်န့ၢ်လၢသ၀ီချၢတဘၣ်လၢသ၀ီပူၤဘၣ်ႇ အန့ၢ်လၢသ၀ီချၢ အဃိတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကမျၢၢ်တအိၣ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲမဟါလါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ထံ၀ၣ်ဘျီသ၀ီလၢအိၣ်ဘူး၀ဲဒီးနိၣ်ဖိထံမူထၣ်သ၀ီအံၤစ့ၢ်ကီး ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢသ၀ီဃၢၤအိၣ်၀ဲဒီးဒ်န့ၣ်အသိးတဂီၤညါအံၤစ့ၢ်ကီးကဘီယူၤဟဲဆှၣ်တၢ်ဒီတဂီၤညါဒံးန့ၣ်လီၤႉတကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိသ၀ီဖိတနီၤဟးထီၣ်စံၣ်အိၣ်လၢသ၀ီဃၢၤအိၣ်၀ဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤသ၀ီဖိတဖၣ် စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲ(၂၀၂၂)လါမးရှး ၂၄ သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး လၢထံမူထၣ်သ၀ီအပူၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ဒီးပယီၤသုးအဘၢၣ်စၢၤဒီးဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ် လၢသ၀ီပူၤအဃိဖိသၣ်မုၣ်အနံၣ်တဆံဘျဲၣ်သံ၀ဲဒၣ်တဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်နးနးကလဲာ်(၃)ဂၤကဲထီၣ်တ့ၢ်အသးဒံး အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီဖဲ(၂၀၂၂)လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂ သီအနံၤ လၢထံမူထၣ်သ၀ီအပူၤခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤကဒီးတၢ် အဃိၦၤကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒံး၀ဲဒၣ်(၉)ဂၤဒီးဟံၣ်ဃီတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒၣ်တနီၤတကးဒံးဘၣ်ၦၤသ၀ီဖိဃ့ၢ်ထီၣ် ၀ဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ထီၣ် မၤန့ၢ်၀ဲသ့ၣ်ကါညံၣ်နီၣ် ပယီၤသုး(ခမရ-၃၅၅),(၃၅၆)သုးရ့ၣ်တၢ်လီၢ်ဃုာ်ဒီး ကၠဲးဒိဒုးယၤသုးကလၢၤႇ ဖလူသုးကလၢၤ တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးသုးကီၣ်ကးအံၤခီဖျိဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူကွံာ်အသုးကလၢၤအါမးအဃိအ၀ဲသ့ၣ်သူ၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤႇဒြိဟးခးလီၤက့ၤတၢ်လၢဒူပူၤသ၀ီပူၤဟဲအါထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်...
အမဲရကၤပဒိၣ်ကမၤအါထီၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၃ သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် (K3C)လၢအမ့ၢ်ကလုာ်ဒူၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဖီၣ်စုက၀ဲၤ(၃)ဒူၣ်ဒ်အမ့ၢ် ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ( KNU)ႇကခၠ့ၢ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးကရၢ( ု KIO)ႇကရ့ၣ်နံၣ်ဒီကလုာ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီပၣ်တံၣ်(KNPP)ဒီးခၠ့ဒီကလုာ်သုးမုၢ်ဒိၣ်(CNF)သ့ၣ်တဖၣ်မၤ၀ဲတၢ်ထံၣ်လိာ်တၢၣ်ပီၣ်ဒီးကီၢ်အမဲရကၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤဂ့ၢ်၀ီၦၤကူၣ်လိာ်တၢ်(Derek Chollet)ဖဲလါမးရှး(၂၈)သီအနံၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်သးဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ်(K3C)တကပၤထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဆၣ် လၢကီၢ်အမဲရကၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤဂ့ၢ်၀ီၦၤကူၣ်လိာ်တၢ်(Derek Chollet)တကပၤတခီတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိး၀ဲဘၣ်ဃး ထံဂုာ်ကီၢ်ဂၤၦၤတ၀ၢသ့ၣ်တဖၣ်ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအါထီၣ်ၦၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤဒီး ကီၢ်ပယီၤဖိအခါဆူညါကဂ့ၤန့ၢ်အလီၢ်အဂီၢ် တၢၣ်ပီၣ်တဲကသိး၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ် ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်လၢအနီၢ်ကစၢ်အ(Twitter)အပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးလၢတၢ်ထံၣ်လိာ်တၢၣ်ပီၣ်ဘျီ၀ဲအံၤန့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတ၀ဲတသ့ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ် တၢ်တဲသကိးတၢ်ဂ့ၢ်အါမံၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲဒီးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိဒီးကီၢ်အမဲရကၤပဒိၣ်တကပၤတသ့ဖဲအသ့ကမၤဂ့ၤမၤအါထီၣ်၀ဲဒၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအဂ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ( KNU)အထံဂုၤကီၢ်ဂၤ၀ဲၤကျိၤအနဲၣ်ရွဲၣ်သရၣ်စီၤ Nimrodစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“တၢ်ကစီၣ်တခါအံၤတၢ်တအဲၣ်ဒိးမၤဖျါထီၣ်ဘၣ်ႉအိၣ်ဒၣ်တဲသ့တခါလၢ မၤတၢ်ထံၣ်လိာ်သးႇလၢတၢ်တဲသကိးတၢ်ဂ့ၢ်တဘျုးခါအကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိန့ၣ်လီၤႉကီၢ်အမဲရကၤပဒိၣ်တကပၤတသ့ဖဲအသ့ကမၤဂ့ၤမၤစၢၤအါထီၣ်၀ဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအဂီၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢကီၢ်ပယီၤဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်အဂီၢ် ဒ်(Burma Act)တၢ်ဘျၢသဲစးအိၣ်၀ဲအသိး ၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်တၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အဃိ ၦၤလၢလီၤဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲမ့ၢ်ဂ့ၤႇ ကီၢ်ပယီၤပူၤကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢမ့ၢ်ဂ့ၤႇ ကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုး( PDF)ဒီးကရူၢ်ကရၢလၢအဟူးဂဲၤလၢဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ဂ့ၢ်၀ီအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ လၢကမၤစၢၤ၀ဲတမ့ၢ်လၢတၢ်စုက၀ဲၤဘၣ်ႇမ့မ့ၢ်တခီကမၤစၢၤ၀ဲလၢတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီးကျိၤကျဲသနူသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါန့ၣ် ကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ဖီလာ်ဘျီၣ်ဒိၣ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ၀ဲဒီး အကီၢ်ခိၣ်(Joe Biden)ဆဲးလီၤစုမုၢ်ကျၢၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံ အမဲရကၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤဂ့ၢ်၀ီၦၤကူၣ်လိာ်တၢ်(Derek Chollet)မၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ထံၣ်လိာ်သးဒီးကလုာ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢအမဲရကၤထံဂုၤကီၢ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါထံၣ်လိာ်သးဒီး( K3C)ဒ်အံၤအဖီခိၣ် မုၢ်လၢ်၀ဲဒီးကမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၤတခါလၢၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤအဂီၢ်အဂ့ၢ် ကီၢ်ပူၤကညီၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိကမံးတံာ်(CIDKP)ၦၤနဲၣ်တၢ်(၂)ဂၤတဂၤ သရၣ်စီၤခဲလ့ၣ်ပဲာ်ထံနီၤဖး၀ဲဒ်အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“(K3C)ထံၣ်လိာ်သးဒီးကီၢ်အမဲရကၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ်ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢတၢ်မၤစၢၤလၢၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအဂီၢ်န့ၣ်ကဂ့ၤထီၣ်န့ၣ်လီၤႉဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ် ကီၢ်သူလ့ၤသနာ်က့အဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်ထီၣ်လၢကအိၣ်ဒီးနီၢ်ကစၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤသးလံန့ၣ်လီၤႉအမဲရကၤန့ၣ်ဆီၣ်ထွဲ၀ဲဒၣ်ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဃိန့ၣ် န့ၣ် (K3C)စ့ၢ်ကီးအတၢ်ပညိၣ်ကမ့ၢ်လၢကမၤဂ့ၤထီၣ်၀ဲဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇကမၤစၢၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအဘၣ်ဃးဒီးဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်ဒီး ကီၢ်ပူၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသ့ၣ်တဖၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်ကီၢ်အမဲရကၤတၢ်ဒီသဒၢဂ့ၢ်၀ီတၢ်သူတၢ်စွဲ NDAA)အဖီလာ် (Burma Act)တၢ်ဘျၢသဲစးအိၣ်၀ဲအသိးန့ၣ် လၢကီၢ်ပယီၤဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်အဂီၢ် ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ၀ဲ စ့ဒီလၣ် (၁၂၁)ကကွဲၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤသဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးထံကၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂သီႇ ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢ (တးခ်)ကီၢ်ရ့ၣ်ႇ ထၣ်ဆီၣ်ယါကီၣ်ဆၣ်ႇ မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ စးထီၣ်ဖဲမဟါတနွံန့ၣ် ဒဲက၀ီၤပူၤ က၀ီၤဒိၣ်(Zone- A)ဒီး( Zone- B)အပူၤက၀ီၤဒ့သ့ၣ်တဖၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးထံလီၤတူာ်လီၤကၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိထံဂံၢ်လီၤစၢ်အဃိ မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤပူၤက၀ီၤဒ့တနီၤနီၤန့ၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်၀ဲတၢ်ဟ့ၣ်ထံတၢ်ဆၢကတီၢ်အသိးက၀ီၤဒ့လၢနးတနီၤနီၤန့ၣ်(၂)သီမးတၢ်ဟ့ၣ်ထံတဘျီအိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ် မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤ အနဲၣ်ရွဲၣ်ခိၣ်ကျၢၢ်စီၤဆါဒ့(Sunday)စံးဘၣ်၀ဲဒၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အခဲအံၤတၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢဂီၤခီ(၆)နၣ်ရံၣ်တုၤ(၉)နၣ်ရံၣ်န့ၣ်လီၤႉအခဲအံၤထံတဟဲဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်လၢၤဘၣ်ႉ ဟဲခံသီမးတဘျီအိၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉထံအဂံၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်တနွံဒံးလီၤႉဆူမဲာ်ညါန့ၣ်ယဆိမိၣ်လၢထံကနးဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်လီၤႉဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်က၀ီၤဒ့လၢထံနးသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤက့ၤ(၂)သီတဘျီန့ၣ်လီၤႉတမ့ၢ်လၢက၀ီၤဒ့ကိးဒ့ဒဲးဘၣ်ႉက၀ီၤဒ့လၢထံဘၣ်ဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတသီတဘျီန့ၣ်လီၤႉဂီၤခီမ့ၢ်တဟဲဟါခီဟဲန့ၣ်လီၤႉ ဟံၣ်တဒူၣ်န့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံတၢ်တယးကွၢ်ကန့ၢ်အလံး(၈၀)န့ၣ်လီၤႉ”အဂ့ၢ်စံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ တၢ်ကိၢ်ထီၣ်ဒ်အံၤအဃိသဂၢၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢအမ့ၢ်ထံကၤအသိးလၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါစ့ၢ်ကီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အဖီခိၣ်ဒဲက၀ီၤခိၣ်ထုးထီၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ကလုၢ်ဘၣ်ဃးမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အသိးလၢမုၢ်နၤခီတကပၤဘံၣ်ဘၢဟးလူၤဆှၣ်တၢ်လၢမ့ၣ်အူတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂီၢ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်အ၀ဲတဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤအံၤဟံးန့ၢ်၀ဲဒၣ်ထံလၢ တိၤ၀ါထံကျိအိၣ်၀ဲဒၣ်အသိးဟံးန့ၢ်ထံလၢ( IRC)တကပၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ထံအဂီၢ်တကီၢ်ခါခဲအံၤဒဲက၀ီၤဖိတနီၤန့ၣ်ဘၣ်ၦ့ၤန့ၢ်၀ဲထံလၢတၢ်ချၢႇခံခီခံကပၤတၢ်ဘၣ်သးအဖီခိၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်၀ဲတလါ(၂၀၀)ဘးလၢတၢ်ကဘှီထံပဲးလိဒီးထံပူၤအဂီၢ်အိၣ်၀ဲအသိးႇတၢ်ကရၢကရိဒ်အမ့ၢ်(IOM)စ့ၢ်ကီးမၤဘူၣ်လီၤ၀ဲဒၣ်ထံလၢက၀ီၤဒ့လၢထံအနးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲက၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ မဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက၀ီၤအံၤက၀ီၤဒိၣ်အိၣ်၀ဲ(၃)ဘ့ၣ်ႇဟံၣ်ခိၣ်အဖျၢၣ်(၆၀၀၀)ဘျဲၣ်ႇၦၤနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်ကဒုသးအိၣ်၀ဲ(၃၀၀၀၀)ဘျဲၣ်ဒီးကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲးမ့ၢ်တုၤဖဲတၢ်ကိၢ်ခါအဆၢကတီၢ်အံၤသဂၢၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးထံကၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဒဲ၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကီၢ်စဲၣ်ခံဘ့ၣ်ဒီးကီၢ်ခီဒိၣ်ခံဘ့ၣ်အပူၤ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိနီၣ်ဂံၢ်အါထီၣ်၀ဲ(၅၀၀၀၀)ဘျဲၣ်လၢ ခံနွံအတီၢ်ပူၤ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၄ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကညီကီၢ်စဲၣ်ႇ ကခၠ့ၣ်ကီၢ်စဲၣ်ႇ ပကိကီၢ်ခီဒိၣ်ဒီးစကဲကီၢ်ခီဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဖဲပူၤကွံာ်လါမးရှး(၁၃)သီအနံၤတုၤ (၂၆)သီအနံၤန့ၣ်ခီဖျိသုးကီၣ်ကးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးဒွဲၣ်အူအီၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲကမျၢၢ်ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်အဃိၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်ထီၣ်လၢ(၅၀၀၀၀)ဘျဲၣ်လံအဂ့ၢ်ကီၢ်ပယီၤတၢ်မုၣ်တၢ်ခုၣ်ၦၤဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်(BNI-Myanmar Peace Monitor (MPM) )အတၢ် မၤနီၣ်ပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကီၢ်စဲၣ်(၂)ဘ့ၣ်ဒီးကီၢ်ခီဒိၣ်(၂)ဘ့ၣ်အပူၤ လၢခံနွံအတီၢ်ပူၤ ၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိအါထီၣ်၀ဲ(၅၀၆၅၁)ဂၤဒီးအကျါၦၤအဂၤ (၄၀၀၀၀)န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢကခၠ့ၢ်ကီၢ်စဲၣ်ဒီးပကိကီၢ်ခီဒိၣ်အပူၤအအါကတၢၢ်ခီဖျိလၢ ကခၠ့ၢ်ကီၢ်စဲၣ်ဒီးပကိကီၢ်ခီဒိၣ်န့ၣ်တၢ်ဒုးဆူၣ်၀ဲလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပာ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးကီၣ်ကးအဂ့ၢ်(BNI-MPM)တၢ်ပာ်ဖျါပူၤအသိးပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်လၢသုးကီၣ်ကးဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤအလီၢ်ခံတုၤတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢဂံၢ်ဘါဟဲဆူၣ်ထီၣ်၀ဲဒီးလီၢ်က၀ီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ဒိၣ်စိဟဲလဲၢ်ထီၣ်၀ဲအသိးသုးကီၣ်ကးအံၤပညိၣ်ပာ်ပနီၣ်၀ဲကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဟဲခးလီၤတၢ်အဃိၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအနီၣ်ဂံၢ်ဘၣ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိလၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ၦၤလၢအဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးထီၣ်ဘၣ်လၢအလါတဂၤစံး၀ဲလၢ “ၦၤသ၀ီဖိလၢယအိၣ်ဒူသ၀ီအပူၤန့ၣ် လဲၤတုၤလၢၦၢ်၀ဲန့ၣ် ဟဲတုၤလၢၦၢ်၀ဲအံၤအပူၤဒ်မီၤနီၤႉ လၢအံၤတကပၤန့ၣ်ၦၤမၤအီၣ်စံာ်ဖိတဖၣ် ဒ်န့ၢ်တၢ်ၦ့ၤဒီးဟ့ၣ်တၢ်ၦ့ၤအသိးန့ၣ်ဘုမ့ၢ်ဂ့ၤပဲမ့ၢ်ဂ့ၤဘၣ်ဆါကွံာ်၀ဲခဲလၢာ်လီၤႉ တၢ်ၦ့ၤခီန့ၣ်ဒုဘၣ်တၢ်မၤစှၤလီၤ၀ဲမီၤနီၤႉ မ့မ့ၢ်လၢပအိၣ်တကပၤန့ၣ်ဒူသ၀ီလၢတဘၣ်ဃ့ၢ်န့ၣ်တအိၣ်အါလၢၤဘၣ်ႉ တၢ်ကလုၢ်မ့ၢ်သီၣ်န့ၣ်လဲၤအိၣ်ကဒုလၢၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအလီၢ်ဒီးတၢ်မ့ၢ်လီၤဘှ့ၣ်န့ၣ်ဟဲက့ၤဟးထီၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အံၤန့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ(သုးက့-၃)အပူၤအသိး(KNU)ဟီၣ်က၀ီၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး(၇)ကလီၢ်ဘျဲၣ်အကျါချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤကီၢ်ဆၣ်တဘ့ၣ်လၢအမ့ၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အံၤန့ၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲအါကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးခံနွံအတီၢ်ပူၤ(KNU)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤလၢအမ့ၢ်ကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤအံၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးသူ၀ဲတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးအဃိၦၤကမျၢၢ်(၉၂၅၁)ဂၤဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဒီးဒီကလုာ်တၢ်ဃူတၢ်ဖိးပဒိၣ်(NUG)တၢ်ဒီသဒၢကိတိာ်၀ဲၤကျိၤဖီလာ်ကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုးသ့ၣ်တဖၣ်မၤ၀ဲဒုးယၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢစကဲကီၢ်ခီဟီၣ်က၀ီၤအပူၤအဖီခိၣ်ၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်၀ဲ(၁၄၀၀)ဂၤလံအဂ့ၢ်(BNI-MPM)တၢ်မၤနီၣ်ပူၤအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တၢၣ်ပီ၀ဲၤဒၢး(UNOCHA Myanmar)စ့ၢ်ကီးကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤကမျၢၢ်ၦၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအိၣ်ထီၣ်ဘးလၢ(၃)ကကွၢ်ဃၣ်ဃၣ်လံအဂ့ၢ်ဖဲပူၤကွံာ်လါမးရှး(၁၉)သီအနံၤန့ၣ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးလၢကဟ့ၣ်၀ဲၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂီၢ်စ့ပာ်ကီၤတၢ်လိၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါစ့ၢ်ကီး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိကမျၢၢ်သံ(၆)ဂၤႇဘၣ်ဒိ(၂၀)ဂၤအဂ့ၢ် သုးက့(၅)စံး၀ဲ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၂ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲလါမးရှး ၃၁ သီအနံၤန့ၣ် ခီဖျိကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်လၢဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤ လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်၀ဲလၢသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤ အဃိ ၦၤကမျၢၢ်သံ၀ဲဒၣ်(၆)ဂၤဒီးဘၣ်ဒိ၀ဲဒၣ်(၂၀)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၅)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤခီဖျိသုးကီၣ်ကးအကဘီယူၤခးလီၤတၢ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢက၀ီၤဒ့(၂)သီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤအဃိ ၦၤကမျၢၢ်လၢအလဲၤစံၣ်အိၣ်ကဒုသးဖဲသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤအံၤတဖၣ်ဘၣ်သံဘၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်ဒ်အံၤလီၤဒီး တုၤလၢခဲအံၤကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၅)ၦၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ဖဲ ၃၁ သီအနံၤန့ၣ် ကဘီယူၤဒုးသုးဟဲခးလီၤတၢ်လၢဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ် က၀ီၤဒ့(၂) သီခါဖၠၣ်န့ၣ်ႉ အဃိၦၤသ၀ီဖိလၢ အလဲၤစံၣ်အိၣ်ကဒုသးဖဲန့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်သံ၀ဲဒၣ်(၅)ဂၤႇသီခါန့ၣ်သံ၀ဲဒၣ်(၁)ပါႉအဘၣ်ဒိန့ၣ်တၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲဒၣ်လၢအဂၤ(၂၀)မီၤနီၤႉမ့မ့ၢ်ကဘီယူၤဒုဟဲခးလီၤတၢ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤႉခးလီၤတၢ်လၢက၀ီၤဒ့ပူၤဒီးဒူသ၀ီလၢအိၣ်ဘူးဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမးရှး ၂၉ သီအနံၤ (သုးက့ ၅)အၦၤသုးပာ်ဖှိၣ်လဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်၀ဲဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပယီၤသုး(ခလရ-၁၉)သုးရ့ၣ် သုးကလၢၤ၀ံၤလီၢ်ခံ သုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲက့ၤခးလီၤကဒါတၢ်လၢဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်ပူၤဃုာ်ဒီး ခိၣ်ဃၢၤဒူသ၀ီတၢ်လီၢ် သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုး(ခလရ-၁၉)သုးရ့ၣ်အၦၤတဖၣ်က့ၤထုးဖှိၣ်က့ၤအသးလၢဒုးယၤလူၢ်(ဗျူဟာကုန်း)ဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးသုးကီၣ်ကးအံၤဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢကဘၣ်ဟ့ၣ်ဆှူကွံာ်အ၀ဲသ့ၣ်ဒုးယၤလူၢ်ဒီးသုးရ့ၣ်လၢအအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အဃိသူ၀ဲဒၣ်ကဘီယူၤႇဒြိဟးခးလီၤတၢ်တပယူာ်ဃီအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤ ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ် န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ် (သုးက့ ၅)ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ် နုာ်လီၤဖီၣ်ဂၢၢ်၀ဲ ဖၣ်ပူၣ်၀့ၢ်န့ၢ်၀ဲဒီတ၀့ၢ်ညါဒီးလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိၦၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီအူအီၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤအိၣ်၀ဲဒၣ်အါမးတကးဒံးဘၣ်ၦၤကမျၢၢ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးအိၣ်လၢ တၢ်လီၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီကီၢ်ကွဲၢ်ကဘီတီၤထီကၠိမၤ၀ဲတၢ်ပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ၀ံၤ၀ဲ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၁ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲတနံၤအံၤလါအ့ဖြ့ၣ်(၁)သီ ဂီၤခီ(၉း၀၀)နၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်အအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ခီကီၢ်ကၠိတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ် ကွဲၢ်ကဘီတီၤထီကၠိမၤ၀ဲ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)နံၣ်တၢ်ပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဖဲ(မဲၢ်ပး)ကွဲၢ်ကဘီကၠိကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤကၠီၣ်တဲၣ်ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်ဃုာ်ဒီးကရူၢ်ကရၢၦၤဘၣ်မူဘၣ် ဒါလၢအဟဲထီၣ်တၢ်တဖၣ်ကတိၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါလီၤ၀ဲၦၤကၠိဖိတဂၤစုာ်စုာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်စံၣ်လီၤကၠိဘျီ၀ဲအံၤၦၤကၠိဖိလၢအဖျိထီၣ်တဆံခံတီၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ခါဆူညါတၢ်လဲၤအဂီၢ်တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဆဲးကျိး၀ဲဒီးကၠိအဂုၤအဂၤတဖၣ်အိၣ်အသိးလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကဖံးကမၤတၢ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်၀ဲအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲၢ်ကဘီကၠိခိၣ် သရၣ်မါကၠီၤချ့ဆူ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကနုာ်လီၤဒိးစဲး၀ဲ(GED)ဒီးကဆဲးထီၣ်၀ဲဖၠၣ်စိမိၤအဂီၢ်ပဘျးစဲန့ၢ်၀ဲလီၤႉ မ့ၢ်၀ံၤန့ၣ်ခံမံၤတမံၤန့ၣ်ကၠိဖိလၢအဖျိးထီၣ်တဆံခံတီၤ၀ံၤအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်လၢတၢ်ကရၢကရိတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်ပဆဲးကျိၤန့ၢ်၀ဲဒီးတနီၤနီၤလၢအဲၣ်ဒိးထီၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိၣ်သးသမူတၢ်သိၣ်လိအကလုာ်ကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပဆဲးကျိၤန့ၢ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)နံၣ်တၢ်ပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘျီ၀ဲအံၤအပူၤန့ၣ်ကတီၤဆိကၠိဖိဖျိးထီၣ်၀ဲ(၁၃)ဂၤႇ (၁၁)တီၤဒီး(၁၂)တီၤကၠိဖိဖျိထီၣ်၀ဲ(၃၀)ဂၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဃုာ်စ့ၢ်ကီး ၦၤကၠိဖိလၢအန့ၢ်ခိၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ်တဂၤစုာ်စုာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ပျၢ်ကၠိမူးနံၤ၀ဲအံၤမ့ၢ်တၢ်သးခုဖးဒိၣ်တခါခီဖျိမိၢ်ပၢ်ဒီပုၢ်ဒီ၀ဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်၀ဲဒီး ခါဆူညါအဲၣ်ဒိးဆဲးထီၣ်၀ဲဖၠၣ်စိမိၤကၠိအဂီၢ်ပဘျးစဲးန့ၢ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် နီၢ်ဂ့ၤန့ၢ်ဖီလၢအဖျိထီၣ်(၁၂)တီၤအံၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ “တနံၤညါအံၤန့ၣ်ယဖျိးထီၣ်ဘၣ်ကၠိႉ လၢယတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်ကၠိတတီၤဘၣ်တတီၤ အဃိယဖျိထီၣ်ဘၣ်ကၠိတနံၤအံၤန့ၣ်ယသးခုဒိၣ်မးမ့ၢ်လၢမိၢ်ပၢ်ဒီပုၢ်ဒီ၀ဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲတုၤမီၤနီၤႉ ယမုၢ်လၢ်တိၢ်ပာ်လၢယကဆဲးထီၣ်ကၠိလီၤႉ အခဲအံၤတဆံခံတီၤဖျိလံယကထီၣ်ဆဲး(GED)လီၤႉ ယထီၣ်(GED)မ့ၢ်၀ံၤန့ၣ်ယကဆဲးထီၣ်၀ဲဖၠၣ်စိမီၤကၠိမီၤနီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ခီဖျိဘၣ်အိၣ်ကၠိလၢၦၤထံၦၤကီၢ်ပူၤအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အကလုာ်ကလုာ်ဒီးဒ်န့ၣ်အသိး အိၣ်လၢဟံၣ်ဒွဲၣ်ပူၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်ကွၢ်ဆၢမဲာ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်လၢမိၢ်ပၢ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲဟ့ၣ်လီၤသးဒီး သရၣ်သမါအတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအဃိဖျိထီၣ်ဘၣ်ကၠိလၢတနံၤအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တဆံခံတီၤကၠိဖိ စီၤထူ စံးစ့ၢ်ကီး၀ဲဒ်အံၤ န့ၣ်လီၤႉ “ပကဲၦၤကၠိဖိတဂၤန့ၣ်ပဟးအိၣ်လၢၦၤထံၦၤကီၢ်န့ၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲဒီးအိၣ်လၢကၠိန့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီမ့ၢ်ဂ့ၤ ထံမ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲအသိးလၢကထီၣ်ကၠိအဂီၢ်မိၢ်ပၢ်အိၣ်လၢဟံၣ်လၢဃီကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂီၢ်ကျိၣ်စ့တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲမီၤနီၤႉ လၢတနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအါမးဒီးတဘျီတခီၣ်န့ၣ်ပသးသဟီၣ်လီၤစှၤ၀ဲအိၣ်၀ဲလီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်လၢကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤဒီးမိၢ်ပၢ်အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအဃိပသးဆူၣ်ထီၣ်၀ဲမီၤနီၤႉ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးကယီယကီဒီးယဖျိးထီၣ်ဘၣ်၀ဲတဆံခံတီၤ၀ဲအံၤလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢပျၢ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအပူၤန့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်ႇ ခီကီၢ်ကူၣ်သ့ကမံးတံာ်ခၢၣ်စးႇ ၦၤသး၀ံၣ်တၢ်ဖိႇ ကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်ႇ ကၠိဖိဃုာ်ဒီးကၠိဖိမိၢ်ပၢ်ခဲလၢာ်ဟဲထီၣ်၀ဲ (၃၀၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကွဲၢ်ကဘီတီၤထီကၠိအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ(၁၉၈၆)နံၣ်ဒီးဖဲတၢ်စးထီၣ်အိးထီၣ်ကၠိသီသီအခါန့ၣ် ၦၤကၠိဖိခဲလၢာ်အိၣ်ထဲ(၄၀)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်ကၠိသရၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၂)ဂၤန့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံတဆီဘၣ်တဆီ တၢ်ထုးထီထီၣ်၀ဲတပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်ဒီးတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်န့ၣ်ၦၤကၠိဖိခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ...
လၢတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အပူၤ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)တၢ်မၤလိနံၣ်၀ံၤ၀ဲဂ့ၤဂ့ၤအဂ့ၢ် ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤစံး၀ဲ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၁ သီ, ၂၀၂၄ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ကီၢ်သူလ့ၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤ လၢဟီၣ်က၀ီၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲ အကလုာ်ကလုာ်အပူၤ(၂၀၂၃-၂၀၂၄)တၢ်သိၣ်လိနံၣ်၀ံၤ၀ဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD) စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တနံၣ်အံၤတၢ်သိၣ်လိအတီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိပယီၤသုးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ႇ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ကၠိကမံးတံာ်ဃုာ်ဒီးကၠိသရၣ်၊မုၣ်ႇ ၦၤကၠိဖိဘၣ်သံ၀ဲဒၣ်အိၣ်ဒီး လၢတၢ်သူၣ်ဘၣ်ဒိသးဘၣ်ဒိအပူၤတၢ်သိၣ်လိနံၣ်၀ံၤ၀ဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ််ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)၀ဲၤကျိၤခိၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်တၢ်ကစီၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ၀ဲၤကျိၤ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၉ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိစံးဘျုးဘၣ်ၦၤလၢအပာ်ဖှိၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်တဖၣ်ဒီးကၠိသရၣ်၊သရၣ်မုၣ်တဖၣ်လၢ အဟ့ၣ်လီၤသး လၢၦၤကၠိဖိတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်တုၤလၢနံၣ်ကတၢၢ်တၢ်သိၣ်၀ံၤတစု အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံး၀ဲ န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ပစံးဘျုးဘၣ်ၦၤမၤသကိးတၢ်ပခိၣ်ပနၢ်လၢအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဟ့ၣ်လီၤသးလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ တၢ်မၤအတကွီၢ်ပူၤႉလၢတၢ်ကဟ့ၣ်လီၤ၀ဲဒၣ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်အံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်တၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်ခီဖျိလၢ တၢ်အိၣ်သးအကပၤကပၤတၢ်ဆီၣ်သနံးအဃိမီၤနီၤအဃိပတစံးဘျုးဘၣ်သရၣ်၊မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပအိၣ်တသ့ဘၣ်ႉ ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ကဘီယူၤကဟဲတ့ၢ်လီၤတၢ်အခါဖဲလဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉဖဲန့ၣ်အခါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဆၢကတီၢ်တူၢ်ဆါခီၣ်ဆါသးလၢၦၤကၠိဖိအဂီၢ်အဃိပပာ်ကဖၢလၢပသးလၢအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အပူၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ တၢ်သိၣ်လိနံၣ်အပူၤန့ၣ် ကၠိလၢအိၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤဖီလာ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁၄၆၇)ဖျၢၣ် ဒီး ကၠိစးထီၣ်အိၣ်၀ဲလၢတီၤဖုၣ်ႇတီၤခၢၣ်သးဒီးတီၤထီကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်မၤ၀ဲနံၣ်ကတၢၢ်ကၠိတၢ်ဒိးစဲး၀ံၤ၀ဲ တကးဒံးဘၣ် လၢကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲးတကပၤစ့ၢ်ကီးတၢ်မၤ၀ဲ၀ံၤအပတီၢ်ဘၣ်အပတီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤလီၤအဲၣ်မူ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တီၤဖုၣ်အပတီၢ်(Grade-6)ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တၢ်ဒိးစဲးန့ၣ် ၦၤကၠိဖိနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၆၂၅)ဂၤႇ တီၤခၢၣ်သးအပတီၢ်န့ၣ် ၦၤကၠိဖိနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၁၇၀၃)ဂၤဒီးမ့မ့ၢ်လၢတီၤထီ(Grade-12)ခီန့ၣ် ၦၤနုာ်လီၤဒိးစဲးအိၣ်၀ဲ(၁၃၃၂)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (KECD)တၢ်မၤနီၣ်စရီအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(post ten)ပတီၢ်ခီလ့းကၠိလၢအိၣ်ကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤတၢ်ပၢဆှၢဖီလာ်န့ၣ် အိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၁၁)ဖျၢၣ်ဒီး ၦၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၂၉၂၆)ဂၤႇကၠိသရၣ်၊မုၣ်အိၣ်၀ဲ(၂၁၅)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ထီဒါ၀ဲပပယီၤသုးအတၢ်မၤထီဒါကမျၢၢ်ဒီးၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအဂီၢ်မူကီၢ်ဆၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူကညီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကမံတံာ်ဃ့ထီၣ်၀ဲ
လါအ့ဖြ့ၣ် ၁သီႇ၂၀၂၄နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢသုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ႇမူကီၢ်ဆၣ်အပူၤႇၦၤမၤစၢၤၦၤလီၢ်အိၣ်ကဒုဂ့ၢ်ဂီၢ်အူကညီတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံတံာ်ကရၢအံၤႇထီဒါ၀ဲပယီၤသုးအတၢ်မၤထီဒါကမျၢၢ်ဒီးၦၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအဂီၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါဃ့ထီၣ်၀ဲလံာ်တဘ့ၣ်ဖဲမဟါလါမးရှး(၃၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢလံာ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢႇကညီဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤကမံာ်တံာ်ကရၢအံၤႇထီဒါ၀ဲသုးကီၣ်ကးအတၢ်ပညိၣ်မၤထီဒါကမျၢၢ်ဒီးဃ့ထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ကပတုာ်ကွံာ်သုးကီၣ်ကးတၢ်မၤအံၤတဘျီဃီအသိးဃ့ထီၣ်၀ဲထံဂုၤကီၢ်ဂၤကရူၢ်ကရၢတဖၣ်လၢကဟ့ၣ်၀ဲကမျၢၢ်လၢအဘၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢႇၦၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤႇတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲတဖၣ်အမဲာ်ညါဒ်သိးသုးကီၣ်ကးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤပပတုာ်ကွံာ်သးအဂီၢ်ႇဃ့ထီၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲကီၢ်ပူၤကီၢ်ချၢကညီတၢ်ကရၢကရိႇကမျၢၢ်ခၢၣ်စးကရူၢ်ကရၢႇတၢ်ပၢၢ်ဆၢကရူၢ်ကရၢႇထံဂုၤကီၢ်ဂၤကရူၢ်ကရၢဃုာ်ဒီးၦၤကညီဂ့ၢ်၀ီခွဲးယာ်ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်လၢႇကဟံထီၣ်၀ဲသုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤအရ့တုၤလီၤတီၤလီၤအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါစးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၄)လါယနူၤအါရံၤတုၤလၢလါမးရှးအပူၤဖဲ(၃)လါအတီၢ်ပူၤန့ၣ်ႇသုးကီၣ်ကးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ပာ်ဖှိၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၆၃)ဘျီအသိးႇသူဒြိခးလီၤတၢ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအဘျီတဖၣ်အဘျီအမဲာ်ညါနုာ်လီၤဟူးဂဲၤ၀ဲလၢကမျၢၢ်ဒူသ၀ီအပူၤဒီးဒွဲၣ်အူအီၣ်၀ဲကမျၢၢ်အဟံၣ်တဖၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ တကးဒံးဘၣ်ခီဖျိလၢသုးကီၣ်ကးတဖၣ်အံၤပညိၣ်မၤထီဒါ၀ဲကမျၢၢ်ဒ်အံၤအဃိႇဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်(၂၉)ဂၤဒီးဘၣ်သံ၀ဲ(၁၈)ဂၤအိၣ်၀ဲအသိးကမျၢၢ်ဟံၣ်(၁၆၇)ဖျၢၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်၀ဲအဂ့ၢ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢလံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်လီၤႉ တကတီၢ်ဃီႇတကီၢ်ခါခဲအံၤဟီၣ်က၀ီၤအပူၤဒူသ၀ီ(၈၇)ဖျၢၣ်ႇဟံၣ်ခိၣ်(၁၁၇၁၉)ဒူၣ်ဃုာ်ဒီးကမျၢၢ်(၆၃၁၁၂)ဂၤဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒု၀ဲသးအိၣ်၀ဲအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်လၢသုးခိၣ်ခံဂၤတထီထီၣ်၀ဲ(KNA)တၢ်ပနီၣ်ဘၣ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်လၢအဘၣ်၀ဲဘၣ်အဂ့ၢ် (BGF)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲ
လါမးရှး ၃၀ သီႇ ၂၀၂၄ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤသီအခါတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤလၢ(BGF)သုးခိၣ်ခံဂၤတထီထီၣ်၀ဲ(KNA)တၢ်ပနီၣ်ဘၣ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်ကဆဲးအိၣ်ဆၢထၢၣ်၀ဲဒ်(BGF)အသိးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်ကစီၣ်လၢအဘၣ်၀ဲဒၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (BGF)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ စှၤသီအတီၢ်ပူၤအံၤတၢ်ကစီၣ်တနီၤပာ်ဖျါထီၣ်၀ဲလၢသုးခိၣ်ကီၢ်ဆၢ(BGF) သုးခိၣ် စီၤကၠၤအ့ ဒီး သုးခိၣ် သ့စီၣ်မ့ ခံဂၤအံၤ ၦၤမ့ထီၣ်ထီၣ်(Karen National Army- KNA)တၢ်ပနီၣ်န့ၣ် တပၣ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်လၢၦၤကျါဘၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်တခီကဆဲးအိၣ် ဆၢထၢၣ်၀ဲဒ် (BGF)အသိး အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဃးတၢ်ကစီၣ်ရၤလီၤသးဟူထီၣ်သါလီၤလၢ(BGF)သုးခိၣ်ခံဂၤတထီထီၣ်(KNA)တၢ်ပနီၣ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် (BGF) သုးဟီၣ်က၀ီၤ-၂ ဒုးယၤခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ စီၤတ့၀့ စံး၀ဲလၢ“တၢ်တခါအံၤအတမ့ၢ်ဘၣ်နီၤႉ အ၀ဲန့ၣ်ၦၤဟးတဲတၢ်လၢ ကလံၤကျါသီၣ်ဂီၤကျါလီၤႉသုးခိၣ်ကၠၤအ့န့ၣ်ဟဲမံဒီးယၤဖဲမဟါအက့ၤလီၤတဂီၤညါအံၤလီၤႉအတၢ်န့ၣ်ကဘၣ်မ့ၢ်လၢအိၣ်တနံၤပလဲၤဆှၢန့ၢ်ၦၤစံၣ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အတၢ်မၤစၢၤလၢအိၣ်ဟဲလၢယိၤကီၢ်ႉကမ့ၢ်ၦၤထံၣ်၀ဲလၢဖဲလဲၤတၢ်ခါန့ၣ်ပၣ်ဒီးပယီၤဂၤတဲာ်ဂီၤ ကမ့ၢ််ၦၤထံၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤဧါသၢၣ်လၢအဂၤဒုတအိၣ်နီမံၤမၢၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီ တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ(BGF)မ့ထီထီၣ်(KNA)တၢ်ပနီၣ်န့ၣ်သုးခိၣ်ခံဂၤလၢအမံၤဟူထီၣ်အံၤတပၣ်ဘၣ်တသ့ဘၣ် ကပၣ်ဃုာ်၀ဲ ခဲလၢာ်လီၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးမတၤတဂၤမးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတအိၣ်လၢကဆဲးအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဒ်(BGF)အသိး လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ စီၤတ့ၤ၀့ စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတၢ်ကစီၣ်လၢအဟူထီၣ်သါလီၤလၢကလံၤကျါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိ တဘၣ်နာ်အီၣ် ကြီတဂ့ၤဒီးဒ်န့ၣ်အသိးဆၢကတီၢ်ခဲအံၤပကဘၣ်ပလီၢ်သးလၢတၢ်တဲဟးဂီၤလိာ်သးလၢကလံၤကျါ အဂ့ၢ်န့ၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ စီၤတ့ၤ၀့ စံးအါထီၣ်၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ခီန့ၣ်အဲၣ်ဒိးတဲဘၣ်ကမျၢၢ်လၢတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်ပတဘၣ်နာ်အီၣ်အီၤကြီကြီတဂ့ၤမီၤနီၤဘၣ်မနုၤအဃိ လဲၣ်န့ၣ်တၢ်ကဆၢကတီၢ်ခဲအံၤန့ၣ်ပကဘၣ်ပလီၢ်သးလၢပၦၤကညီတဖၣ်အံၤမ့အိၣ်ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိးန့ၣ်တနီၤနီၤန့ၣ် တဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး၀ဲဘၣ်ဘျီန့ၣ်အဲၣ်ဒိးတဲဟးဂီၤတဲလီၤဖးတၢ်လၢကလံၤကျါသီၣ်ဂီၤကျါမီၤႉအဃိန့ၣ်ပနာ်အီၣ်အီၤ တသ့ဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါအီၤမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤခံဂၤလၢအမံၤဟူထီၣ်လၢအမ့ၢ်သုးခိၣ် စီၤကၠၤအ့ အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ် သုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF) သုးဟီၣ်က၀ီၤ-၂ သုးဟီၣ်က၀ီၤအခိၣ်...