KNU အိးထီၣ်ဝဲရၤမတံကီၢ်ဆၣ်သီ, တၢ်ပၥ်ထီၣ်ပဒိၣ်စီၤဖၣ်ထယါလၢကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်ဒီးသုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤဒးဘီ ကဲထီၣ်ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်-၂
လါမးရှး ၃၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်-ကညီဒီကလုၥ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ် တီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်ဝဲရၤမတံကီၢ်ဆၣ်အသီတဘ့ၣ် ဒီး ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ပၥ်ထီၣ်ဝဲပဒိၣ်စီၤဖၣ်ထယါဒီး ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်-၂ န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပၥ်ထီၣ်ဝဲ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကိၤကိၤ(ကိး) စီၤဒးဘီ အဂ့ၢ်န့ၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲလါမးရှး ၂၈ သီအနံၤန့ၣ်လီၤ. ရၤမတံကီၢ်ဆၣ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲခဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲလၢတီနီၢ်မုၢ်ထီၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤ တၢ်ပၥ်ပနီၣ်ဝဲဒူသဝီကရူၢ်ဒ်အမ့ၢ် နိၣ်ဖိကရူၢ်, မၠၣ်ဝတံၣ်ကရူၢ်,ဖလူကရူၢ်, သ့ၣ်ဘီဘိကရူၢ်,ဆိၣ်စံမၠဲၣ်ကရူၢ်,မီခံကရူၢ်ဒီး ခၠူးကလံကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီး ဘၣ်တၢ်စးထီၣ်သူၣ် ထီၣ်ဝဲတၢ်ပၢတၢ်ြပးလံန့ၣ်လီၤ. ခီကရဲးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဘၣ်တၢ်မၤဝဲအဆိကတၢၢ်တဘျီအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်မၤဝဲဖဲအပူၤကွံၥ်လါမးရှး ၂၃ သီ တုၤ ၂၅ သီလၢသၢသီ အတီၢ်ပူၤဒီး ဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်ဝဲထီဘိကမံးတံၥ်ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခီကရဲးဘျီဝဲအံၤအပူၤခၢၣ်စးလၢအဒိးဃုထၢသးအိၣ်ဝဲ(၁၅၉)ဂၤဒီး ဖဲန့ၣ်တၢ်က့ၤဃုထၢထီၣ်က့ၤဝဲ ကီၢ်ဆၣ်ထီဘိကမံးတံၥ်ဖိ(၃၁)ဂၤ န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ဝံၤတၢ်က့ၤဃုထၢထီၣ်က့ၤဝဲဒိၣ်(၄)ဒိၣ်လၢအမ့ၢ် ရၤမတံကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤဖၣ်ထယါ, ကီၢ်ဆၣ်ခိၣ်-၂ န့ၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကိၤကိၤ(ကိး)စီၤဒးဘီ, ကီၢ်ဆၣ်နဲၣ်ရွဲၣ် ပဒိၣ်စီၤဟဲခုၣ်, ကီၢ်ဆၣ်နဲၣ်ရွဲၣ်သဃဲၤ ပဒိၣ်နီၢ်အဲၣ်ထူစ့ ဒီးစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ခိၣ် ပဒိၣ်စီၤအဲၣ်ကီၢ်သီ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါတၢ်ဃုထၢပၥ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲၤကျိၤခိၣ်လၢအမ့ၢ် ကညီဆူၣ်ချ့မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ,ကီၢ်သူလ့ၤစံၥ်ပှဲၤသူၣ်ဖျးဝဲၤကျိၤ, ကီၢ်သူလ့ၤ သ့ၣ်ပှၢ်ဝဲၤကျိၤ,ခိသွဲကျိၣ်စ့ဝဲၤကျိၤ,ဝံစိၥ်တီဆှၢဒီးတၢ်ဆဲးကျိးကျဲဝဲၤကျိၤ,ကီၢ်သူလ့ၤဘုၣ်ဖီၣ်မၤညၣ်ဝဲၤကျိၤဒီး ကညီဒီကလုၥ်ပၢၤကီၢ်သုး (KNPF)တဖၣ်အံၤအဝဲကျိၤခိၣ်ဒၣ်ဝဲစုၥ်စုၥ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်တၢ်ကရၢကရိထီၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲစံၣ်ညီၣ်ပီတ့ကမံးတံၥ်...
ကံၢ်မဲဝ့ၢ်ပူၤတၢ်ကမှံဒံ(PM2.5)အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ
လါမးရှး ၃၀သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကလံၤစိး,ကံၢ်မဲဝ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိ(PM2.5)တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤအတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)တၢ်ကစီၣ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲတနံၤအံၤလါမးရှး(၃၀)အနံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်လီၢ်ခံကတၢၢ်တနံၤအံၤလါမ၊ရှး(၈)သီအနံၤဂီၤခီတၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲကံၢ်မဲဝ့ၢ်အတၢ်အိၣ်သးတၢ်ဂီၤတဖၣ်အသိးန့ၣ်,ဝ့ၢ်ဒီတဖျၢၣ်ပတီၢ်မၤအသးကမှီၢ်ကမှၥ်ဒီးတၢ်ကမှံဒံဖိတဖၣ်အံၤမၤလီၤကဒုခံးလီၤဝဲဒၣ်ဝ့ၢ်အဃိ,ကဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါ,ကံၢ်မဲဝ့ၢ်ပူၤတဂီၤအံၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲတဖၣ်အပူၤတၢ်ဖျါလီၤကဒုခံးသူဝဲဒီးကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤစှၤဝဲအဂ့ၢ်,ဝ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဂၤစံးဝဲဒၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “ဖဲဂီၤခီ(၈)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်,ကျဲပူၤတၢ်အိၣ်ခံးအုၣ်န့ၣ်လီၤ.မၤသးလီၤဂၥ်ဒ်သိးဘှ့ၣ်လီၤ,တၢ်အၢၣ်ထီၣ်,တၢ်အလုၢ်ခုၣ်လီၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်နီၢ်နီၢ်ခီမ့ၢ်တၢ်ကမှံၤဒံလီၤန့ၣ်လီၤ.ဂီၤခီအခါဖဲန့ၣ်ခီပှၤကညီတဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢအါအါဒံးဘၣ်.ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်ပှၤလၢဟးထီၣ်တၢ်ချၢတနီၤန့ၣ်ခီအါတက့ၢ်အဝဲသ့ၣ်သူတၢ်ကးဘၢနါဒ့န့ၣ်လီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကံၢ်မဲဖၠၣ်စိမိၤမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်ဆီတလဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဝဲၤကျိၤ(ChiangMaiUniversityClimateChangeDataCenter)ဂီၤခီ(၉)နၣ်ရံၣ်အတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအိၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်,တၢ်ကမှံၤဒံဖိ(PM2.5)အံၤကံၢ်မဲဝ့ၢ်,ဘၣ်ပါဖိၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်လီၢ်အပူၤအပတီၢ်ထီၣ်ဝဲတုၤလၢ(774µg/m3)အဂ့ၢ်,(ChiangMaiNews)ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်,ဝ့ၢ်ဒီတဖျၢၣ်ပတီၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအါတီၤအပူၤတကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ကမှံဒံဖိ(PM2.5)ပတီၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တုၤလၢအလွဲၢ်(အဂီၤလုး)လံအဂ့ၢ်,ပၥ်ဖျါဃုၥ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. (PM2.5)တၢ်ကမှံဒံအံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆံးဆံးဖိလၢတၢ်တထံၣ်ဝဲလၢမဲၥ်သၣ်ချံဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,နုၥ်လီၤဝဲလၢပှၤနီၢ်တဂၤအပသိၣ်ပူၤယိၥ်ယိၥ်ဒီးသွံၣ်ကျိၤပူၤသ့ဝဲအသိး,ဒုးကဲထီၣ်ဝဲပသိၣ်တၢ်ဆါ,သးတၢ်ဆါဒီးတၢ်ကသါထီၣ်ကသါလီၤကီခဲတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲညီညီအဂ့ၢ်,ထံဂုၤကီၢ်ဂၤဆူၣ်ချ့ကရူၢ်ကရၢတဖၣ်ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,လၢတၢ်ကဒီသဒၢလီၤဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်တြီဆၢဒီးမၤစှၤလီၤတၢ်တတၢၥ်တနါဝဲၤကျိၤ(DDPM)ဆှၢလံၥ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲကံၢ်မဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်တဖၣ်လၢကမၤစှၤလီၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤလၢတၢ်ချၢဒီးကသူဝဲတၢ်ကးဘၢနါဒ့,ကိၥ်ပူၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး(PM2.5)တၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိအံၤဟဲကဲထီၣ်ဝဲအသးလၢ,တၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူ,တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်,သိလ့ၣ်,ဆဲးကၢး,စဲးဖီကဟၣ်ဒီးတၢ်သူမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတဖၣ်အကျါအဃိ,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢတၢ်ကမၤလီၤစှၤဝဲတၢ်ကမှံဒံဆံးဆံးဖိလၢကလံၤကျါတဖၣ်အဂီၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်မၤဃံးထီၣ်ဝဲတၢ်ဒွဲၣ်မ့ၣ်အူတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအဂ့ၢ်,ပဒိၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲဝဲၤကျိၤ(The Government Public Relations Department)ဘိးဘၣ်ပၥ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ(၉)သီအနံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ကသံၣ်မူၤဘှီး(၂,၈၀၀၀၀)အလီၢ်ခံ,ကၠီၣ်တဲၣ်မၤဃံးထီၣ်ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်(ကၠိတြဲၤ)ကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၢ်က့ၤလီၤ
လါမးရှး ၃၀သီ, ၂၀၂၆နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ်, မဟါလါမးရှး(၂၉)သီဂီၤခီအနံၤအပူၤတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီး(၂,၈၀၀၀၀)လၢကၣ်ခၠးနၣ်ဘူၤရံၤ,ထီဖၤဖိၤ,ထၣ်ခနိၤသဝီဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအလီၢ်ခံ,တနံၤအံၤလါမးရှး(၃၀)အနံၤဂီၤခီအပူၤကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤမၤဃံးထီၣ်ဝဲဃိၣ်သၢဖျၢၣ်(ကၠိတြဲၤ)(ကျောင်းဂိတ်)ကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤအဂ့ၢ်,သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဝ့ၢ်(ကၠိတြဲၤ)တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤကျဲအံၤ,အါတက့ၢ်ကမျၢၢ်လီၢ်ကဝီၤဖိတဖၣ်သူဝဲလၢထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဒီးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အဂီၢ်အဂ့ၢ်,ဝ့ၢ်လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ကသံၣ်မူၤဘှီးအလီၢ်ခံ,ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤမၤဃံးထီၣ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဟးလ့ၢ်လိၤဒီးတၢ်စိၥ်တၢ်ဘိၣ်တၢ်စၢၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,ဒံၣ်မိၣ်ကရ့ၣ်စံၣ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)တီနီၢ်မုၢ်နုၤဒုးယၤဟီၣ်ကဝီၤနီၣ်ဂံၢ်(၂)အဒုးယၤခိၣ်သုးခိၣ်ဒိၣ်စိစီၤAOne စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်စံၣ်ကညီတၢ်ကစီၣ်ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“ပှၤဖီၣ်ချူးတၢ်လၢထၣ်ခနိၤန့ၣ်ဖျါဒ်ပှၤစိၥ်ထီၣ်ခီဝဲဖဲကျဲအဝဲန့ၣ်အဃိ,ဒ်အသုနၢ်ပၢၢ်ဝဲအသိးကျဲတဘိန့ၣ်ခီအိၣ်ဒၣ်ကမျၢၢ်လ့ၢ်ထီၣ်က့ၤလီၤလီၤအဃိခဲအံၤမၤထီၣ်ဝဲပျံၤထးဒီးမၤဃံးထီၣ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်စိၥ်တၢ်ဘိၣ်တၢ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.တပံးကွံၥ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်.ကျဲန့ၣ်လၢညါနါက့ပှၤလ့ၢ်လိၤဒ်န့ၣ်လီၤ.တြီၢ်ဒၣ်ပှၤနီၢ်တဂၤလီၤ.”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤမၤဃံးထီၣ်ဝဲကမျၢၢ်တၢ်ဟးထီၣ်က့ၤလီၤဒ်အံၤအဃိ,တကီၢ်ခါခဲအံၤကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤစံးဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ“တၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤတဘျီတဂီၤအံၤပှၤကလဲၤထီၣ်လၢယိၤကီၢ်တကပၤတဖၣ်လဲၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်.ကလဲၤဖံးလဲၤမၤ,ပှ့ၤအီၣ်ပှ့ၤအီတၢ်တဖၣ်န့ၢ်နါက့လဲၤတန့ၢ်ဘၣ်.ကဲထီၣ်တၢ်တံတၥ်န့ၣ်လီၤ”အဂ့ၢ်စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီ,ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဝ့ၢ်(ကၠိတြဲၤ)ကျဲတၢ်ဟးထီၣ်က့ၤကျဲအံၤ,ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢတၢ်စိၥ်ခူသူၣ်ဒီးဆါဟုၣ်ဝဲကသံၣ်ကသီ,တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတဖိးသဲးစးဒီးတၢ်တြီတံၥ်ဃၥ်ဝဲဒၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်,လီၢ်ကဝီၤဖိတနီၤစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး,ကၣ်ခၠါနၣ်ဘူၤရံၤ-ဃိၣ်သၢဖျၢၣ်ဝ့ၢ်ကီၢ်ဆၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤခီဖျိတၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဝဲကသံၣ်မူၤဘှီးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒ်အံၤအဃိကၠီၣ်တဲၣ်တကပၤကမၤဂ့ၤထီၣ်ဝဲကီၢ်ဆၢတြဲၤဒီးတၢ်အိၣ်ခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်အိၣ်ဝဲအဂ့ၢ်,ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့တဖၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ကမျၢၢ်အိၣ်ဒဲကဝီၤပူၤတဖၣ်ကပလီၢ်သးလၢမ့ၣ်အူတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂ့ၢ် ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲ
လါမးရှး ၂၈ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဒ်သိးမ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်သုတကဲထီၣ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ် ကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤတဖၣ်ခဲလၢၥ်ကပလီၢ်သးလၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆါတၢ်လီၤ ဘၣ်ယိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲပှၤဒဲကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတနံၤအံၤလါမးရှး ၂၈ သီ ဂီၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ကဲထီၣ်ကဒီးဝဲလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ မဲၢ်ဘးဘၣ် ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ Zone-C C1b ကဝီၤဒ့ပူၤအဃိ ဟံၣ်ဟးဂီၤလီၤကရဲကွံၥ်ဝဲ(၇)ဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတနံၤအံၤဂီၤခီ ၁၀း၀၀ ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် မ့ၣ်အူစးထီၣ်အီၣ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၂၀၅)တဖျၢၣ်အံၤအဃိ ဖဲန့ၣ်တဆီမ့ၣ်အူဘၣ်ဂၥ်အူအီၣ်ကဒီးဝဲဟံၣ်လၢအဂၤ(၇)ဖျၢၣ်လၢန့ၣ်အမဲၥ်ညါဒ်သိးဟံၣ်အူအီၣ်သုတအါထီၣ် တဂ့ၤအဂီၢ် ဟံၣ်လၢအဂၤ(၂)ဖျၢၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်တၢ်ရိၢ်လီၤဆိဃၥ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် မဲၢ်လးဒဲကဝီၤခိၣ် စီၤဆါဒ့ စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်ဟဲကဲထီၣ်သးလၢမ့ၣ်အူစးထီၣ်အိၣ်ဝဲလၢဟံၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၂၀၅)တဖျၢၣ်န့ၣ်.အဝဲသ့ၣ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်လၢဟးတၢ် ချၢတအိၣ်လၢဟံၣ်ဘၣ်.ပသံကွၢ်န့ၣ်ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ဖီအီၣ်တၢ်လၢသ့ၣ်မုၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢဟံၣ်(၇)ဖျၢၣ်န့ၣ်အူအီၣ်ခဲလၢၥ် လီၤ.ကယဲၢ်မ့ၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီန့ၣ်ပၣ်ဃုၥ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်.မ့မ့ၢ်ဟံၣ်လၢအဝဲခံဖျၢၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ပှၤဃိလီၤဆိအီၤလီၤဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်နမ့တဃိလီၤဘၣ်န့ၣ်ကအူအီၣ်ပၣ်ဃုၥ်လီၤ.”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးန့ၣ် ဟံၣ်လၢမ့ၣ်အူအီၣ်(၇)ဖျၢၣ်အံၤဒီးဟံၣ်လၢဘၣ်တၢ်ရိၢ်လီၤအီၤ(၂)ဖျၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဟံၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၄၃၂),(၄၃၅),(၄၃၆),(၄၃၈),(၄၄၃), ၄၄၀),(၄၃၇),(၃၃၁),(၂၀၅)ဒီးဟံၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၃၈၅)သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤဟံၣ်လၢမ့ၣ်အူအီၣ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤခီဖျိဟံၣ်ဃီပူၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤပၣ်ဃုၥ်ခဲလၢၥ်အဃိ အဝဲသ့ၣ်အံၤလၢကအီၣ် ကအီဒီးကသူၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဟံၣ်လၢအသီအဂီၢ် ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဲသကိးတၢ်ဒီး(TBC) လၢကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်လၢအလိၣ်ဝဲ သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဘၣ်ဃးမ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အံၤဖဲအပူၤကွံၥ်လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၁၄ သီ အခါစ့ၢ်ကီး လၢ Zone-B B3A ကဝီဒ့အပူၤ မ့ၣ်အူ အီၣ်ကဲထီၣ်ဒံးဝဲဒီး ဟံၣ်ဟးဂီၤဒံးဝဲ(၂)ဖျၢၣ်ကဲထီၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဒဲကဝီၤပူၤကိးဂၤဒဲးဒ်သိးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသုတအိၣ်ထီၣ်လၢၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ခါဆူမဲၥ်ညါကပလီၢ် ကပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဘၣ်လၢမ့ၣ်အူဖၣ်ဆၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒဲကဝီၤခိၣ် စီၤဆါဒ့ ဆီၣ်တခူထီၣ်ဝဲ ပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. “ပမ့ကွၢ်ကဒါလၢပဒဲကဝီၤပူၤအံၤမ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်လီၤ.တချုးတၢ်ကိၢ်ထီၣ်န့ၣ်ကဝီၤဒ့ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဲလီၤ...
ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်မုၢ်နံၤကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤပီၣ်(၅၀၀)မ့ၣ်ပိၢ်လၢ(သုးက့ ၅)ဒ့ၣ်ဘူးနိၣ်တၢ်လီၢ်
လါမးရှး ၂၈ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ဖဲမဟါလါမးရှး ၂၇ သီ ကီၢ်ပယီၤအသုးမုၢ်ဒိၣ်မုၢ်နံၤ မုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တအိၣ်ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤ ပီၣ်(၅၀၀) မ့ၣ်ပိၣ်လၢ ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဒ့ၣ်ဘူးနိၣ်တၢ်လီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ့ၣ်ပူၤနိၣ်တၢ်လီၢ်လၢအပူၤကွံၥ်သုးမီၤစိရိၤ(Jet fighter)ကဘီယူၤလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်တလီၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ် ဖဲမဟါကဘၣ် ဖဲမုၢ် နၤခီ ၁၁း၀၀ နၣ်ရံၣ် ဘျဲၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲပီၣ်(၅၀၀)မ့ၣ်ပိၢ် ၂ ဖျၢၣ်လီၤတဲၥ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲလၢ ဒ့ၣ်ဘူးနိၣ် တီၤထီကၠိ ဆၢခိၣ်တကပၤ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ(သုးက့ ၅)ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးဝဲလၢ“ဖဲမနၤ ၂၇ သီ ပယီၤအသုးမုၢ်ဒိၣ်အမုၢ်နံၤ မုၢ်နၤခီ ၁၁း၁၀ သုးမီၤစရိၤအ(Jet fighter)ကဘီယူၤဟဲခးလီၤကဒီးတၢ်ဖဲဒ့ၣ်ဘူးနိၣ်တီၤထီကၠိဆၢခိၣ်ကျဲမုၢ်ဂီၤထံးဖဲန့ၣ်. တ့ၢ်လီၤဝဲပီၣ်(၅၀၀) ၂ ဖျၢၣ်. ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးပှၤကညီဒုတအိၣ်ဘၣ်.အိၣ်ဒၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤဝဲဂၢၤ,ပှၤသူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်တၢ်လီၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတဂီၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတချုးတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤဒံးဘၣ်ဖဲလါမးရှး ၂၆ သီဟါခီ စးထီၣ် ၈း၀၀ ဘျဲၣ်အခါန့ၣ်စ့ၢ်ကီး လၢဒွဲၣ်လိကီၢ်ဆၣ် လ့ဖိထၣ် ကရူၢ် တၢ်လီၢ်(၃)တီၢ်ပူၤ...
ပယီၤသုးဒြိအဃိ ဖလူ(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်မၤလီၢ်တရူးသံ ၃ ဂၤဒီးဘၣ်ဒိၣ်ဘၣ်ထံး ၁၃ ဂၤ
လါမးရှး ၂၇ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ဒူပျၥ်ယၥ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၆)မၠၣ်ဝတံၣ်ကလံၤထံး ဖဲမဟါအနံၤပယီၤသုးလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲဒြိမ့ၣ်ပိၢ် လၢ တရူး(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်လီၢ်ကရၢၢ်ပူၤအဃိ တရူးသံဝဲ(၃)ဂၤဒီး ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး(၁၃)ဂၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲမဟါလါမးရှး ၂၆ သီ ကဘၣ်ဖဲမုၢ်နၤခီ ၁၁း၃၀ ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကၠိတီ(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်မၤလီၢ်လၢအိၣ် ဖလူဖိသဝီချၢ တၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤအံၤ ပယီၤသုးလဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲဒီး (ကၤမံၤကၤစံၤ)ဒြိတူၢ်သံသး အံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤပှၤလၢအဘူးဒီး(DKBA)ကရူၢ်ကရၢတဂၤစံးဝဲလၢ“အဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲန့ၣ်ကဘၣ်ဖဲမုၢ်နၤခီ ၁၁ နၣ်ရံၣ်တခီအခါန့ၣ်. အလီၤ တဲၥ်ဝဲလိၤလိၤလၢ(ကၠိတီ)ကၤစံၤနိၤလီၢ်န့ၣ်လီၤ.တရူးလၢအသံ(၃)ဂၤန့ၣ်မ့ၢ်သးစၢ်တဖၣ်လီၤ.ပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဒီးမ့ၣ်ပိၢ်အက့အခီန့ၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၃)ဂၤ.ပှၤလဲၤဆှၢအဝဲသ့ၣ်လၢတၢ်ဆါဟံၣ်.မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဟးဂူၥ်ဟးဂီၤခီန့ၣ်ပှၤမၤဆှဲက့ၤတဂီၤအံၤလီၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိအံၤအဃိ ပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ၁၃ ဂၤအံၤအကျါမ့ၢ်မတဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ပၣ်ဃုၥ်လဲၣ်န့ၣ် ပခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် ဆဲးကျိးမၤလီၤတံၢ်အီၤအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. ကၠိတီ(ကၠါဖၠၣ်)တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်လၢတၢ်လဲၤတ့ၢ်လီၤဝဲဒြိခဲအံၤန့ၣ် ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤတဘျီဒီး တလါအံၤလါမးရှး ၁၃ သီအခါန့ၣ် ပယီၤသုးခးလီၤဝဲဒီးကျိဖးဒိၣ်,လဲၤတ့ၢ်လီၤဒြိဒံးအံၤအဃိဖဲန့ၣ် တရူးဃုၥ်ဒီးထံဂုၤကီၢ်ဂၤကၠါဖၠၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိ, (DKBA)အပှၤ သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတစှၤ န့ၢ်ဝဲအဂၤ (၂၀)ကဲထီၣ်ဒံးဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. (ကၠါဖၠၣ်)လီၢ်ဝဲအံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ(DKBA)တၢ်ပၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤအိၣ်ဘူးစ့ၢ်ကီးဝဲဒီးပယီၤသုးတၢ်လီၢ်အဃိ အပူၤကွံၥ် တၢ်ခိတၢ် သွဲအံၤတၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲပယီၤသုးမ့အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်လီၢ်ခံအံၤခီဖျိတၢ်တဟ့ၣ်ဝဲလၢၤဘၣ်အဃိ ဘၣ်တၢ်က့ၤခးလီၤကဒါ တၢ်ဘၣ်ဟဲ အိၣ်ထီၣ် ဒ်အံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်တဖၣ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးစံးဝဲအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ...
DKBA ပတီၢ်ထီတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အခဲဒမံၣ်ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ် ကၠိဖိ(၄၀)ဘျဲၣ်
လါမးရှး ၂၇ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ကၠီးခဲးပတီၢ်ထီတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကၠိ(KHEA)လၢတၢ်ဘၣ်ဘျုးဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲအံၤ တနံၣ်အံၤ (၂၀၂၅-၂၆) တၢ်မၤလိနံၣ်အဂီၢ် တၢတဝီပှၤကၠိဖိမုၣ်/ခွါဖျိထီၣ်ဝဲအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်ဒီး ဖဲမဟါလါမးရှး ၂၆ သီအနံၤ န့ၣ်တၢ်မၤဝဲတၢ်ပျၢ်ကၠိမူးဒီးတၢ် ဟ့ၣ်လီၤက့ၤလံၥ်အုၣ်သးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. ကလုၥ်ဒူၣ်သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်လၢကဖံးလိမၤဒိးတၢ်တဖၣ်ဒ်အဝဲသ့ၣ်ကန့ၢ်ဆဲးမၤလိဘၣ်တၢ်အဂီၢ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်ဝဲ (Kyauk Khet Higher Education Academy-KHEA)ကၠိအံၤဒီး ပှၤကၠိဖိ(၄၄)ဂၤလၢအဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤ လံၥ်အုၣ်သး ခဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဒိးစဲးဖျိထီၣ်ဝဲ (General Educational Development-GED)ဒီး(Cambridge English) သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကၠိဖိလၢအဖျိထီၣ်ခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်အိၣ်လၢကန့ၢ်ဆဲးမၤလိဘၣ်တၢ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤကူၣ်သ့ပတီၢ်ညါအဂ့ၢ်န့ၣ် ကၠိခိၣ် စီၤစိအီၤ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. “ပှၤကၠိဖိလၢအိၣ်ဝ့ၢ်ပူၤဒီးအအိၣ်ခိခိၣ်ဒူသဝီပူၤဖဲအံၤပမ့ထိၣ်သတြီၤအီၤန့ၣ် ပှၤကၠိဖိလၢအိၣ်ဒူသဝီပူၤတဖၣ်န့ၣ်အတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ် အိၣ်စှၤလီၤ.(GED)လံၥ်အုၣ်သးန့ၣ်ကီၢ်အမဲရကၤပၥ်ပနီၣ်ဝဲအဃိပမၤန့ၢ်ပှၤကၠိဖိန့ၢ်ဒ်အံၤအဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီးမ့အဲၣ်ဒိးဆဲးလဲၤဆူညါ တပတီၢ်န့ၣ်လဲၤသ့မီၤနီၤ.ခီဖျိလၢပဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်ဒ်အံၤအဃိအခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်ပှၤကၠိဖိလၢအိၣ်ဒူသဝီတဖၣ်အသူၣ်ကအိၣ်သးကအိၣ်ဒီးကနုၥ်လီၤပၣ်ဃုၥ်ပၣ်ဂီၢ်အါထီၣ်ဝဲလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တကပၤမီၤနီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢတၢ်စးထီၣ်အိးထီၣ်ကၠိအံၤသီသီအခါန့ၣ် ကညီကီၢ်စဲၣ်ပူၤအမဲၥ်ညါပှၤကၠိဖိလၢအိၣ်ဟဲလၢဝ့ၢ်တကူၣ်ဒီးအ့ၣ်ယၣ်ဝတံၣ် ကီၢ်ခီတဖၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ခဲလၢၥ်ဟဲထီၣ်ဝဲ(၇၂)ဂၤဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်အိၣ်သးအကလုၥ်ကလုၥ်အဃိ ပှၤကၠိဖိအိၣ်ဘှံးဝဲအိၣ်တနီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်အကျါဖျိထီၣ်ဝဲ(GED Program) ၂၆ ဂၤဒီး ဖျိထီၣ်ဝဲ(Cambridge English) ၁၈ ဂၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိပှၤကၠိဖိဖျိထီၣ်ဒ်အံၤအဃိသူၣ်ခုသးခုဝဲဒီးဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်ကဆဲးထီၣ်ကဒီးဆူညါတပတီၢ်အဂီၢ် ကဘၣ်ဆဲးဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် (DKBA)သုးရိၣ်မဲခိၣ်ကျၢၢ် သုးခိၣ်ကျၢၢ်ဒိၣ်စိ စီၤစွ့ၤဝၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. “ပအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါန့ၣ်ပှၤကၠိဖိလၢအဖျိထီၣ်ကၠီးခဲးကၠိအံၤတဖၣ်ဒ်သိးဆဲးထီၣ်ကဒါဆူညါကန့ၢ်အဂီၢ် ပတဲသကိးဃၥ်လၢ အဝဲသ့ၣ်မ့ဆဲးထီၣ်ကဒီးဝဲဖၠၣ်စိမိၤ(၄)နံၣ် မ့ဝံၤန့ၣ် ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကဟဲက့ၤကဒါဖဲအံၤဒီးကက့ၤဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလီၤ...
လၢကမၤအါထီၣ်သုးဂံၢ်ဘါဆူကတၢတံၥ်,ဖၣ်ပူၣ်အဂီၢ်ပယီၤသုးပၥ်ဖှိၣ်ဟဲထီၣ်အဘျီဘျီဘၣ်ဆၣ်ထီၣ်ဆူညါတန့ၢ်ဒံး
လါမးရှး ၂၆ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် လၢကလဲၤမၤပှဲၤအါထီၣ်အဂံၢ်ဘါလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် မုၢ်တြီၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၅)ဟီၣ်ကဝီၤ ကတၢတံၥ်ဒီးဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤအံၤ အဂီၢ် ပယီၤသုးပၥ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲထီၣ်ဝဲအဘျီတဖၣ်အဘျီဘၣ်ဆၣ်တုၤလၢခဲအံၤထီၣ်ဝဲဆူညါတန့ၢ်ဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဘၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖၣ်ပူၣ်သုးကလၢၤဒီးကတၢတံၥ်သုးကလၢၤ(၂)ဖျၢၣ်လၢပယီၤသုးဂုၥ်ကျဲးစၢးဆှၢထီၣ်(စစ်ကူ)လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၢ်ဝဲ(၂)နံၣ်ဃၣ်ဃၣ် အံၤန့ၣ် လၢကမၤမိၢ်ဝ့ၢ်အံၤတဆီတဘျီလၢ်လၢ်ဖဲပယီၤသုးပၥ်ဖှိၣ်ကတီၤသးလၢကလဲၤထီၣ်အခါန့ၣ်ခီဖျိဘၣ်တၢ်ခိးခးအဝဲသ့ၣ်လၢ (သုးက့ ၅)အပှၤအဃိ တုၤလၢခဲအံၤဆဲးလဲၤဆူညါတန့ၢ်အိၣ်ဒံးဝဲဖဲဝါဒူတၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးဖဲမဟါလါမးရှး ၂၅ သီအနံၤ လၢကလဲၤထီၣ်ဆူသုးကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် ပယီၤသုးဒီးသုးခိးကီၢ်ဆၢ(BGF), ဘူးဒးစၢၤကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်(DKBA)သုးပၥ်ဖှိၣ်လၢအနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်(၂၀၀)ဘျဲၣ်အံၤဟဲထီၣ်တုၤကဒီးဝဲလၢဝါဒူအဂ့ၢ်န့ၣ် (သုးက့ ၅) ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲမဟါဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ. “တနံၤညါအံၤလၢဖၣ်ပူၣ်လၥ်ခီကမၤမိၢ်တကပၤန့ၣ် ဒုၣ်ဒါဆှၢအါထီၣ်အနီၣ်ဂံၢ်လၢခီၣ်သုးတကပၤလၢအပၣ်ဃုၥ်ဒီး(BGF)ဒီး (DKBA)ဟဲပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဖဲဝါဒူန့ၣ်အနီၣ်ဂံၢ်ကအိၣ်လၢ(၂၅၀)ဃၣ်ဃၣ်ညါ.အတၢ်ပညိၣ်ခီန့ၣ်လၢကမၤပှဲၤထီၣ်ဝဲကတၢတံၥ် မ့ဝံၤန့ၣ် ကဆိကမိၣ်ဝဲလၢဆူညါတပတီၢ်ဒုကမ့ၢ်ဒၣ်ဖၣ်ပူၣ်လီၤမီၤနီၤ.ခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်ဖဲကမၤမိၢ်ဆၢခိၣ်ဝါဒူန့ၣ်လီၤ” အဂ့ၢ် န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ပယီၤသုးဒီး(BGF),(DKBA)လၢအဟဲထီၣ်ခဲအံၤတဖၣ်ဒီး အိၣ်တ့ၢ်ဃၥ်လၢအပူၤကွံၥ်တဖၣ် မ့ပၥ်ဖှိၣ် သုးဂံၢ်ဘါကအိၣ်ဝဲ (၃၀၀)ဘျဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤ(KNLA)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတကီၢ်ခါခဲအံၤကတၢတံၥ်ဒီးဝါဒူကျဲမုၢ်ဒီတကျိၤန့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)အပှၤဒိၣ်စိဝဲအဃိ ပယီၤသုးပၥ်ဖှိၣ်လၢအဟဲထီၣ် ကဒီးခဲအံၤတဖၣ် မ့ဆဲးဟဲထီၣ်ဆူညါန့ၣ်ဒ်ညီနုၢ်အသိးတၢ်ခးလိၥ်သးကကဲထီၣ်ဝဲ အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဂီၢ်ဂ့ၢ် စီၤကျၢၤဒိၣ် စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ကတၢတံၥ်သုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲဖၣ်ပူၣ်-ကမၣ်မိၢ်ဝ့ၢ်ဘၢၣ်စၢၤလၢပယီၤသုးကလဲၤမၤအါထီၣ်အသုးဂံၢ်ဘါအံၤ တၢ်တယး ကွၢ်ဝဲလၢသုးကလၢၤအပူၤသုးဂံၢ်ဘါကအိၣ်ဝဲလၢ(၃၀၀)ခိၣ်ဃၢၤညါ အဂ့ၢ်န့ၣ် KNLA လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိး သ့ၣ်ညါ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ(၂၀၂၁)လီၢ်ခံန့ၣ် ပယီၤသုးကလၢၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲသုးက့(၅)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် တၢ်ပၢၢ်ဆၢသုးပၥ်ဖှိၣ်...
ပယီၤသုးနုၥ်လီၤဟံ(ယ့ၤတွ့ကိ)ကရူၢ်ပူၤကမျၢၢ်သိလ့ၣ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ခဲလၢၥ်အဂ့ၢ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲ
လါမးရှး ၂၅ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤ ပယီၤသုးလၢနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤဖဲယ့ၤတွ့ကိကရူၢ်ပူၤအံၤတဖၣ် နုၥ်လီၤဟံဝဲ ဒူသဝီကမျၢၢ်အသိလ့ၣ်စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤဃုၥ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢအဂၤတဖၣ်ခဲလၢၥ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ် မူဘၣ်ဒါ စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီ တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ်လါမးရှး ၅ သီအခါ ပယီၤသုးခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ်ဒီးခီၣ်သုးရ့ၣ်(၃)ရ့ၣ်ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးနုၥ်လီၤဝဲလၢ (ရေတွင်းကုန်း)ကရူၢ်ဒူသဝီပူၤ ဝံၤခီဖျိတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ဒီးပယီၤသုးတကပၤခးလီၤကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤ,ဒြိလဲၤတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်တကးဒံးဘၣ်ခးသံဃုၥ်ဝဲအဃိ ကမျၢၢ်တစှၤန့ၢ်(၃၀)ဂၤသံဝဲအမဲၥ်ညါ ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃၥ်ဝဲ(၂၀၀)ဃၣ်ဃၣ်ဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၄၀၀၀)ဘျဲၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါခဲအံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်(၃)နွံလံဘၣ်ဆၣ်တုၤလၢခဲအံၤပယီၤသုးလၢအိၣ်(ရေတွင်းကုန်း)ပူၤတဖၣ်တဟးထီၣ်ဒံးဘၣ်အမဲၥ်ညါနုၥ်လီၤ ဖဲကမျၢၢ်ဃ့ၢ်ထီၣ်အကတီၢ်အဝဲသ့ၣ်နုၥ်လီၤဟံကွံၥ် သဝီ(၅)ဖျၢၣ်ပူၤပှၤကမျၢၢ်အသိလ့ၣ်,ဆဲးကၢးဃုၥ်ဒီး တၢ်အီၣ်တၢ်အီ တၢ်ဖိ တၢ်လံၤလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်ဝံၤက့ၤစိၥ်ဝဲဆူအသုးတၢ်လီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ် စံးဘၣ် ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ. “ခဲအံၤပယီၤသုးလၢနုၥ်လီၤအိၣ်ဖဲယ့ၤတွ့ကိသဝီပူၤတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်ဖဲသဝီပူၤန့ၣ်လီၤ.ဝံၤဒီးကမျၢၢ်အတၢ်ဖိတၢ်လံၤဒုစိၥ်ဝဲလၢၤလံ.မ့မ့ၢ်လၢယ့ၤတွ့ကိကရူၢ်ပူၤ သဝီ(၅)ဖျၢၣ်အတၢ်ပီးတၢ်လီ လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဘု,ပဲ,ဟံၣ်ဃီတၢ်ပီးတၢ်လီမ့ဝံၤဆဲးကၢး,ဒီးသိလ့ၣ်လၢ အတီတၢ် အါဒၣ်တက့ၢ်စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤန့ၣ်စိၥ်ဝဲခဲလၢၥ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်ဖဲဒုၣ်ဒါနုလီၤအခါန့ၣ်ပှၤကမျၢၢ်န့ၣ်စိၥ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤ,တၢ်အီၣ်တၢ်အီတချုးနီမံၤဘၣ်,ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲကူတဘ့ၣ်ကၤတဘ့ၣ်လၢလိၤလီၤ.တချုးလၢအဃ့ၢ်ဒံးဘၣ်အခါန့ၣ်ဒုၣ်ဒါဖီၣ်တ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဖဲန့ၣ်ခံသီသၢသီဒံးမီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. ယ့ၤတွ့ကိသဝီပူၤဃုၥ်ဒီးဒူသဝီလၢအိၣ်ဘူးဖဲန့ၣ်(၄)ဖျၢၣ်စးထီၣ်ဖဲပယီၤသုးနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤအခါန့ၣ်ခီဖျိဟီၣ်ကဝီၤ (KNLA)သုးပၥ် ဖှိၣ်နုၥ်လီၤခးဝဲအဃိ သဝီလၢတပၣ်ဃုၥ်ယ့ၤတွ့ကိအံၤပယီၤသုးမ့ဟးထီၣ်ဝဲလံဒီးတချုးလၢအဟးထီၣ်ဒံးဘၣ်အခါဒိးလီၤတ့ၢ်ဃၥ်ဝဲ ဟီၣ်လၥ်မ့ၣ်ပိၢ်အဃိ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဝဲ လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါစံးဝဲအသိးသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတၢ်ဂ့ၢ်စးထီၣ်ကဲထီၣ်အခါကမျၢၢ်အဂၤ(၁၀၀)ဘျဲၣ်လၢပယီၤသုးဖီၣ်တ့ၢ်ဃၥ်ဝဲအံၤဟီၣ်ကဝီၤ(KNLA)လဲၤမၤထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် ခဲအံၤကမျၢၢ်အဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးဖီၣ်တ့ၢ်ဃၥ်ဝဲအဖၢမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ် စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ် လီၤ. “ကမျၢၢ်လၢဒုၣ်ဒါဖီၣ်ဃၥ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်အတဟးထီၣ်ခဲလၢၥ်ဒံးဘၣ်ကအိၣ်တ့ၢ်ဒံးအဂၤ(၄၀)ဘျဲၣ်ဒံး.ဒီးပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒုၣ်ဒါ သူဝဲဒၣ်လၢပှၤကမျၢၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအိၣ်သဝီပူၤတဖၣ်န့ၣ်မၢအစိၥ်လီၤစၢၤပၥ်ထီၣ်လၢသိလ့ၣ်ပူၤဒ်န့ၣ်မီၤမၢအီၣ်ဝဲ.အဂၤတခါန့ၣ် ပယီၤသုးလၢနုၥ်လီၤဖဲ(နၤစၣ်လ့)တကပၤန့ၣ်ခဲအံၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ခီဖျိပသုးမုၢ်ဒိၣ်လဲၤမၤဆှဲဝဲအဃိဟးထီၣ်က့ၤလံ.ဘၣ်ဆၣ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတချုးအဟးထီၣ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်ဒိးလီၤတ့ၢ်ဃၥ်ဝဲမ့ၣ်ပိၢ်အဃိဘၣ်ဝဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအိၣ်မီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးအံၤလၢကထီၣ်ဒိၣ်စိက့ၤ (ရေးတွင်းကုန်း)ဟီၣ်ကဝီၤလၢအိၣ်ဆီလီၤသးဖဲလၢၢ်ဒိၣ်-နၣ်သၤကွ့အဘၢၣ်စၢၤ ကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ် အဃၢၤ အံၤအဂီၢ် စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤထီၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒီး တုၤလၢခဲအံၤဟီၣ်ကဝီၤပူၤဖဲန့ၣ် တၢ်ဖ့ၣ်စၢ...
လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်(၃)လါအတီၢ်ပူၤတၢ်မၤန့ၢ်ပယီၤသုးတၢ်လီၢ်(၂)တီၤဒီးဒုၣ်ဒါတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဃိကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိ(၇၀)ဘျဲၣ်
လါမးရှး ၂၄ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ခ့ၣ်အဲးစံၣ် ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်(သုးက့ ၃)လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ လါယနူၤအါရံၤတုၤလါမးရှးလၢ(၃)လါအတီၢ်ပူၤ တၢ်ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲ ပယီၤသုးတၢ်လီၢ်(၂)ဒီး ခီဖျိလၢကျိဖးဒိၣ်,ကဘီယူၤအံၤအဃိစ့ၢ်ကီး လီၢ်ကဝီၤကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲ(၇၀)ဘျဲၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ကီၢ်ဆၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်ဒီးတၢ်ကစီၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤကမံးတံၥ် ထုးထီၣ်ပၥ်ဖျါဝဲဖဲမဟါအနံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ ၈ သီ အနံၤ တၢ်လီၢ်တတီၤဒီး လီၢ်ခံကတၢၢ်ဖဲတလါအံၤလါမးရှး ၇ သီ တၢ်လီၢ်တတီၤ ဟီၣ်ကဝီၤ ကညီဒီကလုၥ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ်(KNLA)ထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲ တၢ်လီၢ်(၂)တီၤအံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ပှၤကတိၤတၢ်ပၢ ပဒိၣ်စီၤဝါမုၢ် စံးဝဲန့ၣ်လီၤ. “ဒုၣ်ဒါသုးကလၢၤလၢပထီၣ်န့ၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်လၢသုးကလၢၤလိၤလိၤဒ်န့ၣ်ဘၣ်,မ့ၢ်ဝဲ(ကာကင်း)ဒ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်လီၢ်တၢတတီၤလၢပပှၤထီၣ်န့ၢ်အီၤန့ၣ်ဖဲအပူၤကွံၥ်လါယနူၤအါရံၤ ၈ သီ တၢ်လီၢ်န့ၣ်သၤယၤကိ လ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲဒီး မ့မ့ၢ်လၢခံဘျီတဘျီတခါန့ၣ်ဖဲတလါအံၤ လါမးရှး ၇ သီ ဖဲဒုၣ်ဒါဟဲနုၥ်လီၤဖဲယ့ၤတွ့ကိ ပၥ်လီၤဝဲဒၣ်(ကာကင်း)တၢ်လီၢ်လၢအမ့ၢ်ဝဲ(ဝက်ချဲ)ဒီး(ကျောင်းကုန်း)န့ၣ် ပပှၤနုၥ်လီၤ ဆှဲဝဲဒီးဖဲန့ၣ်ပပှၤမၤန့ၢ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ”အဂ့ၢ်န့ၣ် စံးဘၣ်ခ့ၣ်အဲးစံၣ်-ကညီတၢ်ကစီၣ်ဖဲတနံၤအံၤ န့ၣ်လီၤ. လၢၢ်ဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒူသဝီတဖၣ်ပူၤ လီၤဆီဒၣ်တၢ်စးထီၣ်ဖဲတလါအံၤလါမးရှးထီၣ်အံၤန့ၣ်ပယီၤသုးကျိၤနုၥ်လီၤဟူးဂဲၤဝဲ အါအါဂီၢ်ဂီၢ် အသိး ခီဖျိအဝဲသ့ၣ်အံၤသူဝဲကျိဖးဒိၣ်,ဒြိဒီးဖးဒိၣ်အံၤအဃိ ကမျၢၢ်သံဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒီးဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢသုးမီၤစိရိၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ စးထီၣ်လၢလါယနူၤအါရံၤတုၤလါမးရှးလၢ(၃)လါဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤ ကမျၢၢ်သံဝဲ(၃၈)ဂၤဒီး ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဝဲနးနးကျံၤကျံၤ(၃၅)ဂၤအမဲၥ်ညါ ဒူသဝီ(၁၃)ဖျၢၣ် ဟံၣ်ခိၣ်(၁၂၂၇)ဖျၢၣ် ပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၅၈၇၀) ဂၤဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်...