တၢ်ဆါဟံၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤ(Control)၀ဲတဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပ၁်ပနီၣ်အဃိကမျၢၢ်ဘၣ်လဲၤပၠးက့ၤသးလၢနီၢ်ကစၢ်(ပုဂ္ဂလိက)တၢ်ဆါဟံၣ်ကသံၣ်ဒၢး
လါမ့ၤ ၂၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်ပူၤ ကီၢ်စဲၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးတီၤကလ့တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လၢ ကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအိၣ်အဃိ ဘၣ်ပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါလဲၤဒိးပၠးက့ၤသးလၢ နီၢ်ကစၢ်(ပုဂ္ဂလိက) တၢ်ဆါဟံၣ်ႇကသံၣ်ဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးကသံၣ်ဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ပာ်လီၤ၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဃံးဃီၣ်ဒီးကွၢ်ၦၤဆါတၢ်အိၣ်သး၀ံၤမၢၦၤစံၣ်လီၤတၢ်ဆါဟံၣ်လၢအချ့န့ၣ်လီၤႉဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်လၢပယီၤသုးလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်ခီန့ၣ်တၢ်ပာ်န့ၢ်၀ဲအလီၢ်မူၤမူၤနီၢ်နီၢ်အဃိကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါလဲၤဒိးပၠးက့ၤသးလၢနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဆါဟံၣ်ကသံၣ်ဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဖၣ်အၣ်၀့ၢ်က၀ီၤဒ့ပူၤတဂၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“မ့မ့ၢ်သုးတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်ကူစါယါဘျါ၀ဲထဲပယီၤသုးႇ(BGF)သုးလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်အၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်အံၤ(၆)နၣ်ရံၣ်မ့ဘၣ်န့ၣ်တတူၢ်လိာ်၀ဲၦၤဆါလၢတၢ်ချၢလၢၤဘၣ်ႉၦၤဆါလၢအဘၣ်ထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်အသီယံၤတဖၣ်ညါန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မၢၦၤလဲၤထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်လၢတၢ်ချၢမီၤနီၤႉအတဲ၀ဲလၢကသံၣ်သရၣ်ဒီးကသံၣ်သရၣ်မုၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉအဃိပဘၣ်လဲၤဆှၢ၀ဲလၢကသံၣ်ဒၢးလၢတၢ်ချၢန့ၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလၢမၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးႇကြုၢ်တုႇလူၢ်ပျဲၢ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဆါဟံၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤ(ခီၤထြိ)သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ခီဖျိပယီၤသုးနုာ်လီၤဟံးန့ၢ်အလီၢ်အကျဲအဃိၦၤဆူးၦၤဆါလၢအိၣ်ခိခိၣ်ဒူသ၀ီလၢအဘၣ်ထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်တဖၣ်အံၤ ၦၤဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ကသမံသမိးဖီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ “ယဟဲထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်အံၤယအိၣ်ဟဲလၢတန့ခၠါမီၤနီၤႉဖဲကြုၢ်တုတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးအိၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲသမံသမိးၦၤဆါဒီးၦၤအိၣ်ခိးၦၤဆါဖိလၢအတဘၣ်ဃးလိာ်သးဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤဘၣ်ႉဟဲသံကွၢ်၀ဲဟီၣ်က၀ီၤပူၤ(PDF)တၢ်အိၣ်သးလီၤႉနကကူစါယါဘျါသးအဂီၢ်န့ၣ်ကသံၣ်သရၣ်က့ၤကွၢ်ၦၤဆါလၢအကစၢ်ကသံၣ်ဒၢးအဃိၦၤဟဲထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်အိၣ်ခိးကသံၣ်သရၣ်တုၤလၢကဟဲက့ၤတစု”အဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဆါလၢအဟဲထီၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်တဂၤ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဆါဟံၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤ(ခီၤထြိ)၀ဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢကညီဟီၣ်က၀ီၤတၢ်ဒုးပူၤတဖၣ်အံၤမ့ဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢလိၣ်ဘၣ်သွံၣ်လံန့ၣ်ပယီၤသုးဆီၣ်သနံး၀ဲ(နာရေးကူညီမှု)ႇ(လူမှုကယ်ဆယ်ရေး)ကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢမၢတၢ်ဟးဃုန့ၢ်အီၤၦၤမၤဘူၣ်လီၤသွံၣ်ဖိတဖၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်ထၢဖှိၣ်ဃာ်သွံၣ်လၢပယီၤသုးတဖၣ်အဂီၢ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ(လူမှုကယ်ဆယ်ရေး)ကရူၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ပူၤတၢ်တပျဲခီထံကျိလၢထိလၢၤဘၣ်အဃိကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်ကဟးထီၣ်က့ၤလီၤ
လါမ့ၤ ၂၉ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှးအခါခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢကြုၢ်တု၀့ၢ်ပူၤအဃိတၢ်ပံးဃာ်၀ဲထိလၢအလ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤဖဲကြုၢ်တု၀့ၢ်ဒီးမုၢ်နုာ်ထံကျိ၀ၢ်ခီဒူသ၀ီတဖၣ်အံၤဒီးတုၤလၢခဲအံၤတၢ်တက့ၤအိးထီၣ်၀ဲဒံးဘၣ်အဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကလဲၤၦ့ၤတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်အိၣ်ကြုၢ်တု၀့ၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒူသ၀ီကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကြုၢ်တု၀့ၢ်မုၢ်နုာ်ထံကျိ၀ၢ်ခီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်ကလဲၤၦ့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်သူ၀ဲဒၣ်ထိအံၤလီၤဒီး ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီအခါတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အဃိပယီၤသုးပံးဃာ်ကွံာ်၀ဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဒီးတုၤလၢခဲအံၤ တပျဲဟးထီၣ်က့ၤလီၤ၀ဲဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကါနံၤသ၀ီဖိတဂၤစံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“လၢညါခါထိအိၣ်ဒံးအခါဒုပလဲၤၦ့ၤတၢ်ဘၣ်ဂီၢ်မီၤနီၤႉခဲအံၤတဘၣ်ဂီၢ်နီတစဲးလၢၤဘၣ်ႉ ခဲအံၤလၢအံၤတကပၤန့ၣ်တၢ်ၦ့ၤထီၣ်ခံဆးညါလံႉသၢမၢတၢ်သိတကိန့ၣ်မ့တုၤဖဲအံၤန့ၣ်ကဲထီၣ်ကဒါလွံၢ်မၢလံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်ပံးဃာ်ထိဒ်အံၤအဃိမုၢ်နုာ်ထံကျိ၀ၢ်ခီဒူသ၀ီတဖၣ်လၢအမ့ၢ်ကါနံၤႇညီၤယ့ၣ်သၤဒီးသယဲၣ်တီသ၀ီဖိတဖၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢကဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဃိဆၢမုၢ်လၢ်လၢၦၤကက့ၤအိးထီၣ်ပျဲဟးထီၣ်က့ၤလီၤကဒါထိအံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ ကြုၢ်တု၀့ၢ်ပူၤၦၤဆါတၢ်ဖိတဂၤစံး၀ဲလၢ“ၦၤတဟ့ၣ်ခီထိလၢၤဘၣ်အဃိလၢတၢ်ဆါတၢ်ၦ့ၤလီၢ်အံၤၦၤဟဲၦ့ၤတၢ်တအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်ႉၦၤအိၣ်လၢန့ၣ်တကပၤန့ၣ်ဟဲၦ့ၤတၢ်အါမီၤနီၤႉခဲအံၤၦၤတဟ့ၣ်ခီထိလၢၤဘၣ်အဃိၦၤဟဲၦ့ၤတၢ်လီၤစှၤ၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပယီၤသုးအံၤတပျဲခီ၀ဲထိလၢၤဘၣ်အမဲာ်ညါချံစဲးစ့ၢ်ကီးၦၤဒိးန့ၢ်ထဲတဂၤဒီးတီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤန့ၢ်ထဲတဆံးတက့ၢ်လီၤအဃိလၢကျးပူၤန့ၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်လီၤစှၤ၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကြုၢ်တု လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်လါမးရှး ၂၅ သီအခါန့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA),ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်(KTLA)သုးပာ်ဖှိၣ် နုာ်လီၤခး၀ဲကြုၢ်တု၀့ၢ်ပူၤ ပၢၤကီၢ်၀ဲၤလီၢ်ဒီး ပယီၤသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အဃိ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢ ခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤဒီး ဖဲန့ၣ်၀့ၢ်ပူၤကမျၢၢ်အဟံၣ်ဟးဂီၤဒံး၀ဲဒၣ်အဖျၢၣ်(၃၀)ဘျဲၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢကီးတရံး၀့ၢ်ချၢဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲး
လါမ့ၤ ၂၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးခးလီၤ၀ဲကျိဖးဒိၣ်ဆူခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ (သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤ ကီးတရံး၀့ၢ်ချၢဒူသ၀ီတဖၣ်အပူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ် အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမ့ၤ ၂၇ သီ မုၢ်ထူၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ကီးတရံးကလံၤထံး(ကၠၤအ့ကိ)သ၀ီပူၤ ကမျၢၢ်အဟံၣ်တဖျၢၣ်ဒီးသိလ့ၣ်တခိၣ်ဟးဂီၤ၀ဲအသိး တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ ကီးတရံးမုၢ်နုာ်(သလွဲထီၣ်)သ၀ီပူၤ ဟံၣ်ဟးဂီၤ၀ဲစ့ၢ်ကီးတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံး၀့ၢ်ကလံၤထံးကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢသ၀ီပူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤႉမုၢ်ဆါခီမ့တခးလီၤ၀ဲဘၣ်န့ၣ်မုၢ်နၤခီန့ၣ်ခးလီၤ၀ဲလီၤႉတဘျီတခီၣ်န့ၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်ၦၤဟံၣ်ၦၤဃီၦၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိမီၤနီၤႉတဘျီတခီၣ်န့ၣ်ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဖးယံၤညါႉဘၣ်ဘျီဘျီန့ၣ်လီၤတဲာ်ဘူးဘူးဖိဖဲ၀့ၢ်ကပၤသ၀ီပူၤအံၤလီၤႉခီဖျိကျိဖးဒိၣ်အဃိအိၣ်မးသးတဘံၣ်တဘၢလၢၤဘၣ်ႉဘၣ်နံၤနံၤန့ၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အိၣ်လွံၢ်ဖျၢၣ်ယဲၢ်ဖျၢၣ်ႉဘၣ်နံၤနံၤန့ၣ်အိၣ်အဖျၢၣ်လၢအဆံညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံးပယီၤသုးလၢအခးလီၤကျိဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်(ခမရ–၉၇)ဒီး (စကခ–၁၂) စုတီၤဖီလာ်(ခမရ–၂၃၁)သုးရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကမျၢၢ်ဒူသ၀ီတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိးဖဒိၣ်တလီၢ်လီၢ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢကမျၢၢ်တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်လီၢ်ကျဲအဃိ ယီၣ်ကိာ်သ၀ီဒီး(ကၠီၤစှၤကိ)သ၀ီဃုာ်ဒီးသ၀ီလၢအိၣ်ဖဲတၢ်ခိၣ်တၢ်ဃၢၤဖဲန့ၣ်သ၀ီဖိတဖၣ်မၤအီၣ်ကျီးတဘူၣ်လၢၤဘၣ် ဘၣ်ဟးမၤအီၣ်က့ၤစံာ်ကျီးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၁၃ သီဒီး ၁၄ သီအခါစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးနုာ်လီၤမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲ ကီးတရံးကျဲနုာ်လီၤ ကမဲၤကိကျဲႇဖံ၀ါဖၠၣ်ကျဲႇကၠဲးဒိကျဲဒီးတီၤကၠၤအ့ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢဘူၣ်ဒိၣ်စၣ်သိလ့ၣ် ပၢၢ်တုၤလၢ သိလ့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတသ့လၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၆)ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ် အပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါ ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၆)ဟီၣ်က၀ီၤပူၤခဲလၢာ်အိၣ်၀ဲ(၁၈၄)ဘျီဒီး ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အိၣ်၀ဲ(၃၁)ဘျီညါန့ၣ်လီၤႉခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒီးကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အံၤအဃိ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ႇကၠိႇကသံၣ်ဒၢးဒီးကမျၢၢ်အဟံၣ်ခဲလၢာ်(၃၈၇)ဖျၢၣ်ဟးဂီၤ၀ဲဒီးဟံၣ်ဟးဂီၤလီၤကဘျဲး၀ဲ(၁၂)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
(အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လၢအမၤပျံၤမၤဖုး၀ဲၦၤဒီတကလု၁်
စီၤ၀ါ လါမ့ၤ ၂၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ၦၤဖိသၣ်လၢအသးနံၣ်ကအိၣ်(၇)နံၣ်ခံဂၤသၢဂၤဖီၣ်ဃာ်၀ဲဒၣ်စ့ပယီၤတမၢလွံၢ်ဘ့ၣ်ယဲၢ်ဘ့ၣ်ဒီးဂဲၤလိာ်ကွဲ၀ဲ(အၣ်ကလိၣ်)လၢတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်တခါဒီးကိးပသူတဲပၠး၀ဲ“ကဆီႇဘီသိၣ်ႇပယိၤ”ဂဲၤလိာ်ကွဲထိလီၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ အၤ၀ၤဒ့တၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်တခါအံၤဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်၀ဲလၢကညီကီၢ်စဲၣ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်တတီၤန့ၣ်လီၤႉ (အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်၀ဲအံၤလၢကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤန့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢအလီၤဆီလၢၤဘၣ်ႉအဂ့ၢ်အကျိၤခီန့ၣ် ဖဲအပူၤကွံာ်(၂၀၂၁)လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁ သီ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကဲထီၣ်၀ံၤလီၢ်ခံဘျီန့ၣ်် သုးမီၤစိရိၤအစုတီၤဖီလာ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါႇကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢတနီၤဒီးတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့(ဒိုင်)တဖၣ်အံၤဖီၣ်လိာ်စုဆီလီၤ၀ဲ(အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်လၢကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ဆၣ်ကိးဘ့ၣ်ဒဲးအပူၤန့ၣ်လီၤႉ လၢ(အၤ၀ၤဒ့)တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်အပူၤန့ၣ်တၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်ၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်ႇသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ႇသီဘူၣ်သီခါတဖၣ်ဟဲဂဲၤလိာ်ကွဲ၀ဲတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါန့ၣ်နကထံၣ်ဘၣ်ပၢၢ်တုၤလၢၦၤအနံၣ်တဆံဆူဖီလာ်ဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲဂဲၤလိာ်ကွဲ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤဟီၣ်က၀ီၤ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအထံၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤလၢအမဲာ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ၦၤကညီဖိဒံဖိသၣ်နီၢ်ဆံးဆံးဖိဟဲဂဲၤလိာ်ကွဲလၢတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်ဒ်အံၤမ့ၢ်တၢ်မၤဟးဂီၤဖးဒိၣ်လၢကညီကလုာ်အဂီၢ်လီၤႉၦၤဖိသၣ်အရွဲၣ်ဒ်အံၤကဘၣ်အိၣ်လၢမိၢ်ပၢ်အတၢ်ကဟုကယာ်ကဒုဖီလာ်ကဘၣ်ထီၣ်ကၠိအရွဲၣ်လီၤႉစးထီၣ်မၤလိတၢ်တဂ့ၤတ၀ါဘၣ်ဒ်အံၤလၢခဲအံၤလံၤလံၤလံဒုခါဆူညါလၢဖိသၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ဆိမိၣ်မးတဘူၣ်လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤကလုာ်တကလုာ်န့ၣ်ဒ်သိးအကဒိးန့ၢ်ဘၣ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤသးခွဲးယာ်အဂီၢ်နဟ့ၣ်အီၤတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့မ့န့ၢ်မးအကပူၤဖျဲး၀ဲလၢၦၤတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤအၢမၤနးအဖီလာ်လီၤအသိးၦၤဖိဒံးဖိသၣ်ဟဲဂဲၤလိာ်ကွဲလၢတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်ဒ်အံၤတမ့ၢ်လုၢ်လၢ်လၢအဂ့ၤတခါဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် ကၠိသရၣ်တဂၤလၢအသိၣ်လိိတၢ်လၢကညီကူၣ်သ့ဆဲးလၤ၀ဲၤကျိၤ(KECD)ကၠိအံၤစံး၀ဲလၢ “ပဘၣ်ဖှီၣ်ဘၣ်နးလၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤတၢ်ပၢတၢ်ပြးအဖီလာ်အံၤလံတကးဒံးဘၣ် ၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်သူ၀ဲကသံၣ်မူၤဘှီးဂဲၤလိာ်ကွဲ၀ဲ(အၤ၀ၤဒ့)အံၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်မူခါဆူညါမီၤနီၤႉတၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤပကဘၣ်တြီအီၤလီၤႉမ့တမ့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်ကဟဲနးဒိၣ်ထီၣ်တဆီဘၣ်တဆီလီၤႉကကဲထီၣ်ပၢၢ်တုၤလၢတၢ်မၤသံမၤ၀ီလိာ်သးသ့၀ဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ (အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်အံၤရၤလီၤအသးလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒ်ယံၤဒ်အါထီၣ်အဃိခါဆူညါလၢၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ဖိဒံဖိသၣ်တၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်သူၣ်ဃၢသးဃၢတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တခါအဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲစံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ၦၤဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤလဲၤဂဲၤလိာ်ကွဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ကီၤမံလၢမုၢ်နၤခီမ့ယံၤထီၣ်ယံၤထီၣ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်အမဲာ်ချံ တၢ်ထံၣ်ကဘၣ်ဒိအခိၣ်နူာ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီကလီၤစှၤကမၤဘၣ်ဒိအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ထံၣ်, အခိၣ်နူာ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီကလီၤစှၤ၀ဲဒီးမၤလိလံာ်ခါတိၢ်နီၣ်လံာ်တန့ၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ကဲထီၣ်သးသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉလၢန့ၣ်အမဲာ်ညါနီၢ်ခိတၢ်တြီဆၢဂံၢ်ဘါစ့ၢ်ကီးကလီၤစှၤ၀ဲသ့အဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီပူၤကသံၣ်သရၣ်မုၣ်တဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“အ၀ဲသ့ၣ်လူၤတၢ်မုာ်တၢ်ပၠီၣ်မ့ယံၤထီၣ်ယံၤထီၣ်န့ၣ်ပ၀ဲကညီကလုာ်အံၤကဘၣ်အိၣ်လၢၦၤတၢ်ပၢဆှၢဖီလာ်ဘၣ်ကဲၦၤကုၢ်သ့မီၤနီၤႉအဃိန့ၣ်တၢ်လၢတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အံၤမ့ၢ်စုက၀ဲၤအဒိၣ်တခါလၢၦၤဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ်မီၤနီၤႉမ့သ့မ့ဘၣ်န့ၣ်ပကဘၣ်မၤတဲာ်ကွံာ်အဂံၢ်ဒီးပကဘၣ်ကိးက့ၤကညီသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်အံၤလၢတၢ်ကပီၤအကျါကယီကယီ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီအပူၤတဖၣ်ဂဲၤလိာ်ကွဲ၀ဲ(အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ဒီးတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်အံၤတၢ်အိးထီၣ်၀ဲလၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ်သးနံၣ်ဘၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤအစိကမီၤကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤအဂီၢ်လီၤဒီး အိးထီၣ်၀ဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်အံၤဒ်သိးၦၤသုတသးစၢၢ်စၢလၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတကပၤတဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပဲာ်ထံနီၤဖးစံး၀ဲ န့ၣ်လီၤႉ “ၦၤမ့ဟဲဃ့ထီၣ်လၢကမၤတၢ်တၤကျိၣ်တၢ်တၤစ့လီၢ်လၢပသ၀ီပူၤအံၤပတအဲၣ်ဒိးလၢၦၤခိၣ်ၦၤနၢ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်တဖၣ်ကတူၢ်လိာ်၀ဲဘၣ်ႉပမ့တူၢ်လိာ်န့ၣ်လီၤဂာ်ဒ်သိးပမၤဟးဂီၤလီၤက့ၤပကစၢ်သ၀ီအသိးလီၤႉၦၤဖိဒံဖိသၣ်လၢအိၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်အံၤမ့ထံၣ်၀ဲန့ၣ်လဲၤဂဲၤလိာ်ကွဲ၀ဲလီၤႉယံၤထီၣ်ယံၤထီၣ်ဘျီပထံၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဒံၣ်အဖိဟးဂီၤမီၤနီၤႉၦၤမၢအထီၣ်ကၠိန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်သးတအိၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ် ကမျၢၢ်တဂၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိတၢ်အိးထီၣ်၀ဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်လၢသ၀ီပူၤတၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢသီၣ်သထြုးက့ၢ်နၢ်အဃိ ၦၤသူၣ်က့သးၦၢ်တဖၣ်မံတန့ၢ်ဘၣ်ဒီးမုၢ်နၤခီန့ၣ်ၦၤပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤတဖၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတဘူၣ်၀ဲလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတၢ်လီၢ်လၢတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်အိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ၦၤဆဲးကဲးလီၢ်မၢ်ႇၦၤဂုာ်ဆူၣ်စ့ႇၦၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤမလီၤမၢ်ကဲထီၣ်သးအိၣ်၀ဲဒီးၦၤပိာ်မုၣ်ပိာ်မၢၤမ့ၢ်ဂ့ၤႇၦၤပိာ်ခွါမ့ၢ်ဂ့ၤမ့ဟးထီၣ်က့ၤလီၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်၀ဲလၢ၁်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံမုၢ်ကျိၤ၀ဲၤကွာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤနးဒိၣ်ထီၣ်၀ဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်ဒီးတၢ်ဖိိတၢ်လံၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီအၦ့ၤစ့ၢ်ကီးတနံၤဘၣ်တနံၤဒိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉလၢတၢ်န့ၣ်အဃိဖဲကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘၣ်ဃံးဘၣ်စ့ၤအဆၢကတီၢ်အံၤတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ လၢ(အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အံၤအဖီခိၣ်ကမျၢၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဃ့ထီၣ်၀ဲလၢတၢ်ကဟံးဘၣ်အရ့တုၤလီၤတီၤလီၤအိၣ်အဃိ ဖဲအပူၤကွံာ်လါအ့ဖြ့ၣ်အခါန့ၣ် ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤဃူဖိးကရူၢ်(Unity Committee for Karen Armed Group–UCKAG)အံၤ ဆဲးလီၤစုမုၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲလၢကဂုာ်ကျဲးစၢးမၤလီၤမၢ်ကွံာ် တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ကမံးတံာ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤစံး၀ဲလၢ“တၢ်ဂ့ၢ်မ့ကဲထီၣ်သးတခါခါနမ့လဲၤသမံသမိးန့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်န့ၣ်ကဲ၀ဲဒၣ်ၦၤဖိသၣ်(၁၈)နံၣ်ဆူဖီလာ်တဖၣ်လီၤႉမ့၀ံၤမိၢ်ပၢ်တဖၣ်မ့လဲၤဂဲၤလိာ်ကွဲန့ၣ်လဲၤကိးဃုာ်အဒံၣ်အဖိလၢ(အၣ်ကလိၣ်)လီၢ်ႇၦၤဒိဖဲအကျါမီၤနီၤႉအဃိၦၤဖိသၣ်တဖၣ်အနီၢ်မ့ဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်အမိၢ်အပၢ်မၤ၀ဲန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤမၤကဒါ၀ဲလီၤႉယအဲၣ်ဒိးတဲလၢတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ဒီးကသံၣ်မူၤဘှီးအံၤဘၣ်ဘှါဆှဲဘၣ်ဖးကီညါ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်ဒီးကီၢ်ဆၣ်တဖၣ်အပူၤအါဒၣ်တက့ၢ်(အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်အံၤၦၤသ့ညါ၀ဲအါအသိးအၤ၀ၤဒ့တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အံၤဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤကရူၢ်ကရၢၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အိၣ်အါမးအဃိ တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်လၢအိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤတဖၣ်အံၤကလီၤမၢ်အဂီၢ်ကဲထီၣ်၀ဲတၢ်တၤတၢ်ဖးဒိၣ်တခါညါအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ပဲာ်ထံနီၤဖးအိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဒ်သိးအၤ၀ၤဒ့တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကလီၤမၢ်ကွံာ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ် ဟံးအရ့တုၤလီၤတီၤလီၤမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တဘၣ်အိးထီၣ်မၤတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်ကွၢ်တၢ်လၢနီၢ်တဂၤတၢ်ဘၣ်ဘျုးအဂီၢ်ဘၣ်ႉ ပမ့တမၤလီၤမၢ်ကွံာ်(အၤ၀ၤဒ့)တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့လီၢ်လၢပဟီၣ်က၀ီၤဒူသ၀ီပူၤတဖၣ်ဘၣ်န့ၣ်ခါဆူညါလၢၦၤသူၣ်ဘီၣ် သးစၢ်ဖိဒံ ဖိသၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အံၤကကဲထီၣ်၀ဲကလုာ်ဂ့ၢ်၀ီဒုၣ်ဒါတခါန့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၅)အကျါပၣ်ဃု၁်၀ဲသီခါသၢပါ
လါမ့ၤ ၂၈ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(သုးက့ ၁)တၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါမ့ၤ ၂၇ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ် ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ (ရွှေရောင်ပြ)ကရူၢ် အ၀့ကၠံသ၀ီ သီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤအဃိ ကမျၢၢ်ဘၣ်ဒိ(၅)ဂၤအကျါပၣ်ဃုာ်၀ဲသီခါ(၃)ပါအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဂံၢ်ခီၣ်ထံး ၦၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲလါမ့ၤ ၂၇ သီ ဂီၤခီ ၉း၃၀ အဆၢကတီၢ် ပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်သုးရ့ၣ်(၃၁၄)လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲ (ရွှေရောင်ပြ)ကရူၢ် ထံဖိညၣ်လံၣ်သ၀ီပူၤတဖၣ်အံၤ ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်(၂)ဖျၢၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ(အ၀င်းကြီး) သီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤအဃိ သီခါ(၃)ပါဒီးကမျၢၢ်ခံဂၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၁) ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ကျိဖးဒိၣ်သုးခးလီၤ(၈၀ မမ)ကျိဖးဒိၣ်ခံဖျၢၣ်ႉအလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢသီခါဖၠၣ်ကရၢၢ်ပူၤႉ လီၤတဲာ်ဘျီဘၣ်၀ဲၦၤကညီန့ၣ်ႉတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဒုတအိၣ်အါအါဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါတချုးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒံးဘၣ်ဖဲတၢ်တနံၤန့ၣ်ဂီၤခီ ၈ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA) သုးရ့ၣ်(၂)ရ့ၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး လဲၤခး၀ဲပယီၤသုးလၢနုာ်လီၤအိၣ် ဖဲ၀့ၢ်တကူၣ်–မီၣ်လမၠဲၣ်ကျဲကပၤအံၤလၢဒြိ၀ံၤလီၢ်ခံန့ၣ် ပယီၤသုးရ့ၣ်၀ဲအံၤက့ၤခးလီၤကဒါကျိဖးဒိၣ်ဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲအပူၤကွံာ်လါမ့ၤ ၂၃ သီအခါစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်သုးရ့ၣ်၀ဲအံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူ (ရွှေရောင်ပြ)သ၀ီပူၤ အဃိ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်၀ဲအသိး သ၀ီဖိတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဒံး၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)လါမးရှးအခါစ့ၢ်ကီး ပယီၤသုးကျိဖးဒိၣ်သုးရ့ၣ်(၃၁၄)ဃုာ်ဒီး(ခမရ–၉)ႇ (ခမရ–၃၁၄)ႇ (ခလရ–၈)ႇ(ခလရ–၂၄)ဒီး(အမရ–၄၀၂)သုးရ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပညိၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လိၤလိၤဆူ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့...
ကီၢ်တရံးကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ကုၤတလးအီဒံၣ်အၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲ
လါမ့ၤ ၂၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ်–ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ကုၤတလးအီဒံၣ်ပၢၢ်ထီၣ်အဆၢကတီၢ် ခီဖျိၦၤၦ့ၤကုၤတလးအီဒံၣ်အိၣ်အါမးအဃိ တနံၣ်အံၤကုၤတလးအီဒံၣ်အၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲဒိၣ်မးအဂ့ၢ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကုၤတလးအီဒံၣ်စးထီၣ်ပၢၢ်ထီၣ်သီသီအဆၢကတီၢ်တဘူန့ၣ်အၦ့ၤအိၣ်၀ဲ(၁၅၀၀)ကၠးဒီးဖဲန့ၣ်ခီဖျိၦၤၦ့ၤအိၣ်အါ၀ဲအဃိ ခဲအံၤ တဘူန့ၣ်အၦ့ၤထီၣ်တုၤလၢ(၃၀၀၀)ႇ(၃၅၀၀)ကၠးလံအဂ့ၢ် ကီးတရံးလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်တနီၤစံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဟးဃုကုၤတလးအီဒံၣ်တဂၤစံး၀ဲလၢ“ဆါအီၣ်ကုၤတလးအီဒံၣ်ဖးန့ၢ်ညါႉမူခိၣ်တစူၤအါအါဒံးဘၣ်အဃိတအိၣ်အါအါဒံးဘၣ်ႉဃုကုၤတလးအီဒံၣ်မ့ၢ်န့ၢ်အါဒုၦၤသ၀ီဖိတဖၣ်န့ၢ်အီၣ်ဘၣ်၀ဲသံသၣ်ၦ့ၤညၣ်အုၣ်ၦ့ၤမီၤနီၤႉခဲအံၤဟးဃုအီၣ်တၢ်တဘၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉကုၤတလးအီဒံၣ်လီၤအဆၢကတီၢ်အံၤန့ၢ်ဘၣ်၀ဲအံသၣ်ၦ့ၤညၣ်အုၣ်ၦ့ၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိကုၤတလးအီဒံၣ်အၦ့ၤဂ့ၤအဃိၦၤလဲၤဟးဃုထၢကုၤတလးအီဒံၣ်လၢၦၢ်ပူၤအိၣ်၀ဲအါမးအဃိ ကုၤတလးအီဒံၣ်လီၤစှၤ၀ဲလီၤနဟးဃုဘၣ်ကီထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ၀ီဖိလၢအဂၤတဂၤစ့ၢ်ကီးစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲစံး၀ဲလၢ“ကုၤတလးအီဒံၣ်န့ၣ်မ့ဘၣ်အဆၢကတီၢ်မၣ်အ၀ဲထီၣ်မီၤနီၤႉအခဲအံၤကုၤတလးအီဒံၣ်အၦ့ၤဂ့ၤအဃိၦၤဟးဃုထၢအီၤအါမီၤနီၤႉအဃိနဟးဃုဘၣ်အီၤဖးကီညါႉဘၣ်တဘျီဘျီနလဲၤဃုအီၤန့ၢ်ႇဘၣ်တဘျီဘျီတန့ၢ်စ့ၢ်ဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအိၣ်ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်ပူၤတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိဘၣ်ဟးစံၣ်မှံဟးဖျိး၀ဲဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူန့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်ခီဖျိကျိၣ်စ့တၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤဟဲအိၣ်၀ဲအဃိဖဲန့ဆၢၣ်တၢ်ချံတၢ်သၣ်ပၢၢ်ထီၣ်အကတီၢ်အံၤခီဖျိအၦ့ၤဂ့ၤ၀ဲအဃိကဲထီၣ်တၢ်တိစၢၤမၤစၢၤလၢကမျၢၢ်ၦၤမုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်တဆံးတက့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်လၢကုၤတလးအီဒံၣ်အံၤစးထီၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲလါမ့ၤတၢ်စူၤလီၤသီအဆၢကတီၢ်ဒီး ထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢကုၤတလးအီထူၣ်အခီၣ်ထံးအခိၣ်အဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉဒ်န့ၣ်အသိးကုၤတလးအီဒံၣ်အံၤအထီၣ်တဘျီန့ၣ်တူၢ်၀ဲဒၣ်ထဲ (၁၅)လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤဃုထၢကုၤတလးအီဒံၣ်ဖိတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ်အပူၤလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်မ့ဘၣ်န့ၣ် ဟးဃု၀ဲကုၤတလးအီဒံၣ်ႇ တကံၤႇဘီၣ်ႇတန့သၣ်ႇနီၣ်ထးဒိးဃၢမံၤတံၢ်ဒီးတၢ်ဒိးတၢ်လၣ်လၢအဂၤသ့ၣ်၀ံၤက့ၤဆါအီၣ်ကဒါက့ၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤႉခီဖျိလၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤဖိတဖၣ်အံၤအ၀ဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်တဘၣ်ဂီၢ်လၢၤဘၣ်အဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအဂ့ၢ်န့ၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤခံနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဘျီ(၁၄၀၀)ဘျဲၣ်အကျါ ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤန့ၣ် ဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲအဘျီအါကတၢၢ်
လါမ့ၤ ၂၇ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ပယီၤပူၤသုးဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံ(၂)နံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤ သုးမီၤစိရိၤသူ၀ဲကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤ မ့ၣ်ပိၢ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤအဘျီအါကတၢၢ်လီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (ဉာဏ်လင်းသစ်သုတေသန)ကရူၢ် ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲဖဲလါမ့ၤ ၂၂ သီ အနံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်(ဉာဏ်လင်းသစ်သုတေသန)ကရူၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဖျါ၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤပူၤအသိးန့ၣ်စးထီၣ်(၂၀၂၁)တုၤလၢတနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)လါအ့ဖြ့ၣ်န့ၣ်ကီၢ်ပယီၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤသုးမီၤစိရိၤမၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးလၢကဘီယူၤအိၣ်၀ဲခဲလၢာ်(၁၄၂၇)ဘျီဒီး ဖဲန့ၣ်အကျါမ့မ့ၢ်ကညီကီၢ်စဲၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲ(၃၂၂)ဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါပူၤပာ်ဖျါ၀ဲအသိးန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဘျီ(၁၀၀၀)ဘျဲၣ်အကျါ (၂၀၂၁)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်ကဘီယူၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်၀ဲအိၣ်(၁၅၃)ဘျီႇ(၂၀၂၂)နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်(၈၂၀)ဘျီဒီး တနံၣ်အံၤ(၂၀၂၃)တုၤလၢလါအ့ဖြ့ၣ်န့ၣ်ကဘီယူၤတ့ၢ်လီၤ၀ဲမ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်၀ဲ(၄၅၄)ဘျီဒီးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤန့ၣ်သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဘျီအါကတၢၢ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်မ့မ့ၢ်စကဲကီၢ်ခီဒိၣ်န့ၣ်သုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲ(၂၉၅)ဘျီအိၣ်၀ဲလၢနီၣ်ဂံၢ်ခံဒီးကရ့ၣ်နံၣ်န့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲ(၁၈၄)ဘျီအိၣ်၀ဲလၢနီၣ်ဂံၢ်သၢအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤ ပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါကီၢ်ဆၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အအါကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ ကညီကီၢ်စဲၣ် မၠၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤန့ၣ်ဟဲတ့ၢ်လီၤ၀ဲ(၁၆၄)ဘျီႇဖၣ်ပူၣ်ကီၢ်ဆၣ်န့ၣ်(၆၁)ဘျီဒီးကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဒံၤမီၣ်စိၤကီၢ်ဆၣ်န့ၣ် (၁၀၉)ဘျီအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိသုးမီၤစိရိၤကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိကီၢ်ဆၣ်လၢကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသံအါကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ စကဲကီၢ်ခီဒိၣ် ကၣ်ဘလူကီၢ်ဆၣ်ပူၤန့ၣ်ကမျၢၢ်သံ၀ဲ(၁၈၈)ဂၤႇ ကခၠ့ၣ်ကီၢ်စဲၣ် ဖါကၣ်ကီၢ်ဆၣ်ပူၤန့ၣ်(၆၆)ဂၤဒီး စကဲကီၢ်ခီဒိၣ် ယ့မၤပ့ၤကီၢ်ဆၣ်ပူၤန့ၣ်(၃၉)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤပာ်ဖျါ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဒ်သိးကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသုတအါထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်ကရၢဘၣ်ထွဲဃုာ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ကရၢကရိဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ကရၢကရိတနီၤ ဃ့ထီၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဘံၣ်ဘၢကီၣ်ကးအံၤလၢ ကပာ်ပနီၣ်ဟီၣ်က၀ီၤလၢအပူၤဖျဲးဒီးကဘီယူၤအိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ်တုၤလၢခဲအံၤပထံၣ်ဘၣ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤတက့ၤခီၣ်ဆၢဟံးထီၣ်ဖီၣ်၀ဲတအိၣ်နီတမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ခီကီၢ်ဆၣ်သူလ့ၤကၠိစးထီၣ်တူၢ်လိ၁်ကၠိဖိမံၤလံဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်အံၤတတူၢ်လိ၁်ၦၤကၠိဖိသီလၢၤဘၣ်
လါမ့ၤ ၂၆ သီ၊ ၂၀၂၃ နံၣ်၊ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်ဆီး၀့ၢ်ပူၤ ခီကီၢ်ဆၣ်သူလ့ၤတီၤထီကၠိအံၤ တနံၣ်အံၤတၢ်သိၣ်လိနံၣ်အဂီၢ် တၢ်စးထီၣ်တူၢ်လိာ်ၦၤကၠိဖိအမံၤလံဘၣ်ဆၣ်တတူၢ်လိာ်၀ဲၦၤကၠိဖိအသီလၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်ပၦၢ်အတၢ်နဲၣ်လီၤဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်မၤလိတီၤဒၢးအနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်အဃိ စးထီၣ်တနံၣ်အံၤတတူၢ်လိာ် ကၠိဖိသီလၢၤဘၣ် တူၢ်လိာ်က့ၤထဲၦၤကၠိဖိလီၢ်လံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆၣ်သူလ့ၤကၠိ ၦၤနဲၣ်တၢ် သရၣ်မုၣ်ဖီရ့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “မ့မ့ၢ်ဆၣ်သူလ့ၤကၠိဒုပတတူၢ်လိာ်ၦၤကၠိဖိသီလၢၤဘၣ်ႉနံၣ်လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ်ပတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲပတၢ်သိၣ်လိအဒၢးတအိၣ်ဘၣ်ႉဖဲကၠိၦၤဟးလူၤသမံသမိးတၢ်ကရူၢ်ဟဲသမံသမိးကၠိအခါန့ၣ်ကွၢ်၀ဲဒၣ်ပဆၣ်သူလ့ၤကၠိအံၤတြီၢ်ဒၣ်ဃိးကယၤလီၤႉအဃိန့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်မၢပမၤစှၤလီၤၦၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်လီၤႉအဃိန့ၣ်တနံၣ်အံၤပတတူၢ်လိာ်ၦၤကၠိဖိသီလၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ သုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤ၀ံၤလီၢ်ခံခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်လၢကီၢ်ပယီၤထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ပူၤအဃိ ပထံၣ်ဘၣ်လၢအပူၤကွံာ်ၦၤကၠိဖိလၢအိၣ်ကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်ကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကီၢ်သူလ့ၤကၠိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤသုးထီၣ်သးဟဲထီၣ်ကဒါကၠိလၢထံဆၢကီၢ်ဆၢဟဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဖီခိၣ်ခါဆူညါလၢအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးလိမၤဒိးအဂီၢ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီတၢ်အိၣ်ဘၣ်အဃိ ဘၣ်ဟဲပာ်က့ၤကၠိလၢခီကီၢ်ဆၣ်သူလ့ၤကၠိအံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိဖိမိၢ်ပၢ် နီၢ်အဲၣ်မရံ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “အ၀ဲသ့ၣ်ထီၣ်ကၠိလၢန့ၣ်န့ၣ်ခီဖျိထံကီၢ်တၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဃိပတပာ်အ၀ဲသ့ၣ်ဖဲန့ၣ်လၢၤဘၣ်မီၤနီၤႉဖဲတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤဘၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်ၦၤဖိသၣ်တဖၣ်တအိၣ်ဘၣ်ကၠိဘၣ်အဃိပဟဲက့ၤပာ်အီၤဖဲဆၣ်သူလ့ၤကၠိအံၤလီၤႉယဟဲပာ်ယဖိကၠိဖဲအံၤယဆိမိၣ်လၢခါဆူညါလၢဖိသၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ကဂ့ၤလီၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိစ့ၢ်ကီးမ့ၢ်ၦၤမုၢ်ဆ့ၣ်ဂီၤတကးဒံးဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အါမးလၢကဘၣ်ဆှၢဖိဒီး အ၀ဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးအသးဆူၣ်လၢကမၤလိတၢ်လၢခါဆူညါအဂ့ၢ်န့ၣ် နီၢ်အဲၣ်မရံ စံးအါထီၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ၦၤကၠိဖိလၢအဟဲအိၣ်ကၠိဖဲဆၣ်သူလ့ၤကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်အိၣ်ဟဲလၢကညီကီၢ်စဲၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်(သုးက့ ၆)ႇ (သုးက့ ၇)ႇ (သုးက့ ၁)ႇ(သုးက့ ၃)ႇ(သုးက့ ၄)ႇ(သုးက့ ၅)ဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်အပူၤလီၤဒီး ဘၣ်ဆၣ်ဖဲန့ၣ်အကျါ ၦၤအိၣ်ဟဲအါ၀ဲလၢ(သုးက့ ၆)ဒီး(သုးက့ ၇)တကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်မုၣ် နီၢ်ဖီရ့ၣ် စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါလါလၢကဟဲလါယူၤထီၣ် ၁ သီန့ၣ် ဆၣ်သူလ့ၤကၠိအံၤကစးထီၣ်အိးထီၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဆၣ်သူလ့ၤကၠိအံၤတၢ်စးထီၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ(၁၉၉၉)နံၣ်အခါဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤၦၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်၀ဲ(၁၀၅၀)ဃၣ်ဃၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံး၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိးသုးဟံးန့ၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤကဲထီၣ်၀ံၤလီၢ်ခံဒုးယၤတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤဒီတဘ့ၣ်အပူၤအဃိဆၣ်သူလ့ၤကၠိတကးဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါကယဲၢ်မ့ၢ်ခီကီၢ်ကၠိလၢအိၣ်ထံဆၢကီၢ်ဆၢကိးဖျၢၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် တနံၣ်ဘၣ်တနံၣ်ၦၤကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်ဟဲအါထီၣ်၀ဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးဖဲဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတဖၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ
လါမ့ၤ ၂၆ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်–ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်ပၢဟီၣ်က၀ီၤ(သုးက့ ၇)ဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ မၠၣ်၀တံၣ်ႇကီးတရံးႇကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုသးဖဲတန့ခၠါကီၢ်ဆၣ်ဒီး တၢ်ကြဲၢ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤတဖၣ်အံၤ ခီဖျိအ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်တၢ်ဒုးယံၤထီၣ်လံအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ တကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤလါအခါခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်၀ဲလၢဟီၣ်က၀ီၤပူၤအဃိလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအဟဲစံၣ်အိၣ်ဖဲအံၤတဖၣ်တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးကသံၣ်ကသီတကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ(Committee for Internally Displaced Karen people-CIDKP) အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ (CIDKP)ၦၤနဲၣ်တၢ်ခံဂၤတဂၤ စံး၀ဲလၢ“တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီႇတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးႇ တၢ်ကူတၢ်သိးဒီး ကသံၣ်ကသီထံဖိနိဖိဒုလိၣ်၀ဲခဲလၢာ်ခဲစ့လီၤႉဒီးဆူမဲာ်ညါလၢအ၀ဲသ့ၣ်က့ၤလုၢ်အီၣ်ကဒါနီၢ်ခိသးသမူအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလိၣ်၀ဲလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်လီၤစှၤလံဘၣ်ဆၣ်တနီၤန့ၣ်ကက့ၤအိၣ်လၢသ၀ီပူၤအဂီၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤဟံၣ်ခိၣ်အဒူၣ်(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်ဟးဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုအသးဒံးဒီးလၢၦၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် တၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်၀ဲလၢတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢၦၤမၤစၢၤ ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတနီၤန့ၣ်လဲၤစံၣ်အိၣ်ဆိ၀ဲလၢအဘူးအတံၢ်အတံၤအသကိးအဟံၣ်အဒူသ၀ီအိၣ်၀ဲအဃိ တန့ၢ်ဘၣ်ၦၤနီၣ်ဂံၢ်စရီလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒံးဘၣ်ဒီးလၢတၢ်အံၤအဃိလၢကလဲၤဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးထံၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ၦၤမၤစၢၤၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးကရူၢ် ၦၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ “တဘၣ်ဂီၢ်နီတစဲးဘၣ်ႇဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ႉၦၤလၢအကၠီၣ်ဆါအီၣ်တၢ်သ့တဖၣ်ညါန့ၣ် ကၠီၣ်ဆါအီၣ်တၢ်မီၤနီၤႉတနီၤန့ၣ်ဟးမၤအီၣ်၀ဲလၢအံၤတစဲးလၢန့ၣ်တစဲးဒ်န့ၣ်လီၤႉကရူၢ်ကရၢလၢအဟဲမၤဘူၣ်လီၤၦၤခဲအံၤတဖၣ်ပစံးဘျုးဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဒိၣ်မးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီးတရံးကီၢ်ဆၣ် ကမျၢၢ်ၦၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဂၤစံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ လီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်လၢအဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ဖဲဖၣ်အၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤဟီၣ်က၀ီၤ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်)ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢဟုသးအိၣ်၀ဲအသိးတၢ်စူၤခါအတီၢ်ပူၤတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်၀ဲတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲဒီးတၢ်ဟ့ၣ်၀ဲတၢ်ဒီသဒၢတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤအဃိ ဖိသၣ်သံတဂၤဒီးဘၣ်ဒိနးနးကျံၤကျံၤတဂၤ
လါမ့ၤ ၂၄ သီႇ ၂၀၂၃ နံၣ်ႇ ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ် နိၣ်တကီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဖဲလါမ့ၤ ၂၃ သီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၂ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤအဃိ ဘၣ်၀ဲကၠဲးဒိ(က၀ီၤဒ့ ၁)ၦၤဖိသၣ်ခံဂၤဒီး ဖဲန့ၣ်သံ(၁)ဂၤႇ ဘၣ်ဒိနးနးကျံၤကျံၤ(၁)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိကၠဲးဒိပယီၤသုး(ဗျူဟာကုန်း)အံၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤကအိၣ်လၢအဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဃိ ဘၣ်၀ဲဒၣ်ဟံၣ်တဖျၢၣ်ဃီအပူၤၦၤဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါခံဂၤအံၤဒီးမ့မ့ၢ်အ၀ဲၢ်ခွါတဂၤန့ၣ်သံ၀ဲတဘျီဃီဒီးအပုၢ်ခီန့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်လဲၤဆှၢအီၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်၀ဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠဲးဒိကမျၢၢ်လၢတအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါအမံၤတဂၤ စံး၀ဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ “ဖဲအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ဘၣ်ႉဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်ၦၤလဲၤခးအ၀ဲသ့ၣ်ဧါပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်လၢ(ဗျူဟာကုန်း) ခးလီၤတၢ်လၢကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤႇခးလီၤ၀ဲန့ၣ်ကအိၣ်လၢအဖျၢၣ်(၁၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါႉဘၣ်၀ဲဒၣ်(က၀ီၤဒ့ ၁)ၦၤဖိသၣ်ခံဂၤႉ ၦၤဖိသၣ်လၢအသံကွံာ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်အချၢဃံဖျိသဂၢၢ်ထီၣ်၀ဲအကိာ်ဘိဒီးသံ၀ဲတဘျီဃီဖဲန့ၣ်လီၤႉမ့မ့ၢ်လၢအပုၢ်ခီန့ၣ်အဘၣ်ဖဲလဲၣ်တတီၤလဲၣ်ဒုပတသ့ၣ်ညါဘၣ်ႉၦၤလဲၤဆှၢအီၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်ႉတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်–ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲလါမ့ၤ ၂၄ သီအနံၤန့ၣ်လီၤႉ ၦၤဖိသၣ်ခံဂၤလၢအဘၣ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်၀ဲစီၤသါနဲၤအူ(၁၅)နံၣ်ဒီးအပုၢ်ခွါမီၤစါအူ(၈)နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤနါစိၤကျိဖးဒိၣ်အဃိကၠဲးဒိ၀့ၢ်(က၀ီၤဒ့)ပူၤဟံၣ်တနီၤဟးဂီၤ၀ဲအိၣ်အသိး ဘျီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ၀ဲစ့ၢ်ကီးတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠဲးဒိကမျၢၢ်တဂၤဃီ၀ဲန့ၣ်စံးအါထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တချုးပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ကဲထီၣ်သးဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်ဖဲဂီၤခီအဆၢကတီၢ်ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA)သုးပာ်ဖှိၣ်နုာ်လီၤဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံာ်၀ဲကၠဲးဒိ၀့ၢ်မုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံး(ကၠီၣ်ထၣ်)ပယီၤသုးကလၢၤပယီၤသုးႇပၢၤကီၢ်တအိၣ်လၢအပူၤအံၤဒီးဖဲန့ၣ်၀ံၤလီၢ်ခံပယီၤသုးစးထီၣ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဆူကၠဲးဒိ၀့ၢ်ပူၤဒ်အံၤလီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်၀့ၢ်ပူၤတဖၣ် စံး၀ဲန့ၣ်လီၤႉ