(သုးက့ ၄)အပှၤထီၣ်မၤန့ၢ်မိဒီၢ်ဝ့ၢ်ဝံၤဃုလါဘျဲၣ်လီၢ်ခံပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါဝဲ
လါမ့ၤ ၂၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် မိဒီၢ်ဝ့ၢ်လၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၄)တနီသရံၣ်ကီၢ်ဆၣ် အပူၤအံၤ ဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲအိၣ်ဃုလါဘျဲၣ်ဝံၤလီၢ်ခံ ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၉ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါဝဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မိၢ်ဒီၢ်ဝ့ၢ်လၢပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါဝဲအံၤ ဖဲအပူၤကွံၥ်(၂၀၂၅)လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်အခါန့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသိၣ်မှံၤ သုးပၥ်ဖှိၣ် ထီၣ်မၤန့ၢ်ဒိၣ်စိဝဲဒီး ဒ်န့ၣ်အသိးဝ့ၢ်အံၤအိၣ်ဆီလီၤသးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မ့ၢ်ဝဲပနံၥ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤကျဲ တဘိ လၢအရ့ဒိၣ်ဝဲလၢသုးမီၤစိရိၤကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုၥ်လီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်မိဒီၢ်ဝ့ၢ်အံၤဝံၤလီၢ်ခံ သုးမီၤစိရိၤလၢကထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤဝဲအဂီၢ်ဆှၢထီၣ်အဂံၢ်အဘါ အမဲၥ်ညါလၢ ကလံၤကျါအံၤတဆီလဲၤခးလီၤစၢၤဝဲတၢ်ဒီး လၢပျီပူၤစ့ၢ်ကီးဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဒီးပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ် တဖၣ်အံၤ အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိ တိဝဲတဖျိဘၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ထီၣ်ဘးဝဲလၢဃုလါဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်စးထီၣ်ဖဲလါမ့ၤထီၣ် ၅ သီအံၤန့ၣ် သုးမီၤစိရိၤအံၤလၢကထီၣ်ဟံန့ၢ်က့ၤမိၢ်ဒီၢ်ဝ့ၢ်အံၤအဂီၢ် သုးဂံၢ်ဘါအါအါ ဂီၢ်ဂီၢ် တကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါလၢကဘီယူၤ,ကျိဖးဒိၣ်,ဒြိအံၤတဆီ ဟဲခးဆှဲဝဲကျဲ,ဟဲခးလီၤတၢ်လၢဝ့ၢ်ပူၤဝ့ၢ်ခိၣ်ဝ့ၢ်ဃၢၤတပယူၥ်ဃီ အဃိ ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၉ သီ ဟါခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဘၣ်ဟဲထီၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်ကဒါဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢတၢ်ဟဲထီၣ်ဒိၣ်စိန့ၢ်က့ၤဝဲဝ့ၢ်ဘျီဝဲအံၤန့ၣ် မၤန့ၢ်ဝဲတၢ်စုကဝဲၤ(၁၁)ခိၣ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အအိၣ်တကးဒံးဘၣ် မၤန့ၢ်ဃုၥ်ဝဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်အသုးကလၢၤတၢ်လီၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်ခိးလီၢ်ခဲလၢၥ်(၃)တီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲ ဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ ၂၀ သီအံၤအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤခီဖျိတၢ်ထီၣ်က့ၤထီၣ်န့ၢ်ဝဲမိၢ်ဒီၢ်ဝ့ၢ်လံအဃိ လၢကဟဲအံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢကအိးထီၣ်က့ၤဝဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကညီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ ပနံၥ်တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤကျဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သုးမီၤစိရိၤစံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်လၢပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်န့ၢ်က့ၤမိဒီၢ်ဝ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ် ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၄)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဖၣ်အတၢ်ထံၣ်အဂီၢ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးဆဲးကျိးဝဲဒီးကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဘၣ်ထွဲအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲအသိးန့ၣ်စးထီၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ်ဒီးတချုးမဟါသုးမီၤစိရိၤဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်က့ၤဝဲ ဝ့ၢ်အံၤဒံးဘၣ်အခါ လၢတလါဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအကဘီယူၤ,ကျိဖးဒိၣ်အဃိ...
လၢကထီၣ်ဆူဖၣ်ပူၣ်အဂီၢ်ပယီၤသုးကျိၤဟဲထီၣ်တုၤလၢမီလိၥ်ကျိ,တၢ်ဒုးအပူၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးတၢ်မၤန့ၢ်ဝဲစုကဝဲၤအိၣ်
လါမ့ၤ ၁၉ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကလဲၤထီၣ်ဝဲဆူခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅) ကမၤမိၢ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်ဝ့ၢ်အံၤအဂီၢ် ပယီၤသုးဂံၢ်ဘါ အဂၤ (၂၀၀၀)ဃၣ်ဃၣ် လၢအဟဲထီၣ်တဖၣ်အံၤ ဟဲထီၣ်တုၤဝဲလၢမီလိၥ်ကျိတကပၤလံဒီး ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)ခိးခးအဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ဒ့ၣ်စၢၤတၢ်ဒုး ကဲထီၣ် အဃိ ပယီၤသုးသံတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဝဲအသိးတၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်ဝဲစုကဝဲၤပီးလီအိၣ်ဝဲတနီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢဘူးဒီးဟီၣ်ကဝီၤ တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ်တကပၤစံးဝဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢမၠဲၣ်ကၠံငူၣ်(ခီၣ်တီၣ်)အံၤတဆီအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤထီၣ် ၅ သီဒီး ၆ သီအနံၤ ပယီၤသုး(စစ်ကူ)တဖၣ်အံၤဟဲတုၤဝဲလၢကမၤမိၢ်ဝံၤ ဆဲးလဲၤထီၣ်ဝဲဆူ ၀ါဒူ,သါအီၣ်ပျ့ၣ်,မဲၤကၠံၣ်ခံဒီးလၢၢ်ကွဲသဝီတကပၤဒီးဒ်သိးကဆဲးလဲၤထီၣ်ဆူညါကန့ၢ်အဂီၢ်ပယီၤသုးသူဝဲကျိဖးဒိၣ်, ဒြိ,ကဘီယူၤမၤဆှဲဝဲကျဲဒီးခဲအံၤထီၣ်တုၤဝဲဒၣ်ဖဲမီလိၥ်ကျိ,န့ၢ်ကးသဝီဒီးတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဝဲလၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤကိးမုၢ်နံၤဒဲဒီးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢပယီၤသုးဟဲထီၣ်ခံခီခံကပၤတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်န့ၢ်ဝဲခံနွံဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် ပယီၤသုးတကပၤ သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ် တကးဒံးဘၣ်တၢ်မၤန့ၢ်ဃုၥ်ဝဲစုကဝဲၤကျိချံပှၥ်သၣ်ပီးလီအိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢဘူးဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးကရူၢ် တဖၣ် စံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖဲပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဆဲးကျိးသံကွၢ်ဝဲ မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤရီဘ့ၤမူ အံၤအခါ စံးဝဲလၢ “ပယီၤသုးကျိၤအံၤဟဲထီၣ်တုၤလံလၢမီလိၥ်ကျိ,န့ၢ်ကးသဝီတကပၤန့ၣ်လံ.အဝဲသ့ၣ်စူးကါဝဲပှၤနီၣ်ဂံၢ်အါဒီး ဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်သုးကျိၤခံဘိသၢဘိလၢမုၢ်နုၥ်မုၢ်ထီၣ်အဃိတၢ်ဘၣ်ဂံၥ်ဂူၥ်ဒုဆူၣ်န့ၢ်ပတဲသ့လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢပယီၤတကပၤဒုတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒုအိၣ်လီၤ. မ့ၢ်မ့ၢ်အဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအနီၣ်ဂံၢ်ခီန့ၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒံးဘၣ်အဃိတဲတသ့ဒံးဘၣ်.ဒ်န့ၣ်အသိး တၢ်မၤန့ၢ်ဝဲ တၢ်စုကဝဲၤတၢ်ပီးတၢ်လီထဲလဲၣ်ခီန့ၣ်ပတဒိးန့ၢ်ဘၣ်အဃိပတဲတဘၣ်ဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖၣ်ပူၣ်ဒုးယၤသုးကလၢၤလၢ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်ကဝီၤခးဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၢ်(၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ် ခီဖျိတၢ်သံတၢ်ဘၣ်ထံး အိၣ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်လီၤစှၤအဃိ လၢကဟဲထီၣ်မၤစၢၤဝဲအဂီၢ်ပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးသဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲဒီးတၢ်သံတၢ်ပှၢ်တၢ်ဘၣ် ဒိဘၣ်ထံးဒီတကတီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်တုၤဖဲမီလိၥ်ကျိအခိၣ်အဃၢၤအံၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ဒွဲၣ်အူအီၣ်ကွံၥ်ဝဲ ပှၤကမျၢၢ်အဟံၣ်အဃီတဖၣ်ဒီး တကးဒံးဘၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဒီးကဘီယူၤလဲၤခးလီၤတၢ်အဃိ မီလိၥ်ကျိဃုၥ်ဒီးဒူသဝီလၢအိၣ်ဘူးကမျၢၢ်ပှၤနီၣ်ဂံၢ်လၢအကထိဘၣ်ပၥ်တ့ၢ်အဒူအသဝီဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဟးအိၣ်ဝဲလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ...
ပယီၤသုးမၢလ့က့ၣ်သဝီဖိဟဲက့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢဆဲးကဲထီၣ်ဒံးအဃိကမျၢၢ်က့ၤအိၣ်တဘူၣ်
လါမ့ၤ ၁၈ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်ပူၤ ပယီၤသုးလၢနုၥ်လီၤအိၣ်လ့က့ၣ်သဝီပူၤအံၤတဖၣ်မၢကမျၢၢ်လၢကဟဲက့ၤအိၣ် လၢဟံၣ်ဘၣ်ဆၣ် ဒူသဝီအခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်ခီဖျိဒုးယၤတၢ်ဖ့ၣ်စၢဆဲးကဲထီၣ်ဒံးအဃိ ကမျၢၢ်တဖၣ်က့ၤဝဲတဘူၣ်ဒံး ဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. လ့က့ၣ်သုးကလၢၤလၢဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်မၤန့ၢ်တ့ၢ်ဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂ သီအခါအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်တလါ ဃၣ်ဃၣ်ဝံၤဖဲတလါအံၤလါမ့ၤ ၁၁ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါဝဲဘၣ်ဆၣ် သုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤခီဖျိတၢ်ဒိးလီၤ ဃၥ်ဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤက့ၤနုၥ်လီၤအိၣ်လၢသုးကလၢၤပူၤတဘူၣ်,နုၥ်လီၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢသဝီပူၤန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးလၢအိၣ်သဝီပူၤသ့ၣ်တဖၣ် မၢဝဲသီခါဒီးကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ်အံၤ ကဟဲက့ၤအိၣ်လၢသဝီပူၤဒီး တုၤလၢခဲအံၤပယီၤသုးအိၣ်ဆီလီၤသးဒံးလၢသဝီပူၤ,တၢ်ဘံတၢ်ဘၢစ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဒံးဝဲဘၣ်အဃိ ကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ် က့ၤအိၣ်ဝဲတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် နဲၣ်ရွဲၣ် ပဒိၣ်စီၤအ့နဲၤ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ခဲအံၤပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပယီၤသုးန့ၢ်မၢဝဲဒၣ်သီခါဟဲက့ၤအိၣ်လၢဖၠၣ်ဒီးဒူဖိသဝီဖိဟဲက့ၤအိၣ်လၢဟံၣ်မီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိကမျၢၢ်ဒုဟဲက့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်ဒံးဘၣ်.သီခါစ့ၢ်ကီးဟဲက့ၤတဘူၣ်ဘၣ်.ပှၤသဝီဖိကက့ၤအိၣ်အဂီၢ်ခီဖျိပယီၤသုးအိၣ်ဆီလီၤသးလၢဒူသဝီပူၤဒီးကမျၢၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢတၢ်ဒုးမ့ကဲထီၣ်န့ၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကအိၣ်အဃိပတနၢ်ဟူပှၤသဝီဖိက့ၤအိၣ်နီဂၤဒံးဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဟါအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်လၢဘူးဒီး(KNLA)တဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ် ပယီၤသုးလၢနုၥ်လီၤအိၣ်လ့က့ၣ်သဝီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤ (KNLA) လဲၤခးစဲးပြဲးအဝဲသ့ၣ်တလီၢ်လီၢ်အဃိ ဒ်သိးတၢ်ဟဲခးအဝဲသ့ၣ်သုတသ့တဂ့ၤအဂီၢ် လၢတၢ်ဒီသဒၢလီၤက့ၤသးအဂီၢ် ကိးက့ၤကမျၢၢ်လၢကဟဲက့ၤအိၣ်လၢသဝီပူၤဒီးကသူအီၣ်ဝဲပှၤကမျၢၢ်ဒ်တၢ်ဒီသဒၢတခါအသိးအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကစီၣ်ဖိလၢဘူးဒီးသဝီဖိလၢအဃ့ၢ်ထီၣ်တဂၤစ့ၢ်ကီးစံးဝဲလၢ“ပယီၤသုးန့ၣ်ပှၤမ့တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်မၢပှၤဒ်န့ၣ်လီၤ.ပၥ်ကဲပှၤကမျၢၢ်ဒ်(ကၤဘၤ)တၢ်ဒီသဒၢတခါအသိးမီၤ.ဘၣ်ဖဲပှၤမၤတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒုပှၤက့ၤအိၣ်ဘူးဝဲလဲၣ်. အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဝဲတဘူၣ်ဘၣ်အဃိကိးမၢပှၤသဝီဖိဟဲက့ၤအိၣ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤမ့ဟဲက့ၤအိၣ်န့ၣ်ပှၤမ့ဟဲခးတၢ်န့ၣ်ကဘၣ်ဒၣ်ဝဲလၢကမျၢၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ.လၢအဂၤဒုတအိၣ်ဘၣ်ခဲအံၤနါက့သဝီပူၤန့ၣ်ပှၤဟံၣ်ပှၤဃီလီၤပှီၢ်အူအီၣ်ဟးဂီၤအိၣ်ဒီဒူၣ်လံ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်- ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လ့က့ၣ်သဝီလၢတၢ်ဒုးဆဲးကဲထီၣ်ဝဲတုၤလၢခဲအံၤန့ၣ် ဖဲမဟါလါမ့ၤ ၁၇ သီအနံၤန့ၣ်စ့ၢ်ကီး သုးမီၤစိရိၤ (Jet fighter)ကဘီယူၤ ဟဲတ့ၢ်လီၤန့ၢ်ဝဲတၢ်ဘိၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢဘူးဒီး(KNLA)တဖၣ် စံးဝဲန့ၣ် လီၤ. တကးဒံးဘၣ်ပယီၤသုးလၢဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢတးပီသုးကလၢၤတၢ်ဒုးအပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးလၢကက့ၤကူစါယါဘျါအသးဆူဝ့ၢ်ပူၤအဂီၢ်တုၤလၢခဲအံၤ တၢ်က့ၤလီၤဆှၢဝဲတဘူၣ်အိၣ်ကတးထီသးဖဲတးပီသုးကလၢၤအခိၣ်အဃၢၤဖဲန့ၣ်တုၤလၢခဲအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်...
ကွဲၢ်ကဘီခီကီၢ်တီၤထီကၠိမၤဝဲ(၂၀၂၅)တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဖျိကၠိလံၥ်အုၣ်သးဒီး(၂၀၂၆)တၢ်မၤလိနံၣ်တၢ်အိးထီၣ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ
လါမ့ၤ ၁၈သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ,တးကီၢ်ရ့ၣ်မဲၢ်ဆီးဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ(၂၀၂၆)(၂၀၂၇)တၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ်ကွဲၢ်ကဘီခီကီၢ်တီၤထီကၠိမၤဝဲတၢ်အိးထီၣ်ကၠိဒီးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဖျိကၠိလံၥ်အုၣ်သးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဖဲတနံၤအံၤလါမ့ၤ(၁၈)သီအနံၤအပူၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠိဖိမုၣ်ခွါတဖၣ်ဖျိထီၣ်ဝဲတီၤပတီၢ်ဒီးတနံၤအံၤတၢ်အိးထီၣ်ကၠိမူးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဝံၤဝဲဂ့ၤဂ့ၤအဖီခိၣ်,ကၠိခိၣ်စီၤကၠီၣ်ခလ့စူစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တနံၤအံၤပမၤဝဲ(၂၀၂၆-၂၇)တၢ်အိးထီၣ်ကၠိဒီး,ပမၤစ့ၢ်ကီးဝဲ(၂၀၂၅)နံၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဖျိကၠိလံၥ်အုၣ်သးန့ၣ်လီၤ.ကၠိဖိဖျိထီၣ်တဖၣ်အံၤပမုၢ်လၢ်လၢကဆဲးမၤလိဘၣ်တၢ်တုၤလၢဖၠၣ်စိမိၤပတီၢ်ကိးဂၤလီၤ.ပတအဲၣ်ဒိးလၢကပတုၥ်တၢ်မၤလိဒီးဖံးတၢ်မၤတၢ်ဘၣ်,ကဆဲးထီၣ်ကၠိအဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်ဝဲအါမးဘၣ်ဆၣ်ပအဲၣ်ဒိးလၢကကျဲးစၢးတၢ်န့ၣ်လီၤ.မုၢ်တနံၤပအဲၣ်ဒိးလၢအသုကဒိးန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအဂ့ၤ,ကျိၣ်စ့ဟဲနုၥ်လၢအဂ့ၤန့ၣ်လီၤ"အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲၢ်ကဘီကၠိအံၤ(၂၀၂၅)နံၣ်အပူၤ,လၢကၠီၣ်တဲၣ်သီခါဖးဒိၣ်(Luang Por Prida Phabhatharo)အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဆီ,တၢ်ပှ့ၤဝဲဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢယိၤစ့(၇)ကကွဲၢ်ဘးဒီးသူၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ မဲၢ်ဆီး ဝ့ၢ်,မဲၢ်တီကဝီၤဒ့(၃)အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးခီဖျိကၠိအံၤကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ဘျူးတၢ်ဖှိၣ်လၢကီၢ်ဆၢဖိဒံဖိသၣ်ဒီးခီကီၢ်ဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်အဃိ,ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်ပျဲခွဲးဒီးသီခါတဖၣ်အတၢ်မၤစၢၤအဖီခိၣ်စံးဘျူးဘၣ်ဝဲခိၣ်နၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,ပှၤလၢအဘူးဒီးကွဲၢ်ကဘီကၠိဖိမိၢ်ပၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ကၠိတဖျၢၣ်အံၤပှၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါကၠိဖိသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖၣ်အဃိလၢမိၢ်ပၢ်အလီၢ်,ပသးမုၥ်ဒီးပသးခုစံးဘျူးဘၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါကိးဂၤဒဲးလၢအဲၣ်ဘၣ်ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢတၢ်ကအိၣ်ဆိးဝဲဖဲတၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.” အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤဝဲ(၂၀၂၆)နံၣ်တၢ်အိးထီၣ်ကၠိမူးဒီး(၂၀၂၅)နံၣ်ဖျိကၠိတၢ်ဟ့ၣ်လံၥ်အုၣ်သးအပူၤ,ကွဲၢ်ကဘီတီၤထီကၠိ,(ခွံတီၤ)တုၤ(GED-General Educational Development)တီၤထီကၠိဖိဖျိထီၣ်ဝဲခဲလၢၥ်အဂၤ(၁၅၀)ဂၤအဂ့ၢ်,ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,တနံၤအံၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤ,ကၠိဖိမုၣ်ခွါ,ကၠိဖိမိၢ်ပၢ်,သရၣ်သမါ,သီခါ,ခီကီၢ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရူၢ်ကရၢခိၣ်နၢ်ဃုၥ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ဟီၣ်ကဝီၤခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်သးခဲလၢၥ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၇၀၀)ခိၣ်ဃၢၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ကွဲၢ်ကဘီကၠိအံၤတနံၣ်အံၤတၢ်မၤလိနံၣ်အပူၤတိၥ်ပၥ်လီၤဝဲဒၣ်လၢကတူၢ်လိၥ်ကၠိဖိအဂၤ(၁၀၀၀)အိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိလၢတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒီးတီၤဒၢးတၢ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ဝဲအဃိတန့ၢ်တူၢ်လိၥ်ဘၣ်ဝဲကၠိဖိဒ်တိၤလီၤပၥ်ဝဲအသိးဘၣ်အဖီခိၣ်လၢ(၂၀၂၆)တၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ်,ကၠိဖိမုၣ်ခွါခဲလၢၥ်ပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲအဂၤ(၄၄၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်,ကၠိပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်စူၤကိးနံၤဒဲးအဃိဂီၤလ့ၤဒီးပျီတပိၢ်ကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိသဂၢၢ်ဘၣ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ
လါမ့ၤ ၁၅ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆) ရၤမတံကီၢ်ဆၣ် ဂီၤလ့ၤဟီၣ်ကဝီၤဒီး ပျီတပျၢ်ဟီၣ်ကဝီၤ တကပၤန့ၣ် စှၤသီအတီၢ်ပူၤ အံၤခီဖျိတၢ်စူၤကိးမုၢ်နံၤအဃိ ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး(IDPs)ဖိလၢအအိၣ်ကဒုသးဖဲထံကျိကၢၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ သဂၢၢ်ဘၣ်ဝဲအိၣ်ဆိး လီၢ်ကျဲ တၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပှၤလၢကွၢ်ထွဲပှၤလီၢ်အိၣ် ကမှံဖိတဖၣ်အံၤ အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမ့ၤ ၈ သီအခါန့ၣ်ကလံၤဟဲတၢ်စူၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ်အဃိ လၢပျီတပိၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်တကပၤန့ၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဃုၥ်ဒီးဒဲလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဝဲတစိၢ်တလီၢ်အံၤတဖၣ်ကလံၤအူအခိၣ်ဖျိးကွံၥ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤ အိၣ်ဝဲ ကအိၣ်လၢအဖျၢၣ်(၄၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢကွၢ်ထွဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုအံၤတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢအဒဲခိၣ်ဒုးလီၤပှီၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ခိၣ်ဒုးတကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါ ပှၤဃ့ၢ်ထီၣ်တဖၣ် အံၤအကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲသူၣ်က့သးပှၢ်,ဖိဒံဖိသၣ်,ပှၤမိၢ်ဒၢသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ လၢကဟဲလါအဂီၢ်အံၤစ့ၢ်ကီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲ ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ် တၢ်အီဒီးကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် နီၢ်ကၠဲၣ်လၢကွၢ်ထွဲပှၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤလီၤအဃိအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဒီဒူၣ်လီၤ.ခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်နါက့အိၣ်ဝဲတဘူၣ်ဒြိဟးဆှၣ်တၢ်အဃိဘၣ်အိၣ်ဝဲလၢထံကျိနံၤခဲအံၤမူခိၣ်စူၤအဃိဘၣ်တ့ထီၣ်ဝဲအလီၢ်ဒီး(တၤလပၣ်)ဒ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲမဟါကလံၤဟဲအခါန့ၣ်တၢ်ခိၣ်လီၤပှီၢ်အိၣ်တနီၤ.တၢ်ဆါဟံၣ်စ့ၢ်ကီးအခိၣ်ဖျိးဘၣ်က့ၤတ့ထီၣ်လၢအသီခဲလၢၥ်လီၤ.မ့ဝံၤခဲအံၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီစ့ၢ်ကီးတအိၣ်လၢပှဲၤဘၣ်.မ့န့ၢ်တစဲးန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ဘၣ်နီၤလီၤအီၣ်သးဒ်န့ၣ်လီၤ.မ့ဝံၤဖဲန့ၣ်ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်သီအိၣ်အဃိလိၣ်ဘၣ်ဝဲကသံၣ်ကသီတကးဘၣ်ဖိသၣ်စ့ၢ်ကီးတထီၣ်ဘၣ်ကၠိဘၣ်,ကအိၣ်ဖှိၣ်မၤလိဒီးတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်ခီဖျိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဘၣ်မီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလၢပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံလၢအိၣ်ဂီၤလ့ၤထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးစှၤသီအတီၢ်ပူၤခီဖျိတၢ်စူၤတပယူၥ်ဃီအဃိ တနီၤန့ၣ်သုး လီၢ်သုးကျဲလဲၤငါအိၣ်ဝဲဖှိၣ်ဟံၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအိၣ်ဝဲဒီးတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီအမဲၥ်ညါလိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ခိၣ်ဒုး,ကသံၣ်ကသီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢကွၢ်ထွဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကဒုတဂၤစ့ၢ်ကီးစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. “တနံၤညါအံၤယလဲၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်သုးလီၢ်ဘၣ်ဆၣ်ကက့ၤထီၣ်အိၣ်လၢကဝီၤဒ့(၄)တကပၤန့ၣ်ပှၤတအဲၣ်ဒံးဘၣ်.ခဲအံၤပှၤလၢအငါအိၣ်ဟံၣ်န့ၢ်တဖၣ်န့ၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်လိၥ်သးခံဒူၣ်သၢဒူၣ်ဘျီလဲၤငါအိၣ်ဟံၣ်လၢယိၤကီၢ်တကပၤ.တနီၤန့ၣ်လဲၤအိၣ်လၢအဘူးအတံၢ်,လၢအသ့ၣ်ညါသ့ၣ်ခီးဝဲတဖၣ်အဟံၣ်န့ၣ်.ခဲအံၤခီဖျိတၢ်စူၤအဃိတမ့ၢ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤထဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတခါတကးဘၣ်လၢတၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်တၢ်ခိၣ်ဒုတဖၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လီၤ.မ့ဝံၤလိၣ်ဘၣ်ဝဲကသံၣ်သကီလၢကကူစါယါဘျါအသးမီၤ.ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတ့ၢ်တဖၣ်န့ၣ်ပလဲၤထံၣ်ဘၣ်လၢအတၢ်ဆါန့ၣ်တဘျါဂ့ၤဒံးဘၣ်က့ၤရးဒိၣ်ထီၣ်ကဒါမီၤနီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိတၢ်ထီၣ်သုးကလၢၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိ ဂီၤလ့ၤကမျၢၢ်လၢအဃ့ၢ်အိၣ်ဖဲထံကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်အပူၤကွံၥ်စှၤလါအခါလၢတၢ်ခိၣ်ဒုး အဂီၢ် တၢ်ဟဲထီၣ်ဆွဲမၤစၢၤဝဲအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်တကူတလၢဝဲခဲလၢၥ်ဘၣ်ဒီးခဲအံၤတၢ်စူၤလီၤလံတကးဒံးဘၣ်ကက့ၤအိၣ်လၢအဒူသဝီ အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးခီဖျိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိ တကီၢ်ခါခဲအံၤဟံၣ်ခိၣ်အဖျၢၣ် (၁၀၀)ဘျဲၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ခိၣ်ဒုးအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤဃီဝဲန့ၣ် စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်ပျီတပိၢ်လၢကမျၢၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်မှံဟံၣ်ခိၣ်ကအိၣ်ဝဲအဖျၢၣ်(၇၀၀)ဘျဲၣ်အံၤစ့ၢ်ကီး တုၤလၢခဲအံၤလၢအဒူသဝီအခိၣ် အဃၢၤန့ၣ် ဒြိ,ကျိဖးဒိၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒံးဝဲအဃိ ကက့ၤလၢဟံၣ်အဂီၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဝဲဒီးဘၣ်ဆၣ်တနီၤန့ၣ်ခီဖျိဟးအိၣ် ဝဲဒ်အံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်အကလုၥ်ကလုၥ်အဃိတနီၤန့ၣ်က့ၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃီဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအပူၤဒ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတလးအ့းသ့းပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဖိလၢလဲၤအိၣ်ကဒုသးလၢသ့ၣ်ဘီဘိသူမှဲကျိကၢၢ်နံၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီး ခီဖျိလၢတၢ်စူၤအါထီၣ် အဃိ ဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲတ့ထီၣ်က့ၤအဒဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအသီလၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ...
လ့က့ၣ်သုးကလၢၤလၢတၢ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲအိၣ်တလါဃၣ်ဃၣ်အံၤပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါက့ၤဝဲ
လါမ့ၤ ၁၄ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လ့ၣ်က့ၣ်သုးကလၢၤလၢအိၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤလၢဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် ထီၣ်န့ၢ်ဝဲအိၣ်တလါဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ် တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲကဒါဝဲလံအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်စံးဝဲအသိး သုးက့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤစံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. လ့က့ၣ်သုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲပယၢ်ရီကရူၢ်အပူၤအံၤ တချုးတါလီၤဒံးဘၣ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂ သီအနံၤန့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA),ကညီဒီကလုၥ်ဂၢၤသးကရၢ(KNDO)ဒီးတၢ်ပၢၢ်ဆၢသိၣ်မှံၤလၢအဂၤတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲသုးကလၢၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ထီၣ်န့ၢ်သုးကလၢၤအံၤဝံၤလီၢ်ခံ ဖဲလါမ့ၤ ၁၁ သီအနံၤန့ၣ် ပယီၤသုးလၢအဟဲထီၣ်(စစ်ကူ)တဖၣ်ဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ် ကဒါဝဲလံဒီး ခဲအံၤအိၣ်ဆီလီၤသးလၢလ့က့ၣ်သဝီပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၁)သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤစိမၠ့ၣ်ထွ့ စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “အဟဲက့ၤထီၣ်ကဒါဝဲန့ၢ်လံ.(စစ်ကူ)ဟဲထီၣ်အဘိအါခဲအံၤနုၥ်လီၤဝဲန့ၢ်တဘိလံ.မ့မ့ၢ်လၢသုးကလၢၤပူၤတီတီဒုက့ၤအိၣ်ဝဲတဘူၣ်ဘၣ်,ခီဖျိပပှၤဒိးလီၤဃၥ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်အဃိလီၤ.အခဲအံၤအိၣ်ဝဲဖဲလ့က့ၣ်သဝီပူၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်ချၢဒုဟးထီၣ်ဝဲတဘူၣ်ဘၣ်,သဝီချၢစ့ၢ်ကီး အိၣ်ဒီးပှၤသုးဖိလီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လ့က့ၣ်သုးကလၢၤလၢပယီၤသုးဟဲက့ၤထီၣ်မၤန့ၢ်ကဒါက့ၤဝဲခဲအံၤန့ၣ် လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၂ သီတၢ်ထီၣ်န့ၢ်အီၤဝံၤတကတီၢ်ဃီ တးပီသုး ကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဘူးဝဲဒီးသုးကလၢၤအံၤစ့ၢ်ကီး(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဆဲးထီၣ်ကဝီၤခးဝဲဒီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဝဲ ဒိၣ်ဒိၣ် မုၢ်မုၢ်လၢခံခီခံကပၤအဘၢၣ်စၢၤအဃိ ပယီၤသုးတကပၤသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ. လ့က့ၣ်သုးကလၢၤအံၤ မ့ၢ်သုးကလၢၤတဖျၢၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤအခိၣ် မ့အီၣ်လဲၣ် ကဲတ့ၢ်ဘၣ်ဝဲသုးရ့ၣ်ခိၣ်အဃိ မ့သုးကလၢၤ တဖျၢၣ်လၢအရ့ဒိၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်လၢအတၢ်ဟဲထီၣ်ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲအံၤတမ့ၢ်လၢအိၣ်ဝဲကန့ၢ်ယံၤယံၤထၢထၢဘၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)ခိၣ်နၢ်လၢအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဂၤ ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးစ့ၢ်ကီးဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ တချုးတၢ်ထီၣ်လ့က့ၣ်သုးကလၢၤန့ၢ်ဒံးဘၣ်အခါဒီးတးပီသုးကလၢၤအံၤသုတလီၤတဂ့ၤအဂီၢ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ခံနွံအတီၢ်ပူၤ ပယီၤသုးဒီးဘူးဒးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ဂုၥ်ကျဲးစၢး ဟဲထီၣ်ဝဲလၢကျဲအဘိဘိဒီး ဟဲထီၣ်လၢကျဲဒီ တကတီၢ် အခါ စ့ၢ်ကီးတၢ်ခးလိၥ်သးကဲထီၣ်ဝဲဒီး(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် အဘၢၣ်စၢၤ အဃိ သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲအါမး...
လၢကထီၣ်ဆူကတၢတံၥ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်အဂီၢ်ထီၣ်ဝဲတဖျိဘၣ်အဃိ ပယီၤသုးသူဒြိ,ကျိဖးဒိၣ်ခးဆှဲကျဲကိးမုၢ်နံၤဒဲး
လါမ့ၤ ၁၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ပယီၤသုးအံၤလၢကလဲၤထီၣ်ဆူကတၢတံၥ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤအံၤအဂီၢ်ခီဖျိဘၣ်တၢ်ခိးခးလီၤအဝဲသ့ၣ်လၢ(သုးက့ ၅)အပှၤ ဒီး ထီၣ်ဝဲတဖျိဘၣ်အဃိ လၢတၢ်မၤဆှဲကျဲအဂီၢ်သူဝဲဒၣ်ဒြိ,ကျိဖးဒိၣ်ခးလီၤဆှဲကျဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)ခိၣ်နၢ်ဒိၣ်ထီ စံးဝဲအသိး သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကလဲၤထီၣ်မၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါလၢကတၢတံၥ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်သုးလၢၤလၢ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ကဝီၤခးဝဲန့ၢ်လၢ(၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤန့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်လါမ့ၤ ၅ သီ ဒီး ၆ သီအနံၤန့ၣ် လၢမၠဲၣ်ကၠံငူၣ်(ခီၣ်တီၣ်)ဝ့ၢ်အံၤတဆီ ပယီၤသုးအဂၤ(၂၀၀၀)ဃၣ် ဃၣ် ခီဃီၤဝဲဒၣ်ဆူကမၤမိၢ်ဝ့ၢ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤပယီၤသုးတဖၣ်အိၣ်ဆီလီၤသးဟူးဂဲၤဝဲဒၣ် ဖဲသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤလၢအမ့ၢ် ဝါဒူ,သါအီၣ်ပျ့ၣ်, မဲၤကၠံခံဒီးလၢၢ်ကွဲဖိသဝီတၢ်လီၢ်အခိၣ်အဃၢၤဒီး လၢကထီၣ်တိဖျိတၢ်အဂီၢ်နီၤဖးလီၤဝဲအပှၤ(၃)ဒူၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (KNLA)ပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ပှၤ(၃)ဒူၣ်အံၤတဘျီလၢ်လၢ်ဖဲလၢကလဲၤထီၣ်အခါ ခီဖျိ(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ်ခိးခးလီၤဝဲလၢတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ် ဝဲကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဃိ ဒ်သိးလဲၤထီၣ်တိဝဲကဖျိအဂီၢ်ခးလီၤစၢၤဝဲဒြိ,(၆၀ မမ),(၈၁ မမ),(၁၂၀ မမ),(၁၂၂ မမ)ကျိးဖးဒိၣ်တပယူၥ်ဃီ အဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅)သုးက့ခိၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဖိ စီၤဂံၢ်နွံ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. “အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်နီၤဖးလီၤအသး(၃)ဖု.ထီၣ်ဝဲဆူကမၤမိၢ်-ဖၣ်ပူၣ်ကျဲအမုၢ်ထီၣ် ပှဲၥ်လိၥ်ကျဲအနံၤန့ၣ်တဒူၣ်,လၢမုၢ်နုၥ်တကပၤန့ၣ်တဒူၣ် ဒီး လဲၤဝဲလိၤလိၤကျဲမုၢ်ခိၣ်န့ၣ်တဒူၣ်. တချုးအဝဲသ့ၣ်လဲၤဘၣ်န့ၣ်ခးဆှဲဝဲကျိဖးဒိၣ်,ဒြိ ဒ်သိးဒီးတရီပူၤ,ဝၣ်သိခိၣ်,လၢၢ်ကွဲဒိၣ်, လၢၢ်ကွဲဖိ,မဲးကၠံၣ်ခံတၢ်လီၢ်တဖၣ်န့ၣ်အခးဆှဲဝဲဒီးကျိဖးဒိၣ်ဝံၤလဲၤထီၣ်လၢအကစၢ် ထီၣ်ဝဲမ့တန့ၢ်ဘၣ်အိၣ်တပတုၥ်မၤဝဲတဆီဘၣ် တဆီဒ်န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတကီၢ်ခါခဲအံၤလၢမဲးကၠံၣ်ခံ,လၢၢ်ကွဲဖိဒီးဝၣ်သိခိၣ်တကပၤန့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢပယီၤသုးဒီး(KNLA)သုးပၥ်ဖှိၣ် အဘၢၣ်စၢၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးအသိး စးထီၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်လဲၤထီၣ်တုၤတၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်ဝဲတနွံလံဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတိဝဲတဖျိဘၣ်အဃိ တုၤလၢခဲအံၤအိၣ်ဒံးဝဲဝါဒူ,သါအီၣ်ပျ့ၣ်,မဲၤကၠံၣ်သဝီဒီးလၢၢ်ကွဲဖိသဝီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅) သုးက့ခိၣ်...
ကျိဖးဒိၣ်,ဒြိဒီးကဘီယူၤအဃိချၢၣ်လံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(၂၈)သီအတီၢ်ပူၤကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိ(၁၅)ဂၤ,ဟံၣ်ကၠိဃုၥ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤ(၃၇)ဖျၢၣ်
လါမ့ၤ ၁၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)ဟီၣ်ကဝီၤ တလါအတီၢ်ပူၤခီဖျိလၢပယီၤသုးအကျိဖးဒိၣ်,ဒြိဒီးကဘီယူၤအံၤအဃိ ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိ(၁၅)ဂၤတကးဒံးဘၣ်ဟံၣ်ဃုၥ်ဒီးကၠိ,တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲ(၃၇)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်စရီအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်မၤနီၣ်မၤစရီပူၤအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်,မူကီၢ်ဆၣ်ဒီးဆီထံးကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ အပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၉ သီ တုၤလါမ့ၤ ၇ သီလၢ(၂၈)သီအတီၢ်ပူၤ သုးမီၤစိရိၤအံၤတၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဂ့ၤ,တအိၣ်ဂ့ၤသူဝဲဒၣ်ကဘီယူၤ ပီၣ်(၂၅၀),ပီၣ်(၅၀), ပီၣ် (၂၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်, ဒြိ, ပၤရၤမီၤတၤလ့ၤထံ(Paramotor), (၁၃၀ မမ),(၁၂၀ မမ), (၈၁ မမ),ဟီၤဝ့ၤစၤကျိဖးဒိၣ်အချံပၥ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲ အစှၤန့ၢ် (၄၀) ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သံ(၁)ဂၤ,ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၄)ဂၤဒီး ဟံၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်တစှၤန့ၢ်အဖျၢၣ် (၃၀), ကၠိတၢ်သူၣ်ထီၣ်(၂)ဖျၢၣ်,တၢ်ဆါဟံၣ်(၂)ဖျၢၣ်,သီခါဖၠၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်(၃)ဖျၢၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်(၃၇)ဖျၢၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ထုးထီၣ် မၤနီၣ်စရီအပူၤပၥ်ဖျါဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢကီၢ်ဆၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါလီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အံၤ ထံၣ်ဘၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤလုၢ်သ့ၣ်ခါပတၥ်မၤကမၣ်ဝဲ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယၥ်ကဲထီၣ်အဘျီအါန့ၢ်ဒံးကီၢ်ဆၣ်လၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. “လၢပကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ဒုၣ်ဒါဒုခဲအံၤမ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်တၢ်လီၢ်လၢအအိၣ်ဝဲကိးတီၤဒဲးန့ၣ်အမၤအါထီၣ်အဂံၢ်အဘါ. အဟူးဂဲၤစ့ၢ်ကီး ဟဲအါထီၣ်န့ၣ်ပတဲသ့လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤကလုၥ်ကလုၥ်အံၤအဃိစ့ၢ်ကီး လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် အပူၤကွံၥ်လါအ့ဖြ့ၣ် ၁၀ ဘျဲၣ် အခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး ဝၣ်က့ၣ်ဒၢသဝီ, လၢၢ်ဆူၣ်ခိၣ်သဝီ,ကိၣ်ထၣ်သဝီ...
ဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကဟံးမူဒါလၢနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကမှံၤအဂီၢ်,ဒဲကဝီၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲ
လါမ့ၤ ၁၃သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢတးကီၢ်ရ့ၣ်မဲၢ်လးဒီးအူးပၠၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကမှံၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကဟံးမူဒါလၢနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကမှံၤအဂီၢ်အဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဆီၣ်တခူစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်ပူၤဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအံၤအပူၤကွံၥ်(International Rescue Committee)(IRC)ဟံးမူဟံးဒါဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီး(၂၀၂၆)နံၣ်လါအ့ဖြ့ၣ်လၢၥ်အပူၤခီဖျိတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလီၤစှၤဝဲဒၣ်ဒီးဒဲကဝီၤအပူၤပှၤရဲၣ်သဲကတီၤတၢ်ကမှံၤပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်လီၤစှၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်အဃိ,အတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒ်တၢ်ထၢဖှိၣ်ပၥ်ဖှိၣ်တၢ်ကမှံၤ,တၢ်နီၤဖးတၢ်ကမှံၤဒီးတၢ်ဒွဲၣ်အူထီၣ်ကွံၥ်တၢ်ကမှံၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ကမၤလီၤစှၤဝဲတၢ်ကမှံၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအဂီၢ်ဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကြၢးလၢဟံးစၢၤဒါ,အိၣ်ဒီးတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးဒီးပၣ်ဃုၥ်မၤသကိးတၢ်အဂ့ၢ်,အူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤခိၣ်ခံ(စီၤနံၤဒိၣ်)စံးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ဒဲကဝီၤပူၤဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤခီပအဲၣ်ဒိးတဲလၢပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကြၢးဟံစၢၤမူဒါလၢနီၢ်တဂၤမ့ဂ့ၤ,ဟံၣ်တဖျၢၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ကဝီၤဒ့တဘ့ၣ်ဘၣ်တဘ့ၣ်အပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.ဒဲကဝီၤဒီတဘ့ၣ်ပတီၢ်ပှၤဒွဲၣ်တၢ်ဖိထဲတဂၤခံဂၤဒုမၤဝဲတနၢၤဘၣ်မီၤနီၤ.အဃိန့ၣ်ပကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးဒီးပၥ်ဃုၥ်မၤသကိးတၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တခါအံၤန့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤအံၤမဲၢ်လးကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤတၢ်ဘၣ်သဂၢၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢတၢ်ရဲၣ်သဲကတီၤဒီးတၢ်ခူၣ်တၢ်ပူၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ပျဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,ဒ်သိးခိၣ်ဃၢၤတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်သုတအိၣ်ထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်ဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်ကပၥ်သူၣ်ပၥ်သး,ဒီးဟံးမူဟံးဒါရဲၣ်သဲကတီၤနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကမှံၤအဂ့ၢ်မဲၢ်လးဒဲကဝီၤခိၣ်စီၤစၢဒ့စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ပမဲၢ်လးဒဲကဝီၤသနၥ်က့သဂၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ကမှံၤတကပၤအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.တၢ်ပၥ်လီၤတၢ်ကမှံၤကမါပူၤကမါပှဲၤလံ,ပကခူၣ်တၢ်ပူၤဒၢးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဟ့ၣ်တၢ်ပျဲဘၣ်အဃိ,ဆူမဲၥ်ညါတၢ်မ့တၢၤလီၤတၢ်ကမှံၤလၢထံကျိပူၤမ့ဂ့ၤ,ခိၣ်ဃၢၤမ့ဂ့ၤန့ၣ်ကဘၣ်ဒိတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဃိအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်လၢတၢၤလီၤနါစိၤတၢ်ကမှံၤလၢထံကျိပူၤတဂ့ၤ,ဒီးကဟံမူဒါလၢအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ကရဲၣ်သဲကတီၤဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်ကမှံၤအဂီၢ်ဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤမဲၢ်လးဒဲကဝီၤအပူၤကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးတၢ်ကရၢကရိခိၣ်နၢ်တဖၣ်နဲၣ်လီၤဝဲဒၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲဝဲဒၣ်တၢ်ဘျၢ(၈)ထံၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ (၁)ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပဲၥ်ဖးနီၤဖးတၢ်ကမှံၤ,ကဘၣ်တ့ၢ်နုၥ်လၢတၢ်ဒၢပူၤဒီးတချူးလၢလဲၤပၥ်လီၤအဆၢကတီၢ်ကဘၣ်ဃ့ဃၥ်ဝဲတဲၢ်ဒၢအခိၣ်မုၥ်မုၥ်နီၢ်နီၢ် (၂)ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်ပၥ်လီၤတၢ်ကမှံၤလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အလီၢ်ထဲမုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢတၢ်ပၥ်ပနီၣ်အီၤ. (၃)ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်ကွၢ်မၤစၢၤတၢ်ကဆှဲကဆီလၢထံကျိ,ကျဲမုၢ်,ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဃၢၤ (၄)လ့ၤတက့ၤတၢ်တဘၣ်တၢၤလီၤတၢ်ကမှံၤလၢထံကျိပူၤဒီးတၢ်လီၢ်လၢအဂၤဘၣ်.တၢ်မ့တလူၤပိၥ်ထွဲဘၣ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲစ့အီၣ်လိး(၁၀၀၀)ဘးမ့တမ့ၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ကမၣ်. (၅)ဟံၣ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးထံကျိတဖၣ်တဘၣ်ပျၢ်လီၤတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီလၢထံဃဲကျိၤပူၤဘၣ်. (၆)ဟံၣ်လၢဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဘၣ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်အ့ၣ်တၢ်ဆံၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်,တဘၣ်ပျၢ်လီၤတၢ်အ့ၣ်တၢ်ဆံၣ်လၢထံကျိပူၤဘၣ်. (၇)ဖဲတၢ်ဃ့ထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢကဘၣ်မၤတၢ်ကဆှဲကဆှီမုၢ်နံၤအခါ,ဟံၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးကဘၣ်ဆှၢလီၤအခၢၣ်စးလၢပှၤကျါ (၈)လ့ၤတက့ၤတၢ်တဘၣ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်တ့ထီၣ်မၤလဲၢ်ထီၣ်တၢ်လၢကျဲမုၢ်မ့တမ့ၢ်ထံကျိပူၤဘၣ်ဒီးတၢ်မ့တလူၤပိၥ်ထွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ကမၣ်လၢကဘၣ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်ဝဲလၢ(၁၅)သီအတီၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ကဘှါရှဲတၢ်ကမှံၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအဂီၢ်အူးပၠၣ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဒီးထုးထီၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢကဝီၤဒ့ဖိတဖၣ်အဂီၢ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမ့ၤအတီၢ်ပူၤအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤပူၤဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံၤပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအံၤဒဲကဝီၤကဘၣ်ဟံထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲမူဒါအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်ဒ်ခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
(စစ်ကူ)သုးကျိၤခးဝဲလ့က့ၣ်ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးသိလ့ၣ်အဃိ သဝီဖိဒီဖိမိၢ်သံ(၂)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤဒီးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲ(၄)ဂၤ
လါမ့ၤ ၁၂ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၁)ဘံလ့ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးကျိၤလၢဟဲထီၣ်(စစ်ကူ)ဖဲတးပီသုးကလၢၤတဖၣ်ခးဝဲကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ် မှံဟး ဖျိးအသိလ့ၣ်တခိၣ်အဃိ ပှၤဒီဖိမိၢ်သံဝဲ(၂)ဂၤ,ဘၣ်ဒိ(၂)ဂၤတကးဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါဖီၣ်က့ၤကိးဝဲကမျၢၢ်(၄)ဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ရ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲလါမ့ၤ ၉ သီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၂း၀၀ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် လၢပယၢ်ရီကရူၢ် လ့က့ၣ်(တောင်ဂူ၀)ဃိၣ်ဖိကျဲ ကမျၢၢ် ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဒုးဖိ(၈)ဂၤလၢအိၣ်သိလ့ၣ်ပူၤလၢအပၣ်ဃုၥ်ဝဲဖိဒံဖိသၣ်ဒီးပိၥ်မုၣ်ပိၥ်မၢၤတဖၣ်အံၤ ပယီၤသုးကျိၤလၢအဟဲထီၣ်လူၤ (စစ်ကူ)ဖဲတးပီသုးကလၢၤအံၤတဖၣ် ကိးပတုၥ်ဒီးခးဝဲဒၣ်သိလ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢပယီၤသုးခးဝဲအံၤအဃိ ပှၤဒီဖိမိၢ်ခံဂၤလၢအမ့ၢ် နီၢ်ဖိပံၤနါ(ကိး)နီၢ်ဖီအဲၣ်(၄၆)နံၣ်အံၤဒီးအဖိမုၣ် နီၢ်ပါအံၣ်ဖၠူၤ(၁၃)နံၣ်အံၤ သံကွံၥ်ဝဲဒီး အဖိမုၢ်နီၢ်ရှါမၣ်လ့(၁၅)နံၣ်အံၤဒီးစီၤမီၤခဲ(၄၉)နံၣ်ခံဂၤအံၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲလၢ“တၢ်န့ၣ်ဘၣ်ဖဲပှၤသဝီဖိလၢအဃ့ၢ်တၢ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်ဟဲက့ၤဒီးသိလ့ၣ်. သိလ့ၣ် တခိၣ်န့ၣ်ပၣ်ဝဲဒၣ်ပှၤကညီ(၈)ဂၤ.ဖဲအတုၤဖဲ(တောင်ဂူ၀)ကျဲအခါန့ၣ် ပယီၤသုး န့ၣ်မၢအတၢ်အိၣ်ပတုၥ်.ဖဲန့ၣ်ပှၤအိၣ်ပတုၥ်ကါ တဘျီဃီန့ၣ်ပှၤခးကါတဘျီဃီဒီးကျိဖိတဖၣ်လီၤ.ဒီးဖဲန့ၣ်နီၢ်ဖီအဲၣ်ဒီးအဖိမုၣ်န့ၣ်သံ.မ့ဝံၤအဖိမုၣ်လၢအဝဲတဂၤနါက့ဘၣ်ဒိ,.မ့မ့ၢ်လၢစီၤမီၤခဲတဂၤန့ၣ်ခီန့ၣ်ပှၤခးအီၤဘၣ်ဘျီအဝဲစံၣ်ဖျိးထီၣ်.မ့မ့ၢ်လၢအဝဲ(၄)ဂၤန့ၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. သဝီဖိလၢပယီၤသုးဖီၣ်က့ၤကိးဝဲ(၄)ဂၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပှၤနီသိလ့ၣ်ဖိ စီၤစ့ၤယၤ, စီၤဖါပှဲၤ,စီၤမီၤစါဒီးစီၤဝ့စီၣ်ထဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပှၤ(၄)ဂၤ အံၤအကျါမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ် လါမ့ၤ ၁၀ သီအနံၤန့ၣ် မ့မ့ၢ်စီၤစ့ၤယၤဒီးစီၤဖါပှဲၤ(၂)ဂၤအံၤတၢ်ပျၢ်လီၤက့ၤဝဲဘၣ်ဆၣ်လၢအဝဲခံဂၤန့ၣ် တုၤလၢခဲအံၤတၢ်ဖီၣ်တ့ၢ်ဃၥ်ဒံးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးမီၤစိရိၤအံၤလၢကဒီသဒၢဝဲတးပီသုးကလၢၤအံၤအဂီၢ် ဖဲအပူၤကွံၥ်ခံနွံဃၣ်ဃၣ်အခါန့ၣ် ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်ကရူၢ် တြီဆၢခိးခးလီၤဝဲဘၣ်ဆၣ်လၢကျဲအဘိဘိ သုးကျိၤ(၃)ဘိပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၃၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဟဲထီၣ်တုၤဝဲဒီး ဟူးဂဲၤဝဲဒၣ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤ ဝဲန့ၣ် အခိၣ်အဃၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သိလ့ၣ်လၢပယီၤသုးခးဝဲခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကမျၢၢ်သိလ့ၣ်တကးဒံးဘၣ်မ့ၢ်ဝဲကမျၢၢ်သဝီဖိလၢအဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးအဃိ ကမျၢၢ်ပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢတၢ်ကဘၣ်ဒီသဒၢဝဲဒၣ်အံၤ ထံၣ်ဘၣ်လၢသုးမီၤစိရိၤ ကွၢ်ကပၥ်လုၢ်သ့ၣ်ခါပတၥ်ဝဲကွီၢ်မ့ၣ်...